{"id":10591,"date":"2020-11-16T18:22:53","date_gmt":"2020-11-16T17:22:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=10591"},"modified":"2020-11-16T18:43:25","modified_gmt":"2020-11-16T17:43:25","slug":"mistrzowie-kotla-i-pary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2020\/11\/16\/mistrzowie-kotla-i-pary\/","title":{"rendered":"Mistrzowie kot\u0142a i pary"},"content":{"rendered":"

Rodzina Bollee w po\u0142owie XIX wieku by\u0142a znana w ca\u0142ej Francji. Ich zak\u0142ad odlewania dzwon\u00f3w znajdowa\u0142 si\u0119 w Le Mans – w\u00f3wczas ma\u0142ej miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 znana z spraw\u0105 wy\u015bcig\u00f3w wielogodzinnych. W 1844 roku urodzi\u0142 si\u0119 syn Amedee. W przysz\u0142o\u015bci mia\u0142 przej\u0105\u0107 interes i odlewa\u0107 dzwony dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w i miejskich ratuszy. Od najm\u0142odszych lat interesowa\u0142 si\u0119 technik\u0105 – szczeg\u00f3lnie maszynami parowymi i kolej\u0105. Dzwonami nie interesowa\u0142 si\u0119, poch\u0142ania\u0142y go eksperymenty, do kt\u00f3rych konstruowa\u0142 maszyny parowe.<\/p>\n

Co ciekawe, rodzina Bollee dorobi\u0142a si\u0119 warsztatu wytwarzaj\u0105cego takie maszyny, ale przej\u0105\u0107 go mia\u0142o rodze\u0144stwo naszego bohatera. Podobnie mia\u0142o si\u0119 sta\u0107 z warsztatem wytwarzaj\u0105cym wiatraki do m\u0142yn\u00f3w. Maj\u0105c wiedz\u0119 oraz mo\u017cliwo\u015bci produkcyjne Bollee m\u00f3g\u0142 konstruowa\u0107 niemal wszystko. Prace nad pojazdem parowym Bollee rozpocz\u0105\u0142 w latach 60-tych. Maj\u0105c 29 lat zmontowa\u0142 pierwszy pojazd parowy. Nie jest to znana konstrukcja. Wiadomo, \u017ce pojazd by\u0142 u\u017cyteczny i zwyczajnie je\u017adzi\u0142 po drodze publicznej. Konstrukcja by\u0142a rozwijana czego efektem by\u0142 drugi pojazd.<\/p>\n

Amedee Bollee (1844-1917)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia<\/p>\n

W 1873 roku Bollee pokaza\u0142 „L’Obeissante” (co t\u0142umaczy si\u0119 jako „Pos\u0142uszna”) – parowy pojazd drogowy by\u0142 po\u0142\u0105czeniem du\u017cej karety z solidnym podwoziem lekkiego parowozu. Jak wygl\u0105da\u0142? Pojazd mia\u0142 sta\u0142y dach, z boku nadwozia nad ko\u0142ami umieszczono drewnian\u0105 barierk\u0119 a od ciekawskich pasa\u017cerowie byli chronieni ozdobnymi wi\u0105zanymi zas\u0142onami. Pi\u0119kn\u0105 lini\u0119 nadwozia psu\u0142 jedynie wystaj\u0105cy z ty\u0142u komin. Parowy pow\u00f3z m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 a\u017c 12 os\u00f3b i z Le Mans do Pary\u017ca dojecha\u0107 w 18 godzin. Czy to oznacza\u0142o, \u017ce by\u0142 powolny? Nie.<\/p>\n

Pojazd m\u00f3g\u0142 p\u0119dzi\u0107 po drogach z pr\u0119dko\u015bci\u0105 do 40 km\/h. Pr\u0119dko\u015bci\u0105 podr\u00f3\u017cn\u0105 by\u0142o 30 km\/h – tyle, ile osi\u0105ga\u0142y „zwyk\u0142e” poci\u0105gi.\u00a0 Tymczasem pojazd mia\u0142\u00a0 nad poci\u0105giem istotn\u0105 przewag\u0119 – nie by\u0142 ograniczony szynami. Jedynie ilo\u015b\u0107 paliwa i wody ogranicza\u0142a zasi\u0119g maszyny parowej. A w\u0142a\u015bciwie dw\u00f3ch maszyn. Znajdowa\u0142y si\u0119 z ty\u0142u pojazdu i ka\u017cda z nich nap\u0119dza\u0142a jedno ko\u0142o. „L’Obeissante” by\u0142a pojazdem pokazowym.\u00a0Luksusowo wyko\u0144czone wn\u0119trze i droga konstrukcja nie sk\u0142oni\u0142y konstruktora do podj\u0119cia produkcji, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 m\u00f3g\u0142 liczy\u0107 na klienta.<\/span><\/p>\n

