{"id":11202,"date":"2021-03-08T20:12:14","date_gmt":"2021-03-08T19:12:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=11202"},"modified":"2022-01-22T14:52:26","modified_gmt":"2022-01-22T13:52:26","slug":"mary-dorothy-i-florence-kobiety-w-swiecie-wynalazkow-czesc-pierwsza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/03\/08\/mary-dorothy-i-florence-kobiety-w-swiecie-wynalazkow-czesc-pierwsza\/","title":{"rendered":"Mary, Dorothy i Florence – kobiety w \u015bwiecie wynalazk\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza"},"content":{"rendered":"

Wk\u0142ad kobiet w rozw\u00f3j motoryzacji jest ogromny. To one by\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 motywacj\u0105 dla konstruktor\u00f3w – jako \u017cony dzielnie wspiera\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w a gdy im brakowa\u0142o wiary, wtedy przejmowa\u0142y los wynalazk\u00f3w w swoje r\u0119ce. Historia motoryzacji zna r\u00f3wnie\u017c takie przyk\u0142ady, gdzie to kobiety same podejmowa\u0142y inicjatywy, kt\u00f3rych efektem by\u0142y wynalazki. To g\u0142\u00f3wnie im zawdzi\u0119czamy wyposa\u017cenie pojazd\u00f3w w wynalazki poprawiaj\u0105ce komfort i bezpiecze\u0144stwo podr\u00f3\u017cowania. Jaki wynalazek wprowadzony do motoryzacji uwa\u017ca si\u0119 za najwa\u017cniejszy? Wycieraczki.<\/p>\n

Historia wycieraczek jest zwi\u0105zana z osob\u0105 Mary Anderson (1866-1953). Na prze\u0142omie XIX i XX wieku by\u0142a uwa\u017cana za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych kobiet w USA. Prowadzi\u0142a r\u00f3\u017cne interesy – zajmowa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie handlem a tak\u017ce wynajmowa\u0142a nieruchomo\u015bci. Przypadek sprawi\u0142, \u017ce zim\u0105 1902 roku przyjecha\u0142a do Nowego Jorku. Po mie\u015bcie podr\u00f3\u017cowa\u0142a g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki rozbudowanej komunikacji miejskiej opartej o tramwaje. By\u0142a zaskoczona tym, \u017ce motorniczy musia\u0142 zatrzymywa\u0107 tramwaj i oczyszcza\u0107 szyb\u0119 z zalegaj\u0105cego \u015bniegu. Im opad by\u0142 cz\u0119stszy tym tramwaj mia\u0142 wi\u0119ksze op\u00f3\u017anienia.<\/p>\n

Ka\u017cde takie op\u00f3\u017anienie powodowa\u0142o, \u017ce dziesi\u0105tki ludzi sp\u00f3\u017ania\u0142o si\u0119 do pracy. Mary r\u00f3wnie\u017c nie mog\u0142a zd\u0105\u017cy\u0107 na um\u00f3wione spotkanie. Postanowi\u0142a, \u017ce \u201eco\u015b\u201d na \u201eto\u201d poradzi. Jej pomys\u0142 by\u0142 prosty i skuteczny. Do opracowania wynalazku wystarczy\u0142y dwie szczotki poruszane za pomoc\u0105 wymy\u015blnego mechanizmu opartego o d\u017awigni\u0119. Mechanizmem kierowa\u0142o si\u0119 z kabiny. Wynalazek szybko wprowadzono do nowojorskich tramwaj\u00f3w. Problemem by\u0142o w\u0142osie – zbyt twarde szczotki rysowa\u0142y szyb\u0119, zbyt mi\u0119kkie – nie odgarnia\u0142y ca\u0142ego \u015bniegu. Czy Mary Anderson jako pierwsza wymy\u015bli\u0142a spos\u00f3b na czyst\u0105 szyb\u0119?<\/p>\n

Mary Anderson i jej patent<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: piterest<\/p>\n

