{"id":10543,"date":"2020-11-06T20:44:30","date_gmt":"2020-11-06T19:44:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=10543"},"modified":"2022-01-29T20:49:01","modified_gmt":"2022-01-29T19:49:01","slug":"autobusem-przez-przedwojenna-polske-czesc-druga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2020\/11\/06\/autobusem-przez-przedwojenna-polske-czesc-druga\/","title":{"rendered":"Autobusem przez przedwojenn\u0105 Polsk\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 druga"},"content":{"rendered":"

W latach 20-tych Warszawie ceny bilet\u00f3w wynosi\u0142y 10-30 gr. Ceny bilet\u00f3w mi\u0119dzymiastowych wynosi\u0142y nawet kilkadziesi\u0105t z\u0142otych. Ile wynosi\u0142y kary za brak biletu? Pomi\u0119dzy 20 a 100-krotno\u015bci\u0105 jego ceny – w zale\u017cno\u015bci od regulaminu przedsi\u0119biorstwa przewozowego. Nie ka\u017cdy wiedzia\u0142 dok\u0105d jedzie – cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w miast korzystaj\u0105cych z komunikacji miejskiej by\u0142a analfabetami, ale problem rozwi\u0105zano oznaczaj\u0105c ka\u017cd\u0105 z linii innym kolorem (co je\u017celi analfabeta nie rozr\u00f3\u017cnia\u0142 kolor\u00f3w?). System ten nie by\u0142 stosowany w przypadku dalszych kurs\u00f3w. Jak daleko mo\u017cna by\u0142o pojecha\u0107 autobusem w przedwojennej Polsce?<\/p>\n

Modn\u0105 tras\u0105 by\u0142a Krak\u00f3w-Zakopane, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o pojecha\u0107 autobusem liniowym lub luksusowym szynobusem produkcji Michelina. Bez przesiadki mo\u017cna by\u0142o pojecha\u0107 z Gniezna do Bydgoszczy. Dobre po\u0142\u0105czenia linii autobusowych oferowa\u0142o Tr\u00f3jmiasto. Pomi\u0119dzy Wolnym Miastem Gda\u0144sk, Gdyni\u0105 i Sopotem kursowa\u0142y dziesi\u0105tki autobus\u00f3w. Mo\u017cna by\u0142o pojecha\u0107 ze Stolicy do \u0141om\u017cy, z Lublina do Zamo\u015bcia czy z Krakowa do Katowic. Z roku na rok ilo\u015b\u0107 tras zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 co przek\u0142ada\u0142o si\u0119 na wi\u0119ksze ryzyko wypadku. Tych przybywa\u0142o z ka\u017cdym rokiem. Co by\u0142o przyczyn\u0105? G\u0142\u00f3wnie stan dr\u00f3g i wyeksploatowanie pojazd\u00f3w.<\/p>\n

Do jednego z najtragiczniejszych dosz\u0142o w miejscowo\u015bci Sadowne w 1934 roku kiedy to autobus linii Warszawa-\u0141om\u017ca spad\u0142 z drewnianego mostu do rzeki. Pogoda oraz nurt rzeki utrudnia\u0142y akcj\u0119 ratunkow\u0105. Ta po kilkudziesi\u0119ciu minutach polega\u0142a g\u0142\u00f3wnie na wydobyciu wraku za pomoc\u0105 \u0142odzi i d\u017awigu. Zgin\u0119\u0142o wielu pasa\u017cer\u00f3w a ca\u0142\u0105 spraw\u0119 opisa\u0142y gazety w ca\u0142ym kraju. Po tym fakcie w\u0142adze postanowi\u0142y przyjrze\u0107 si\u0119 transportowi publicznemu w ca\u0142ym kraju. Do dzi\u015b nie uda\u0142o ustali\u0107 przyczyn tej katastrofy a zeznania \u015bwiadk\u00f3w tamtych wydarze\u0144 by\u0142y ca\u0142kowicie sprzeczne.<\/p>\n

