{"id":10910,"date":"2021-01-25T19:40:57","date_gmt":"2021-01-25T18:40:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=10910"},"modified":"2021-01-25T19:41:21","modified_gmt":"2021-01-25T18:41:21","slug":"jozefie-dziekujemy-za-prezent","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/01\/25\/jozefie-dziekujemy-za-prezent\/","title":{"rendered":"J\u00f3zefie, dzi\u0119kujemy za prezent!"},"content":{"rendered":"

Po zako\u0144czeniu wojny „polska motoryzacja” by\u0142a ograniczona jedynie do sektora us\u0142ug. W warsztatach naprawiano pojazdy przedwojenne. W nielicznych egzemplarzach powstawa\u0142y tzw. „SAM-y” – pojazdy zmontowane z dost\u0119pnych cz\u0119\u015bci wielu innych pojazd\u00f3w. Do odbudowy miast potrzebne by\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki. Prace nad nimi trwa\u0142y w zak\u0142adach w Starachowicach. R\u00f3wnolegle prace trwa\u0142y w sanockim „Sanowagu”. W ten spos\u00f3b na polskie drogi wyjecha\u0142y pierwsze Stary 20 oraz Stary serii N – autobusy na podwoziach ci\u0119\u017car\u00f3wek.<\/p>\n

Co z samochodami osobowymi? Nie by\u0142y potrzebne – tak twierdzi\u0142 polski rz\u0105d. By\u0142y drogie a dochody Polak\u00f3w w tym okresie by\u0142y niskie. Z czasem rz\u0105d zrozumia\u0142, \u017ce w odradzaj\u0105cej si\u0119 gospodarce nowy samoch\u00f3d osobowy ma wymiar wizerunkowy i \u015bwiadczy o sile gospodarki. Polski rz\u0105d mia\u0142 dwie mo\u017cliwo\u015bci \u2013 pojazd nale\u017ca\u0142o projektowa\u0107 od „zera”,\u00a0 lub zakupi\u0107 licencj\u0119 od innego producenta. Drugi spos\u00f3b wydawa\u0142\u00a0 si\u0119 by\u0107 rozs\u0105dny z punktu widzenia koszt\u00f3w oraz szybkiego tempa wdro\u017cenia do produkcji. Decyzja by\u0142a oczywista.<\/p>\n

Z wielu potencjalnych „dawc\u00f3w” postawiono na jedynie s\u0142uszny wariant. Decyzj\u0105 w\u0142adz wsp\u00f3\u0142praca z Fiatem mia\u0142a by\u0107 wznowiona a jej efektem mog\u0142a by\u0107 licencja na jeden z modeli \u015bredniej klasy. Rozpocz\u0119to negocjacje pomi\u0119dzy Fiatem a Pa\u0144stwow\u0105 Komisj\u0105 Planowania Gospodarczego. Jednym z warunk\u00f3w\u00a0 wsp\u00f3\u0142pracy by\u0142a budowa fabryki. Dok\u0142adnie 31 lipca 1948 roku podpisano umow\u0119 na budow\u0119 fabryki motoryzacyjnej w Warszawie oraz zakup licencji na Fiata 1400 – model, kt\u00f3ry mia\u0142 wej\u015b\u0107 do produkcji w 1950 roku. Za linie nadwozia tego pojazdu odpowiada\u0142 Dante Giacosa.<\/p>\n

Gaz M-20 „Pobieda” i Fiat 1400 (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: autowp.ru, Fiat<\/p>\n

Warunki umowy przewidywa\u0142y osi\u0105gni\u0119cie mocy produkcyjnej na poziomie 20 tysi\u0119cy pojazd\u00f3w rocznie a czas, w jakim zamierzano to osi\u0105gn\u0105\u0107 by\u0107 ograniczony do 3 lat po uruchomieniu produkcji. Co ciekawe, Fiat zgodzi\u0142 si\u0119 na wymian\u0119 barterow\u0105. W praktyce oznacza\u0142o to, \u017ce wynagrodzeniem za pomoc przy budowie fabryki i licencj\u0119 mia\u0142 by\u0107 polski w\u0119giel. Budow\u0119 fabryki\u00a0 rozpocz\u0119to w lipcu 1948 roku. Do prac zaanga\u017cowano tysi\u0105ce ludzi. Budowa nie zwalnia\u0142a nawet w okresie zimy. Nic nie wskazywa\u0142o na to, \u017ce za kilka miesi\u0119cy wsp\u00f3\u0142praca zostanie zerwana. Tak si\u0119 niestety sta\u0142o.<\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy po rozpocz\u0119ciu budowy umow\u0119 zerwano a decyzj\u0119 t\u0142umaczono tym, \u017ce W\u0142osi otrzymali pomoc w postaci w\u0119gla zgodnie z postanowieniami \u201ePlanu Marshalla\u201d. By\u0142o to pog\u0142osie nasilenia „zimnej wojny” i rosn\u0105cych wp\u0142yw\u00f3w komunist\u00f3w w Polsce. Tymczasem strona polska mia\u0142a ju\u017c zaplanowane transporty na poczet zakupu licencji. Niezale\u017cnie od „wersji” wydarze\u0144 pewne by\u0142o, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca zosta\u0142a zerwana. Po tym wydarzeniu strona polska kontynuowa\u0142a budow\u0119 fabryki i znowu „szuka\u0142a” odpowiedniej licencji. Nie musia\u0142a szuka\u0107, gdy\u017c ta zosta\u0142a Polakom narzucona przez komunist\u00f3w.<\/p>\n

