{"id":11121,"date":"2021-02-15T21:05:15","date_gmt":"2021-02-15T20:05:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=11121"},"modified":"2021-11-25T23:08:25","modified_gmt":"2021-11-25T22:08:25","slug":"narodziny-barokowego-aniola","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/02\/15\/narodziny-barokowego-aniola\/","title":{"rendered":"Narodziny &#8222;Barokowego Anio\u0142a&#8221; BMW"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">W czasie wojny zak\u0142ady BMW by\u0142y wa\u017cnym dostawc\u0105 dla armii. Po wojnie sp\u00f3\u0142ka powoli podnosi\u0142a si\u0119 z kryzysu, ale na szybk\u0105 odbudow\u0119 zniszczonych montowni i na wznowienie produkcji nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107. Bombardowania kompletnie zniszczy\u0142y budynki i maszyny, st\u0105d jedyn\u0105 drog\u0105 na powr\u00f3t do &#8222;lat \u015bwietno\u015bci&#8221; by\u0142o zaoferowanie w\u0142adzom okupacyjnym mo\u017cliwo\u015bci naprawy ich taboru. Tak by\u0142o w przypadku zak\u0142ad\u00f3w w Monachium, gdzie naprawiano maszyny rolnicze, ci\u0119\u017car\u00f3wki i pojazdy wojskowe nale\u017c\u0105ce do ameryka\u0144skiego wojska. Jednak to nie mog\u0142o trwa\u0107 wiecznie.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nowy zarz\u0105d chcia\u0142 szybkiego wznowienia przedwojennych modeli serii 328\/335. To jeszcze nie by\u0142o mo\u017cliwe. Tymczasem drugi zak\u0142ad w Eisenach szybko wznowi\u0142 produkcj\u0119. Co ciekawe, ten zak\u0142ad znajdowa\u0142 si\u0119 w strefie okupacyjnej nale\u017c\u0105cej do Zwi\u0105zku Radzieckiego. Wraz z fabryk\u0105 Rosjanie przej\u0119li dokumentacj\u0119 oraz maszyny, kt\u00f3re wykorzystano kopiuj\u0105c je na potrzeby radzieckich &#8222;bud\u017cetowych&#8221; konstrukcji. Powojenne BMW wyprodukowane w zak\u0142adzie w Eisenach by\u0142y oparte o przedwojenne modele. Tak oto Rosjanie przez kr\u00f3tki czas produkowali BMW.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W\u0142adze fabryki w ameryka\u0144skiej strefie okupacyjnej pocz\u0105tkowo tolerowa\u0142y ten podzia\u0142, ale wkr\u00f3tce straci\u0142y cierpliwo\u015b\u0107. Wznowienia produkcji upatrywano w konstrukcji nowego taniego samochodu, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by wykorzystywa\u0107 motocyklowe cz\u0119\u015bci. Tak oto narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, kt\u00f3rego efektem by\u0142 projekt BMW 331 (znane r\u00f3wnie\u017c jako 531). By\u0142 to mikrosamoch\u00f3d, w kt\u00f3rym zastosowano silnik z motocykla. Projekt in\u017cyniera Alfreda B\u00f6ninga odpowiada\u0142 potrzebom statystycznego Niemca, ale zarz\u0105d uzna\u0142, \u017ce BMW powinno produkowa\u0107 pojazdy wy\u017cszej klasy z du\u017cymi silnikami. Projekt odrzucono.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BMW 331<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11126\" src=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02-300x232.jpg\" alt=\"\" width=\"310\" height=\"239\" srcset=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02-300x232.jpg 300w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02-1024x790.jpg 1024w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02-768x593.jpg 768w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02-1170x903.jpg 1170w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_02.jpg 1411w\" sizes=\"(max-width: 310px) 100vw, 310px\" \/><\/a> <a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11127\" src=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01-300x232.jpg\" alt=\"\" width=\"310\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01-300x232.jpg 300w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01-1024x792.jpg 1024w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01-768x594.jpg 768w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01-1170x905.jpg 1170w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW_531_1951_01.jpg 1359w\" sizes=\"(max-width: 310px) 100vw, 