{"id":10779,"date":"2021-01-08T16:59:43","date_gmt":"2021-01-08T15:59:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=10779"},"modified":"2021-01-08T16:59:43","modified_gmt":"2021-01-08T15:59:43","slug":"tomek-i-jego-magnetyczna-sila","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/01\/08\/tomek-i-jego-magnetyczna-sila\/","title":{"rendered":"Tomek i jego magnetyczna si\u0142a"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XIX wieku jedynym l\u0105dowym \u015brodkiem transportu by\u0142y powozy konne. Konie musia\u0142y by\u0107 podkute – tylko w ten spos\u00f3b mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 „nap\u0119du”, st\u0105d zaw\u00f3d kowala by\u0142 bardzo ceniony. Ku\u017ania by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych miejsc w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, jej „presti\u017cowi” mog\u0142a dor\u00f3wna\u0107 jedynie lokalna gospoda. W zawodzie kowala chcia\u0142o si\u0119 kszta\u0142ci\u0107 wielu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli w tej bran\u017cy niesko\u0144czone \u017ar\u00f3d\u0142o dochodu. Taki zaw\u00f3d wybra\u0142 m\u0142ody Thomas \u2013 mieszkaniec Williamstown w ameryka\u0144skim stanie Vermont.<\/p>\n

Thomas Davenport (1802-1851)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Princeton Univesity<\/p>\n

Thomas Davenport w ku\u017ani zdoby\u0142 nie tylko do\u015bwiadczenie w obr\u00f3bce metali, ale r\u00f3wnie\u017c pozna\u0142 zasady dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych maszyn. W wieku 31 lat pojecha\u0142 do huty \u017celaza \u2013 s\u0142ynnych zak\u0142ad\u00f3w Penfielda i Tafta w Crown Point. Wycieczka do tego zak\u0142adu na zawsze zmieni\u0142a Davenporta. Wra\u017cenia ze zwiedzania wp\u0142yn\u0119\u0142y na decyzj\u0119 o zmianie zawodu a konsekwencj\u0105 tego w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142 by\u0107 wynalazek nowego nap\u0119du dla pojazd\u00f3w. Co sprawi\u0142o, \u017ce do\u015bwiadczony kowal sta\u0142 si\u0119 wynalazc\u0105?<\/p>\n

W hucie pracowa\u0142o kilka dziwnych urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re pobudzane pr\u0105dem elektrycznym s\u0142u\u017cy\u0142y do przenoszenia stalowych s\u0142up\u00f3w. By\u0142y to jedne z pierwszych elektromagnes\u00f3w. Konstruktorem tego „magicznego wynalazku” by\u0142 Joseph Henry, kt\u00f3ry zapisa\u0142 si\u0119 w historii techniki r\u00f3wnie\u017c jako tw\u00f3rca elektrycznego dzwonka do drzwi. Pierwszy elektromagnes rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w hucie w 1831 roku. Davenport widzia\u0142 w tym wynalazku kolejne kilka zastosowa\u0144 i postanowi\u0142 kupi\u0107 jedn\u0105 sztuk\u0119.\u00a0 Pierwsze, co zrobi\u0142 po zakupie to rozkr\u0119ci\u0142 przedmiot na cz\u0119\u015bci aby zrozumie\u0107 jego budow\u0119 i zasad\u0119 dzia\u0142ania.<\/p>\n

Davenport postanowi\u0142 wykorzysta\u0107 swoje umiej\u0119tno\u015bci kowala i wyku\u0142 dla urz\u0105dzenia lepszy rdze\u0144. Zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na przewody elektryczne. Te nie by\u0142y izolowane i podczas pracy elektromagnes potrafi\u0142 generowa\u0107 „fajerwerki”. Thomas wpad\u0142 na pomys\u0142 aby zastosowa\u0107 materia\u0142, kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by owin\u0105\u0107 przewody. Do prowizorycznej izolacji przewod\u00f3w u\u017cy\u0142 jedwabiu ze sukni \u015blubnej swojej \u017cony. Te, jak i kilka kolejnych usprawnie\u0144, przyczyni\u0142y si\u0119 do zmontowania pierwszego silnika elektrycznego. Pierwszym urz\u0105dzeniem, w kt\u00f3rym wykorzystano nap\u0119d elektryczny by\u0142a tokarka.<\/p>\n

Silnik elektryczny projektu Davenporta<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fine Dictionary<\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119 to w 1836 roku. Zaledwie kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej (ju\u017c w 1837 roku) budowa i zasada dzia\u0142ania silnika elektrycznego zosta\u0142y przez Daveporta opatentowane. Ameryka\u0144ski Urz\u0105d Patentowy nada\u0142 dokumentowi patentowemu numer 132. W ci\u0105gu kilku kolejnych lat zainteresowanie wynalazkiem wzros\u0142o. Co ciekawe, ju\u017c w 1840 roku rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 pierwsza elektryczna maszyna drukarska. Jej pierwszym wydrukiem by\u0142o czasopismo o elektromagnetyzmie i inteligentnych maszynach. Nazwa publikacji to \u201eThe Electro-Magnet and Mechanics Intelligencer\u201d a jego naczelnym by\u0142 sam Davenport.<\/p>\n