W 1949 roku „zaproponowano” licencj\u0119 GAZ-a M20. Cen\u0105 za brak wyboru by\u0142 … brak ceny. Licencja mia\u0142a by\u0107 darmowa. Dok\u0142adnie 17 stycznia 1950 utworzono przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe \u201eFabryka Samochod\u00f3w Osobowych\u201d. Jeszcze w tym samym miesi\u0105cu podpisano umow\u0119 na przeprojektowanie Pobiedy na potrzeby „mniej wymagaj\u0105cego” klienta. Oficjaln\u0105 umow\u0119 o wsp\u00f3\u0142pracy z ZSRR podpisano 22 lipca 1950 roku a budow\u0119 fabryki zako\u0144czono jesieni\u0105 1951 roku. Jaki by\u0142 \u0142\u0105czny koszt rozpocz\u0119cia produkcji pierwszego powojennego samochodu osobowego?<\/p>\n

Koszty budowy by\u0142y imponuj\u0105ce \u2013 na stan \u201esurowy\u201d wydano 130 milion\u00f3w \u00f3wczesnych z\u0142otych, wyposa\u017cenie w maszyny poch\u0142on\u0119\u0142o kolejne 250 milion\u00f3w z\u0142otych. Co ciekawe, w tym czasie miesi\u0119czna pensja „przodownika pracy” wynosi\u0142a oko\u0142o 600 z\u0142. Ostatnie „propagandowe prace” przed uruchomieniem produkcji wykonano w po\u0142owie listopada 1951 roku. Dlaczego „propagandowe”? Fabryka nie by\u0142a jeszcze gotowa, ale wydarzenie chciano wykorzysta\u0107 jako kolejny sukces gospodarki centralnie planowanej. 6 listopada 1951 roku o godzinie 14:00 z hali monta\u017cowej nr 1 wyjecha\u0142a pierwsza Warszawa M-20.<\/p>\n

Monta\u017c pierwszych egzemplarzy Warszawy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: NAC<\/p>\n

Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 j\u0119zykiem m\u0142odzie\u017cy \u2013 by\u0142a to \u201e\u015bciema\u201d, gdy\u017c pojazd mia\u0142 jedynie oznaczenia FSO, kt\u00f3re naklejono w fabryce. W\u0142a\u015bciwego monta\u017cu dokonano wcze\u015bniej w ZSRR i gotowe pojazdy przywieziono do Polski. Do ko\u0144ca 1951 roku w halach fabrycznych FSO zmontowano zaledwie 75 sztuk Warszawy. Pojazd ju\u017c w momencie zakupu licencji by\u0142 przestarza\u0142y \u2013 oryginalna Pobieda by\u0142a w produkcji od 1946 roku a prace konstrukcyjne rozpocz\u0119to ju\u017c w 1941 roku. Auto mia\u0142o ram\u0119 i s\u0142aby 50-konny silnik, cho\u0107 pierwotnie do nap\u0119du mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 mocniejszy 6-cylindrowy.<\/p>\n

Gdy Pobieda sta\u0142a si\u0119 Warszaw\u0105 ju\u017c by\u0142a „antykiem” a pomimo tego przetrwa\u0142a w produkcji do ko\u0144ca marca 1973 roku. Tymczasem w Rosji ju\u017c w 1958 roku zast\u0105piono j\u0105 nowszym modelem, kt\u00f3ry znamy jako Wo\u0142ga. Przez ca\u0142y ten okres Warszawa by\u0142a zbyt droga na kiesze\u0144 przeci\u0119tnego robotnika. Klienci najcz\u0119\u015bciej wybierali j\u0105 z … braku wyboru. Jej g\u0142\u00f3wn\u0105 zalet\u0105 by\u0142o to, \u017ce by\u0142a solidna, ale w latach 60-tych samoch\u00f3d osobowy na ramie nap\u0119dzany paliwo\u017cernym i s\u0142abym silnikiem nie by\u0142 atrakcyjn\u0105 ofert\u0105 – niezale\u017cnie od ceny czy walor\u00f3w u\u017cytkowych.<\/p>\n