310px\" \/><\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: wikimedia<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Alternatyw\u0105 by\u0142a licencja &#8211; by\u0142 to pomys\u0142 Kurta Donatha, dyrektora technicznego BMW. W tym czasie nie by\u0142o to nic niezwyk\u0142ego. Licencje sprzedawali ameryka\u0144scy, francuscy i brytyjscy producenci. W planach by\u0142 zakup licencji na wytwarzanie Forda lub Simki pod w\u0142asn\u0105 mark\u0105. Ta mia\u0142a da\u0107 nowy samoch\u00f3d, technologi\u0119 produkcji oraz dokumentacj\u0119 techniczn\u0105. Zarz\u0105d by\u0142 uparty \u2013 chcieli luksusu i wysokiej ceny. Nie by\u0142o to rozs\u0105dne posuni\u0119cie, ale wobec nacisk\u00f3w zarz\u0105du zdecydowano o powo\u0142aniu zespo\u0142u i rozpocz\u0119ciu prac. Szukano sposobu na obni\u017cenie koszt\u00f3w. Ten szybko znaleziono.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce powolny rozw\u00f3j techniki powojennej pozwala na wykorzystanie silnik\u00f3w i element\u00f3w podwozia dawnej &#8222;Tr\u00f3jki&#8221;. W praktyce wystarczy\u0142o je przykry\u0107 nowym nadwoziem. Cel by\u0142 ambitny \u2013 jednocze\u015bnie modernizowano stare silniki R6 i pracowano\u00a0 nad V8 o \u015bredniej pojemno\u015bci. Nad projektem nadwozia mia\u0142 czuwa\u0107 Peter Szymanowski \u2013 tw\u00f3rca karoserii dla przedwojennych BMW. Dla odr\u00f3\u017cnienia od wcze\u015bniejszych konstrukcji zrezygnowano z cyfry 3 na pocz\u0105tku numeru modelu. Zdecydowano si\u0119 na oznaczenie cyfr\u0105 5 i kolejnymi numerami serii. To ostatecznie mia\u0142o zerwa\u0107 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 BMW.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W czasie, gdy fabryka w Eisenach musia\u0142a zmieni\u0107 nazw\u0119 marki na &#8222;EMW&#8221; &#8211; w drugim zak\u0142adzie przygotowywano linie produkcyjne pod uruchomienie produkcji. Nowe BMW po raz pierwszy pokazano na salonie we Frankfurcie w 1951 roku. Niemal od razu zrobi\u0142o wra\u017cenie na potencjalnych klientach. Przeszkod\u0105 w zakupie by\u0142a cena \u2013 bajo\u0144skie 15 tysi\u0119cy marek, czyli tyle, ile kosztowa\u0142y 4 samochody \u015bredniej klasy. Co w zamian otrzymywa\u0142 klient? Niewiele &#8211; patrz\u0105c na ofert\u0119 silnikow\u0105, wiele &#8211; gdyby zamiast osi\u0105g\u00f3w wybiera\u0142 oczami. Ile &#8222;koni&#8221; otrzymywa\u0142o si\u0119 za astronomiczne pieni\u0105dze?<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BMW 501<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/501a.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11128\" src=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/501a-300x171.jpg\" alt=\"\" width=\"325\" height=\"186\" srcset=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/501a-300x171.jpg 300w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/501a.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 325px) 100vw, 325px\" \/><\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: rmv.lv<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Najs\u0142abszym silnikiem w ofercie by\u0142a przedwojenna \u201edwulitr\u00f3wka\u201d o mocy 65 KM. W tym czasie podobne limuzyny wyposa\u017cano w 100-konne silniki. Bardziej ni\u017c na silniki uwag\u0119 zwracano na karoseri\u0119 Szymanowskiego. By\u0142a pi\u0119kna \u2013 kszta\u0142tem przypomina\u0142a projekty \u201emotoryzacyjnych krawc\u00f3w\u201d z Francji i W\u0142och. Ob\u0142o\u015bci nadwozia projektant po\u0142\u0105czy\u0142 z liniami wytyczonymi przez chromowane listwy. Na tyln\u0105 kanap\u0119 prowadzi\u0142y tylne drzwi otwierane do ty\u0142u. Niestety, klienci byli zmuszeni czeka\u0107 na pocz\u0105tek produkcji na koniec 1952 roku. Powodem op\u00f3\u017anie\u0144 by\u0142 brak t\u0142oczarni blach.