Wydobywanie wraku z rzeki pod Sadownem<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Przed wojn\u0105 na miejskich trasach pojawi\u0142o si\u0119 wiele „pi\u0119trus\u00f3w”. Popularne w lat 20-tych pi\u0119trowe Saurery zast\u0105piono du\u017cymi w\u0142oskimi autobusami z jednym pok\u0142adem. Cz\u0119\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw kupi\u0142a brytyjskie autobusy pi\u0119trowe – by\u0142y mniejsze, ale pi\u0119tro podwaja\u0142o ilo\u015b\u0107 miejsc. Niestety nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 pod niskimi wiaduktami przez co konieczne by\u0142y zmiany ich tras. Konstrukcja „pi\u0119trusa” wymusi\u0142a obecno\u015b\u0107 konduktora w tylnej cz\u0119\u015bci pojazdu. Dzi\u0119ki temu pasa\u017cerowie nie je\u017adzili „na gap\u0119”, co w\u00f3wczas w wielu autobusach by\u0142o norm\u0105. Stanowisko konduktora autobusowego przetrwa\u0142o do dzi\u015b.<\/p>\n

Innym brytyjskim autobusem by\u0142 Leyland, do kt\u00f3rych karoseri\u0119 klepano w Wytw\u00f3rni Karoserii i Przyczepek Samochodowych J\u00f3zefa Zag\u00f3rskiego w Poznaniu. Zak\u0142ad ten by\u0142 znany z wyj\u0105tkowej jako\u015bci swoich wyrob\u00f3w. Roczny monta\u017c nadwozi wynosi\u0142 kilka lub kilkana\u015bcie sztuk. Alternatyw\u0105 ma\u0142ej serii by\u0142y Chevrolety od najwi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w w przedwojennej Polsce – od „Lilpopa”, kt\u00f3ry w drugiej po\u0142owie lat 30-tych wyprodukowa\u0142 i sprzeda\u0142 do przedsi\u0119biorstw transportowych wiele autobus\u00f3w osadzonych na podwoziach ameryka\u0144skich ci\u0119\u017car\u00f3wek.<\/span><\/p>\n

Chevrolet 157 z karoseri\u0105 polskiej produkcji<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: modelarstwo.info<\/p>\n

Tu\u017c przed wojn\u0105 trasy autobus\u00f3w \u0142\u0105czy\u0142y ca\u0142e \u00f3wczesne polskie tereny. Od ziem wschodnich do Wolnego Miasta Gda\u0144ska po Zakopane – wsz\u0119dzie mo\u017cna by\u0142o dojecha\u0107 autobusami. Co ciekawe, w centralnej Polsce nadal wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142a kolej. Tereny wok\u00f3\u0142 \u0141odzi by\u0142y usiane torami – kursowa\u0142o wiele poci\u0105g\u00f3w i tramwaj\u00f3w, natomiast komunikacja miejska w \u0141odzi powsta\u0142a dopiero po wojnie. Wcze\u015bniej, bo w okresie mi\u0119dzywojennym powsta\u0142 okaza\u0142y dworzec, kt\u00f3ry obs\u0142ugiwa\u0142 przewo\u017anik\u00f3w mi\u0119dzymiastowych. Kilka lat temu zosta\u0142 zburzony i zamieniony w wielkie, szklane „co\u015b”.<\/span><\/p>\n

Przez prawie 40 lat zasadniczo nie zmieni\u0142y si\u0119 przystanki i dworce. O ile przystanki w miastach ogranicza\u0142y si\u0119 do „witacza” i tabliczki z rozk\u0142adem, o tyle dworce przesiadkowe od pocz\u0105tku by\u0142y miejscem, gdzie mo\u017cna by\u0142o sp\u0119dzi\u0107 wiele godzin. Pocz\u0105tkowo by\u0142 to budynek z toaletami i kasami oraz poczekalni\u0105, na kt\u00f3rej znajdowa\u0142y si\u0119 du\u017ce drewniane \u0142awy. Na zewn\u0105trz, przed nim znajdowa\u0142 si\u0119 plac z przystankami. Przystanki te by\u0142y umieszczone r\u00f3wnolegle a wok\u00f3\u0142 nich autobusy „ko\u0142owa\u0142y” niczym samoloty pasa\u017cerskie. Ka\u017cda linia mia\u0142a osobny przystanek.<\/p>\n

Przystanki na przedwojennym dworcu autobusowym<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: mda.ma\u0142opolska.pl<\/p>\n