Amedee udowodni\u0142, \u017ce taki pojazd mo\u017cna zbudowa\u0107 i b\u0119dzie on u\u017cyteczny jako narz\u0119dzie transportu zbiorowego. Skoro\u00a0 dla potrzeb francuskiej rodziny by\u0142 za du\u017cy a dla w\u0142a\u015bcicieli przedsi\u0119biorstw – za drogi, Bollee rozpocz\u0105\u0142 prace nad nowym projektem. Kluczowe dla kolejnych konstrukcji by\u0142o zmniejszenie nap\u0119du tak, aby ten mo\u017cna by\u0142o zamontowa\u0142 w poje\u017adzie o rozmiarach typowego powozu konnego. Prace trwa\u0142y 3 lata. W tym czasie konstruktor eksperymentowa\u0142 nad zawieszeniem zapewniaj\u0105cym wygod\u0119 i nad mo\u017cliwo\u015bci\u0105\u00a0 produkcji serii pojazd\u00f3w o podobnych rozwi\u0105zaniach technicznych.<\/span><\/p>\n

„L’Obeissante” i „Mancelle”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: carstyling.ru<\/p>\n

W 1878 roku pokaza\u0142 „Mancelle” – rodzinny pow\u00f3z parowy. By\u0142a to „kosmiczna” (jak na tamte czasy) konstrukcja – niezale\u017cne zawieszenie, nap\u0119d z maszyny parowej na ko\u0142a tylne i produkcja seryjna. Tak – w zak\u0142adach rodziny Bollee w ci\u0105gu kilku lat zmontowano 50 powoz\u00f3w typu Mancelle. By\u0142 to pierwszy seryjnie wykonany pojazd parowy tych rozmiar\u00f3w. Co wa\u017cne, cz\u0119\u015b\u0107 element\u00f3w pojazdu by\u0142a wytwarzana dzi\u0119ki standaryzacji. Ta ogranicza\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do nap\u0119du, ale dzi\u0119ki temu rzemie\u015blnik m\u00f3g\u0142 korzysta\u0107 z form do odlewania metali. Sprzeda\u017c „Mancelle” przynios\u0142a zyski.<\/p>\n

Bollee chcia\u0142 udowodni\u0107, \u017ce potrafi zbudowa\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 i najszybsz\u0105 „parow\u0105 karoc\u0119”. Efektem tych stara\u0144 by\u0142a „Maria-Anna”. By\u0142a to du\u017ca lokomobila drogowa z maszyn\u0105 parow\u0105 o mocy 100 koni parowych (w tym czasie silniki spalinowe by\u0142y 100-krotnie s\u0142absze!) przenoszonych na ko\u0142a dzi\u0119ki 3-biegowej przek\u0142adni. Pojazd mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c imponuj\u0105ce zdolno\u015bci holownicze – uci\u0105g wynosi\u0142\u00a0 a\u017c 35 ton. Podobnie jak w lokomotywach, r\u00f3wnie\u017c zastosowano tender, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142o si\u0119 „paliwo”. Oryginalny pojazd nie by\u0142 demonem pr\u0119dko\u015bci, ale s\u0142u\u017cy\u0142 do cel\u00f3w poci\u0105gowych.<\/span><\/p>\n

„Maria-Anna”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: grandprixhistory.com<\/p>\n