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Blachy dla nowego BMW mia\u0142a t\u0142oczy\u0107 manufaktura Baur. Mia\u0142a niewielkie moce produkcyjne, st\u0105d w pierwszych kilku miesi\u0105cach zmontowano zaledwie 1000 sztuk. Nowy model poddano testom. Dziennikarze motoryzacyjni wskazywali na to, \u017ce nadwozie jest bardzo aerodynamiczne, we wn\u0119trzu jest zaskakuj\u0105co cicho a zu\u017cycie paliwa najs\u0142abszego silnika jest akceptowalne (10,3 dm<sup>3<\/sup> na 100 km). Najs\u0142absze BMW rozwija\u0142o pr\u0119dko\u015b\u0107 135 km\/h a pierwsze 100 km\/h osi\u0105ga\u0142o po up\u0142ywie 27 sekund. S\u0142abo? Przypomnijmy, \u017ce silnik ten mia\u0142 &#8222;ca\u0142e&#8221; 65 KM\u00a0 mocy. Problem szybko rozwi\u0105zano.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>BMW-Baur 502 Coupe<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW-502-Coupe-28875.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11129\" src=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW-502-Coupe-28875-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"315\" height=\"210\" srcset=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW-502-Coupe-28875-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW-502-Coupe-28875-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/BMW-502-Coupe-28875.jpg 1024w\" sizes=\"(max-width: 315px) 100vw, 315px\" \/><\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: ultimatecarpage.com<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do oferty wprowadzono wzmocnion\u0105, 72-konn\u0105 odmian\u0119 podstawowego silnika. Tymczasem Mercedes szczyci\u0142 si\u0119 silnikami o mocach 160-200 KM. BMW szybko opracowa\u0142o &#8222;w\u0142asny&#8221; silnik V8. By\u0142a to konstrukcja wzorowana na przedwojennych silnikach Oldsmobile. \u201eMa\u0142e V8\u201d o poj. 2.6 dm<sup>3 <\/sup>osi\u0105ga\u0142o moc 100 KM i rozp\u0119dza\u0142o \u201eAnio\u0142a Baroku\u201d o oznaczeniu \u201e502\u201d do 160 km\/h. Nowa nazwa mia\u0142a odr\u00f3\u017cni\u0107 linie modelowe &#8211; &#8222;501&#8221; dla klienta mniej zamo\u017cnego, &#8222;502&#8221; dla wymagaj\u0105cego o odpowiednio grubym portfelu. Mercedes nadal mia\u0142 przewag\u0119 w postaci mocnych silnik\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tymczasem BMW na tle \u00f3wczesnych Mercedes\u00f3w prezentowa\u0142o si\u0119 jak dzie\u0142o wykonane w serii limitowanej. Mercedesy w tamtym czasie mia\u0142y proste linie, kt\u00f3re pami\u0119ta\u0142y wzornictwo z lat 1938-1941. Chc\u0105c dor\u00f3wna\u0107 Mercedesowi kontynuowano prace nad silnikami V8. Te przynios\u0142y &#8222;owoc&#8221; w postaci silnika o poj. 3.2 dm<sup>3 <\/sup>i mocy 120 KM. W 1957 roku z tego silnika uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 moc 140 KM. Wzrost mocy wymusi\u0142 dalsze zmiany konstrukcyjne &#8211; w miejsce b\u0119bn\u00f3w z przodu zastosowano tarcze a uk\u0142ad kierowniczy zyska\u0142 wspomaganie. Niestety, z ka\u017cdym rokiem nadwozie stawa\u0142o si\u0119 coraz bardziej przestarza\u0142e.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kszta\u0142ty i zdobienia w stylu &#8222;art-deco&#8221; ust\u0105pi\u0142y prostym formom. Modzie nie opar\u0142y si\u0119 najdro\u017csze marki \u015bwiata. BMW chcia\u0142o maksymalnie przed\u0142u\u017cy\u0107 produkcj\u0119 tak, aby zyski z produkcji przeznaczy\u0107 na rozw\u00f3j innych modeli. &#8222;Barokowy Anio\u0142&#8221; przez kilka zarabia\u0142 na produkcj\u0119 nierentownego coupe 503 i roadstera 507 &#8211; obie konstrukcje przetrwa\u0142y w produkcji do 1959 roku. Ostatnia seria &#8222;Barokowego Anio\u0142a&#8221; by\u0142a wyposa\u017cona w silnik V8 o mocy 160 KM. Po wielu latach BMW dogoni\u0142o Mercedesa w walce o klienta, ale w tym czasie by\u0142o ju\u017c u progu upad\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Silnik 3.2 V8<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zrzut-ekranu-z-2021-02-15-20-58-43.