Polacy ju\u017c w momencie rozpocz\u0119cia produkcji nie byli przekonani do radzieckiego \u201ewynalazku\u201d, ale nie mieli dost\u0119pu do zachodniej technologii. Na podwoziu Warszawy montowano inne pojazdy. Polska my\u015bl in\u017cynieryjna wprowadzi\u0142a Pobied\u0119 w lata 90-te XX wieku. Nikt jej nie chcia\u0142, ale jej cz\u0119\u015bci by\u0142y obecne w prawie ka\u017cdym polskim samochodzie. Wobec braku pieni\u0119dzy korzystano z cz\u0119\u015bci Warszawy. W ten spos\u00f3b powsta\u0142 \u017buk i Nysa. Rama i proste mechanizmy doskonale sprawdzi\u0142y si\u0119 w konstrukcji pojazd\u00f3w dostawczych. Jak zapami\u0119tany zosta\u0142 „Dar J\u00f3zefa dla Narodu Polskiego”?<\/p>\n

Ostatni wyprodukowany egzemplarz Warszawy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wyborcza.pl<\/p>\n

Warszawa pozosta\u0142a w pami\u0119ci jako pojazd paliwo\u017cerny (13,9 dm3<\/sup> na \u201esetk\u0119\u201d w niezale\u017cnych testach) i o s\u0142abych osi\u0105gach (0-100 km\/h w 28 sekund). Jej najwi\u0119ksz\u0105 zalet\u0105 by\u0142o to, \u017ce \u201eby\u0142a\u201d co by\u0142o jednocze\u015bnie jej najwi\u0119ksz\u0105 wad\u0105. W tym czasie zakup zachodniego samochodu osobowego o podobnych wymiarach oznacza\u0142 kilkukrotnie wi\u0119kszy wydatek. W czasie, gdy ko\u0144czono produkcj\u0119 Warszawy, Fiat produkowa\u0142 znacznie l\u017cejsze i szybsze sedany podobnej klasy. FSO wyprodukowa\u0142o \u0142\u0105cznie 254 tysi\u0105ce Warszaw, tym samym nie spe\u0142ni\u0142o wymaga\u0144, kt\u00f3re Fiat narzuci\u0142 podczas negocjacji.<\/p>\n

Wszystko to wydarzy\u0142o si\u0119 w czasach, gdy \u201ech\u0142opu wystarcza\u0142 rower\u201d a samoch\u00f3d by\u0142 dost\u0119pny na przydzia\u0142y dla komunistycznych elit. Fiat 1400 by\u0142 konstrukcj\u0105 m\u0142odsz\u0105, bardziej ekonomiczn\u0105 i bez ramy. Do dzi\u015b historycy zastanawiaj\u0105 si\u0119 co sta\u0142oby si\u0119 z polsk\u0105 motoryzacj\u0105, gdyby nie decyzje z\u00a0 lat 1948-1949. Czy pi\u0119kny Fiat zmotoryzowa\u0142by Polsk\u0119? By\u0142a to wielka szansa, ale to by\u0142 czas kiedy odrzucenie „prezentu od Stalina” wi\u0105za\u0142o si\u0119 z konsekwencjami. Jakimi? Trudno przewidzie\u0107, ale z pewno\u015bci\u0105 nie nale\u017ca\u0142o odmawia\u0107. Takie by\u0142y czasy …<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po zako\u0144czeniu wojny „polska motoryzacja” by\u0142a ograniczona jedynie do sektora us\u0142ug. W warsztatach naprawiano pojazdy przedwojenne. W nielicznych egzemplarzach powstawa\u0142y tzw. „SAM-y” – pojazdy zmontowane z dost\u0119pnych cz\u0119\u015bci wielu innych pojazd\u00f3w. Do odbudowy miast potrzebne by\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki. Prace nad nimi trwa\u0142y w zak\u0142adach w Starachowicach. R\u00f3wnolegle prace trwa\u0142y w sanockim „Sanowagu”. W ten spos\u00f3b na\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10922,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2347,2348,240,2349],"class_list":["post-10910","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-fabryka-samochodow-osobowych","tag-fiat-1400","tag-fso","tag-gaz-pobieda"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/Wnetrze_FSO_04.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Po zako\u0144czeniu wojny „polska motoryzacja” by\u0142a ograniczona jedynie do sektora us\u0142ug. W warsztatach naprawiano pojazdy przedwojenne. W nielicznych egzemplarzach powstawa\u0142y tzw. „SAM-y” – pojazdy zmontowane z dost\u0119pnych cz\u0119\u015bci wielu innych pojazd\u00f3w. Do odbudowy miast potrzebne by\u0142y ci\u0119\u017car\u00f3wki. Prace nad nimi trwa\u0142y w zak\u0142adach w Starachowicach. R\u00f3wnolegle prace trwa\u0142y w sanockim „Sanowagu”. W ten spos\u00f3b na\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10910","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10910"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10923,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10910\/revisions\/10923"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}