Przy ka\u017cdym stanowisku umieszczano zegar oraz tablice z czarnymi drukowanymi literami na bia\u0142ym tle. Podobny wz\u00f3r by\u0142 kopiowany w wielu miastach. To w\u0142a\u015bnie do nich nale\u017ca\u0142y te budynki a prywatni przewo\u017anicy tylko wynajmowali plac potrzebny do obs\u0142ugi po\u0142\u0105czenia autobusowego. Stan ten nie zmieni\u0142 si\u0119 do wybuchu wojny. W czasie wojny ruch mi\u0119dzymiastowych praktycznie przesta\u0142 istnie\u0107. Autobusy mi\u0119dzymiastowe nie by\u0142y nikomu potrzebne. Po kapitulacji komunikacja zbiorowa by\u0142a potrzebna w miastach i to zauwa\u017cy\u0142y w\u0142adze okupacyjne.<\/p>\n

Ruch przywr\u00f3cono jedynie w miastach, gdzie autobusy miejskie kursowa\u0142y pod nadzorem w\u0142adz okupacyjnych. Niekt\u00f3re z nich s\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c jako mobilne komory gazowe. By\u0142y to specjalnie zmodyfikowane autobusy z wydechem wyprowadzonym do przedzia\u0142u pasa\u017cerskiego oraz ryglowaniem drzwi wej\u015bciowych. Nie jest to jedynie „miejska legenda”, s\u0105 liczne fotografie przedstawiaj\u0105ce te pojazdy. Po wojnie nowe w\u0142adze zauwa\u017cy\u0142y istotn\u0105 rol\u0119 transportu zbiorowego w odbudowie pa\u0144stwa – ju\u017c w kwietniu 1945 roku powsta\u0142 Pa\u0144stwowy Urz\u0105d Samochodowy.<\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 PKS. Ilo\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144 ros\u0142a z ka\u017cdym rokiem – niewielu by\u0142o sta\u0107 na w\u0142asny motocykl, st\u0105d dow\u00f3z do pracy organizowano na wszelkie mo\u017cliwe sposoby. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedwojennych autobus\u00f3w po wojnie zosta\u0142a zez\u0142omowana i zast\u0119powa\u0142y je ci\u0119\u017car\u00f3wki z drewnianymi \u0142awkami na „pace”. Nieliczne egzemplarze przedwojennych autobus\u00f3w stanowi\u0142y podpor\u0119 PKS-u, ale szybko zosta\u0142y zast\u0105pione nowymi. PKS obj\u0105\u0142 swoim zasi\u0119giem najmniejsze miejscowo\u015bci i przesta\u0142 by\u0107 \u015brodkiem transportu dla \u015bredniozamo\u017cnych obywateli. Co by\u0142o dalej? To ju\u017c inna historia.<\/p>\n

Autobusem przez przedwojenn\u0105 Polsk\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 20-tych Warszawie ceny bilet\u00f3w wynosi\u0142y 10-30 gr. Ceny bilet\u00f3w mi\u0119dzymiastowych wynosi\u0142y nawet kilkadziesi\u0105t z\u0142otych. Ile wynosi\u0142y kary za brak biletu? Pomi\u0119dzy 20 a 100-krotno\u015bci\u0105 jego ceny – w zale\u017cno\u015bci od regulaminu przedsi\u0119biorstwa przewozowego. Nie ka\u017cdy wiedzia\u0142 dok\u0105d jedzie – cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w miast korzystaj\u0105cych z komunikacji miejskiej by\u0142a analfabetami, ale problem rozwi\u0105zano oznaczaj\u0105c ka\u017cd\u0105\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10563,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1525,2271,2270,2274,2273],"class_list":["post-10543","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-chevrolet","tag-jazda-autobusem-przed-wojna","tag-przedwojenne-autobusy","tag-saurer","tag-wypadki-w-transporcie-zbiorowym"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/03_1709.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W latach 20-tych Warszawie ceny bilet\u00f3w wynosi\u0142y 10-30 gr. Ceny bilet\u00f3w mi\u0119dzymiastowych wynosi\u0142y nawet kilkadziesi\u0105t z\u0142otych. Ile wynosi\u0142y kary za brak biletu? Pomi\u0119dzy 20 a 100-krotno\u015bci\u0105 jego ceny – w zale\u017cno\u015bci od regulaminu przedsi\u0119biorstwa przewozowego. Nie ka\u017cdy wiedzia\u0142 dok\u0105d jedzie – cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w miast korzystaj\u0105cych z komunikacji miejskiej by\u0142a analfabetami, ale problem rozwi\u0105zano oznaczaj\u0105c ka\u017cd\u0105\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10543"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12741,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10543\/revisions\/12741"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10563"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}