W czasie, gdy „Mancelle” przeci\u0105ga\u0142a tony \u0142adunk\u00f3w dorasta\u0142 Leon – syn konstruktora. Od najm\u0142odszych lat uczy\u0142 si\u0119 fachu ojca i by\u0142 typowany jako przysz\u0142y dziedzic fortuny i w\u0142a\u015bciciel zak\u0142ad\u00f3w. W wieku 14 lat podj\u0105\u0142 si\u0119 konstrukcji roweru wodnego. Trzy lata p\u00f3\u017aniej stworzy\u0142 kilka maszyn matematycznych, w tym s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do mno\u017cenia. Wraz z ojcem zbudowali trycykl parowy „La Nouvelle” a w 1896 roku trycykl benzynowy „Voiturette” wyposa\u017cony w ko\u0142a zaopatrzone w opony pneumatyczne.\u00a0Wkr\u00f3tce po tym Leon za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asn\u0105 mark\u0119, pod kt\u00f3r\u0105 produkowano samochody.<\/p>\n

Leon by\u0142 mi\u0142o\u015bnikiem lotnictwa. Sprowadzi\u0142 braci Wright do Francji i uczy\u0142 si\u0119 lotnictwa. Po wypadku lotniczym w 1911 roku wycofa\u0142 si\u0119 z biznesu. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zmar\u0142 na zawa\u0142. Zak\u0142ad prowadzi\u0142a wdowa i s\u0119dziwy Amedee, kt\u00f3ry nadal dzier\u017cy\u0142 stery rodzinnego imperium. Niestety z roku na rok brakowa\u0142o mu si\u0142. Amedee prze\u017cy\u0142 syna o 4 lata. Firma przetrwa\u0142a do 1922 roku, kiedy kupi\u0142 j\u0105 brytyjski Morris. Wsp\u00f3\u0142praca w zakresie sprzeda\u017cy Morris\u00f3w trwa\u0142a jeszcze kilka lat. Ostatecznie przej\u0119te zak\u0142ady zamkni\u0119to w 1933 roku.<\/p>\n

Drugi syn – Amedee Junior zmar\u0142 w 1926 roku. Rodzina Bollee kilka lat p\u00f3\u017aniej dost\u0105pi\u0142a zaszczytu i imieniem Amedee uhonorowano wiele ulic, po\u015bmiertnie dosta\u0142 Legi\u0119 Honorow\u0105 i zosta\u0142 patronem wielu uniwersytet\u00f3w. Nazwisko Bollee jest na trwa\u0142e wpisane na karty historii motoryzacji oraz jest zas\u0142u\u017cona dla historii Francji. Bollee byli nie tylko doskona\u0142ymi rzemie\u015blnikami, byli pionierami personalnej motoryzacji i francuskiego przemys\u0142u motoryzacyjnego.\u00a0 Dzi\u0119ki nim ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 jecha\u0107 „pe\u0142n\u0105 par\u0105”, cho\u0107 niewielu si\u0119 odwa\u017cy\u0142o to zrobi\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rodzina Bollee w po\u0142owie XIX wieku by\u0142a znana w ca\u0142ej Francji. Ich zak\u0142ad odlewania dzwon\u00f3w znajdowa\u0142 si\u0119 w Le Mans – w\u00f3wczas ma\u0142ej miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 znana z spraw\u0105 wy\u015bcig\u00f3w wielogodzinnych. W 1844 roku urodzi\u0142 si\u0119 syn Amedee. W przysz\u0142o\u015bci mia\u0142 przej\u0105\u0107 interes i odlewa\u0107 dzwony dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w i miejskich ratuszy.\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10603,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2286,2287,2289,409],"class_list":["post-10591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-amedee-bollee","tag-leon-bollee","tag-mancelle","tag-maszyna-parowa"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/amedeebollee-001.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Rodzina Bollee w po\u0142owie XIX wieku by\u0142a znana w ca\u0142ej Francji. Ich zak\u0142ad odlewania dzwon\u00f3w znajdowa\u0142 si\u0119 w Le Mans – w\u00f3wczas ma\u0142ej miejscowo\u015bci, kt\u00f3ra kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 znana z spraw\u0105 wy\u015bcig\u00f3w wielogodzinnych. W 1844 roku urodzi\u0142 si\u0119 syn Amedee. W przysz\u0142o\u015bci mia\u0142 przej\u0105\u0107 interes i odlewa\u0107 dzwony dla ko\u015bcio\u0142\u00f3w i miejskich ratuszy.\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10591"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10604,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10591\/revisions\/10604"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10603"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10591"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10591"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10591"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}