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-11130\" src=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zrzut-ekranu-z-2021-02-15-20-58-43-300x220.png\" alt=\"\" width=\"310\" height=\"227\" srcset=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zrzut-ekranu-z-2021-02-15-20-58-43-300x220.png 300w, https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zrzut-ekranu-z-2021-02-15-20-58-43.png 589w\" sizes=\"(max-width: 310px) 100vw, 310px\" \/><\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: Steve Mckelvie<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Produkcj\u0119 BMW serii 501 i 502 zako\u0144czono dopiero w 1963 roku. W ci\u0105gu 10 lat produkcji z fabryki BMW i Baura wyjecha\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy sztuk BMW. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprzedanych egzemplarzy stanowi\u0142y limuzyny z silnikami V8, Baur zmontowa\u0142 kilka kr\u00f3tkich serii kabriolet\u00f3w i coupe. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich przetrwa\u0142a do dnia dzisiejszego, w przeciwie\u0144stwie do limuzyny. Jest ich niewiele a ceny zadbanych egzemplarzy to \u201ema\u0142a fortuna\u201d. Jedynym pojazdem firmowanym przez BMW, kt\u00f3ry w tym czasie &#8222;zarabia\u0142&#8221; by\u0142a Isetta, ale i ona nie by\u0142a w stanie uchroni\u0107 BMW od kolejnego kryzysu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Przez ca\u0142y okres produkcji pi\u0119kny i drogi samoch\u00f3d nie zarabia\u0142 na siebie. By\u0142 \u201eupad\u0142ym anio\u0142em\u201d, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 na zgub\u0119 ca\u0142y zak\u0142ad. Na szcz\u0119\u015bcie BMW znalaz\u0142o nowego sponsora \u2013 Herberta Quandta, kt\u00f3ry w ci\u0105gu kilku lat wprowadzi\u0142 BMW w nowe, lepsze czasy. Czy w czasie produkcji BMW 501 i 502 Mercedes\u00a0 nie pr\u00f3bowa\u0142 nadrobi\u0107 lat straconych podczas wojny? Tak, ale mierzy\u0142 znacznie wy\u017cej ni\u017c BMW. Efektem tych prac by\u0142a wielka limuzyna narysowana za pomoc\u0105 ostrych kszta\u0142t\u00f3w i wielu p\u0142aszczyzn. Czy projekt Mercedesa przyni\u00f3s\u0142 spodziewane korzy\u015bci? To ju\u017c inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czasie wojny zak\u0142ady BMW by\u0142y wa\u017cnym dostawc\u0105 dla armii. Po wojnie sp\u00f3\u0142ka powoli podnosi\u0142a si\u0119 z kryzysu, ale na szybk\u0105 odbudow\u0119 zniszczonych montowni i na wznowienie produkcji nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107. Bombardowania kompletnie zniszczy\u0142y budynki i maszyny, st\u0105d jedyn\u0105 drog\u0105 na powr\u00f3t do &#8222;lat \u015bwietno\u015bci&#8221; by\u0142o zaoferowanie w\u0142adzom okupacyjnym mo\u017cliwo\u015bci naprawy ich taboru. Tak by\u0142o w\u2026 <span class=\"read-more\"><a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/02\/15\/narodziny-barokowego-aniola\/\">Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej &raquo;<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11132,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[94,2364,2362,2361,2363],"class_list":["post-11121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-bmw","tag-bmw-331","tag-bmw-501","tag-bmw-502","tag-emw"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/The-Houtkamp-Collection-BMW-502-195432.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/category\/historia\/\" rel=\"category tag\">\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W czasie wojny zak\u0142ady BMW by\u0142y wa\u017cnym dostawc\u0105 dla armii. Po wojnie sp\u00f3\u0142ka powoli podnosi\u0142a si\u0119 z kryzysu, ale na szybk\u0105 odbudow\u0119 zniszczonych montowni i na wznowienie produkcji nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107. Bombardowania kompletnie zniszczy\u0142y budynki i maszyny, st\u0105d jedyn\u0105 drog\u0105 na powr\u00f3t do &#8222;lat \u015bwietno\u015bci&#8221; by\u0142o zaoferowanie w\u0142adzom okupacyjnym mo\u017cliwo\u015bci naprawy ich taboru. Tak by\u0142o w\u2026&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11121"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12390,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11121\/revisions\/12390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}