Wynalazca liczy\u0142 na szybkie zyski. Cichy nap\u0119d mia\u0142 je da\u0107. Niestety, w tym czasie pierwsze akumulatory nie by\u0142y\u00a0 stabilne. Nie „trzyma\u0142y” energii a nag\u0142e spadki napi\u0119cia powodowa\u0142y, \u017ce silniki elektryczne nie mog\u0142y utrzymywa\u0107 najwy\u017cszej wydajno\u015bci. W tym ostatnim nie dor\u00f3wnywa\u0142y maszynie parowej – w\u00f3wczas ju\u017c dopracowanemu \u017ar\u00f3d\u0142owi nap\u0119du. To sprawi\u0142o, \u017ce po pocz\u0105tkowych zachwytach wielu potencjalnych inwestor\u00f3w i nabywc\u00f3w patentu zrezygnowa\u0142o z dotowania Davenporta oraz z zakupu jego pomys\u0142\u00f3w. To oznacza\u0142o podzielenie losu wi\u0119kszo\u015bci wizjoner\u00f3w tamtego okresu.<\/p>\n

Odpis patentu Davenporta<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Princeton University<\/p>\n

Davenport wpad\u0142 w d\u0142ugi. Te dodatkowo ros\u0142y za spraw\u0105 utrzymywania kilku \u201eprzyjaci\u00f3\u0142ek\u201d. Wynalazca prowadzi\u0142 „bujne” \u017cycie towarzyskie i utrzymywa\u0142 kilka kobiet jednocze\u015bnie. D\u0142ugi ros\u0142y a\u017c przekroczy\u0142y warto\u015b\u0107 maj\u0105tku. Konsekwencj\u0105 tego by\u0142o bankructwo. Thomas opu\u015bci\u0142 sw\u00f3j warsztat, kt\u00f3ry przez wiele lat prowadzi\u0142 w Nowym Yorku. Powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego stanu Vermont. Tam wi\u00f3d\u0142 skromne \u017cycie a swoje wizje przelewa\u0142 na papier. Twierdzi\u0142, \u017ce za kilkadziesi\u0105t lat transport zrezygnuje z nap\u0119du parowego na rzecz elektryczno\u015bci.<\/p>\n

Czy jego wizja spe\u0142ni\u0142a si\u0119? Nie w uj\u0119ciu masowym. Zaledwie kilka lat po zaniechaniu prac nad wynalazkiem jego wizja cz\u0119\u015bciowo sprawdzi\u0142a si\u0119, co zawdzi\u0119czamy osobie Charlesa Graftona Page’a. Ten nieznany wynalazca pod koniec lat 40-tych zaprojektowa\u0142 i zbudowa\u0142 pierwszy poci\u0105g nap\u0119dzany energi\u0105 elektryczn\u0105. By\u0142 to jeszcze zawodny i niebezpieczny pojazd, ale jego zasada dzia\u0142ania niczym nie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od wsp\u00f3\u0142czesnych nam elektrowoz\u00f3w. Tymczasem Davenport nadal spisywa\u0142 swoje „wizje”. Nie wyda\u0142 ich z braku pieni\u0119dzy. Proza \u017cycia wygra\u0142a z ambicj\u0105 konstruktora.<\/p>\n

Davenport zmar\u0142 6 lipca 1851 roku w wieku 48 lat. By\u0142o to dok\u0142adnie na 3 dni przed kolejnymi urodzinami. Pozostawi\u0142 po sobie wiele wynalazk\u00f3w, z kt\u00f3rych niewiele dzia\u0142a\u0142o bez usterek. Pomimo ich, jego zrealizowane pomys\u0142y sta\u0142y si\u0119 dowodem na to, \u017ce przysz\u0142o\u015bci\u0105 jest energia elektryczna a nie ci\u0119\u017cka maszyna parowa. Jego silnik elektryczny by\u0142 konstrukcj\u0105 prost\u0105 i funkcjonaln\u0105. Problemem by\u0142y akumulatory oraz pierwsze, jeszcze amatorskie, sieci doprowadzaj\u0105ce do maszyn pr\u0105d elektryczny. To wkr\u00f3tce mia\u0142o si\u0119 zmieni\u0107, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XIX wieku jedynym l\u0105dowym \u015brodkiem transportu by\u0142y powozy konne. Konie musia\u0142y by\u0107 podkute – tylko w ten spos\u00f3b mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 „nap\u0119du”, st\u0105d zaw\u00f3d kowala by\u0142 bardzo ceniony. Ku\u017ania by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych miejsc w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, jej „presti\u017cowi” mog\u0142a dor\u00f3wna\u0107 jedynie lokalna gospoda. W zawodzie kowala chcia\u0142o si\u0119 kszta\u0142ci\u0107 wielu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10785,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2333,206,2332,2331],"class_list":["post-10779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-elektromagnes","tag-elektryczny-naped","tag-silnik-elektryczny","tag-thomas-davenport"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/550px-Davenport_railway_model.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Na pocz\u0105tku XIX wieku jedynym l\u0105dowym \u015brodkiem transportu by\u0142y powozy konne. Konie musia\u0142y by\u0107 podkute – tylko w ten spos\u00f3b mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 rol\u0119 „nap\u0119du”, st\u0105d zaw\u00f3d kowala by\u0142 bardzo ceniony. Ku\u017ania by\u0142a jednym z najwa\u017cniejszych miejsc w ma\u0142ych miejscowo\u015bciach, jej „presti\u017cowi” mog\u0142a dor\u00f3wna\u0107 jedynie lokalna gospoda. W zawodzie kowala chcia\u0142o si\u0119 kszta\u0142ci\u0107 wielu ch\u0142opc\u00f3w, kt\u00f3rzy\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10779"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10786,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10779\/revisions\/10786"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}