I tak, i nie. Mechanizm oparty o ruch wahad\u0142owy wprowadzi\u0142a kilka miesi\u0119cy po wynalazku niejakiego J. Apjohna. Konstruktor wymy\u015bli\u0142 i zmontowa\u0142 podobny mechanizm, ale tam szczotki porusza\u0142y si\u0119 \u201eg\u00f3ra-d\u00f3\u0142\u201d. To powodowa\u0142o, \u017ce cz\u0119\u015bciej si\u0119 zapycha\u0142y a motorniczy i tak musia\u0142 je czy\u015bci\u0107. Wynalazek ameryka\u0144skiej bizneswoman by\u0142 lepszy – szczotki zostawia\u0142y nieod\u015bnie\u017cone kraw\u0119dzie szyby, ale nie zapycha\u0142y si\u0119 co przes\u0105dzi\u0142o o sukcesie wahad\u0142owego mechanizmu. Oczywi\u015bcie pomys\u0142 zosta\u0142 szybko opatentowany a konstruktorka widzia\u0142a w nim szans\u0119 na milionowe zyski.<\/p>\n

Zosta\u0142 opatentowany pod jej nazwiskiem w 1903 roku, ale \u017caden producent samochod\u00f3w nie chcia\u0142 go kupi\u0107 i zastosowa\u0107 w produkcji. Przeszkod\u0105 dla zastosowania w motoryzacji mia\u0142o by\u0107 rozproszenie uwagi kierowcy i nieoczekiwana zmiana kierunku jazdy. W 1905 roku szczotki zamieniono na dwa proste kawa\u0142ki gumy, ale nawet taka zmiana nie przekona\u0142a in\u017cynier\u00f3w samochodowych. Czy powodem by\u0142y pieni\u0105dze? Raczej tak, dopiero w latach 20-tych patent straci\u0142 wa\u017cno\u015b\u0107 i wynalazek znalaz\u0142 masowe zastosowanie. Mary nie zarobi\u0142a spodziewanych „milion\u00f3w”.<\/p>\n

Mary Anderson obok Forda<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: pinterest<\/p>\n

Co z przypisaniem wynalazku Polakowi? Pierwsze wycieraczki z w\u0142asnym nap\u0119dem wymy\u015bli\u0142 Polak \u2013 J\u00f3zef Hofmann st\u0105d jego pomys\u0142 uwa\u017ca si\u0119 za wa\u017cniejszy. Istotnie, dzi\u0119ki przeniesieniu nap\u0119du z silnika wycieraczki dzia\u0142a\u0142y sprawniej. Brak zysk\u00f3w z patentu Mary szybko skompensowa\u0142a zyskami z budowania mieszka\u0144 i wynajmowania firmom wielkich apartamentowc\u00f3w. Nie mo\u017cna zaprzeczy\u0107, \u017ce jej wynalazek wp\u0142yn\u0105\u0142 na popraw\u0119 bezpiecze\u0144stwa jazdy. Dzi\u0119ki niemu mo\u017cna by\u0142o je\u017adzi\u0107 szybciej w gorszych warunkach pogodowych.<\/p>\n

W czasie, gdy motoryzacja nie by\u0142a przekonana do wycieraczek, zacz\u0119\u0142a przekonywa\u0107 si\u0119 do innego wynalazku, kt\u00f3rego zastosowanie r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0119\u0142o na wzrost bezpiecze\u0144stwa jazdy. Pr\u0119dko\u015bci pojazd\u00f3w ros\u0142y, zmiana kierunku jazdy na drogach wielopasmowych stawa\u0142a si\u0119 niebezpieczna. W tym mia\u0142 pom\u00f3c wynalazek znany od stuleci – lusterko, kt\u00f3rego nale\u017ca\u0142o zaadoptowa\u0107 do wn\u0119trza pojazdu. Jak to zrobi\u0107? \u00d3wcze\u015bni in\u017cynierowie nie widzieli jeszcze potrzeby instalowania luster bo przecie\u017c „samoch\u00f3d jedzie tylko do przodu”. Dorothy Lewitt twierdzi\u0142a inaczej.<\/p>\n

Brytyjka Dorothy Levitt (1882-1922) by\u0142a aktork\u0105, kierowc\u0105 wy\u015bcigowym oraz or\u0119downiczk\u0105 praw kobiet. Jak to mo\u017cliwe, \u017ce to jej przypisuje si\u0119 pierwsze\u0144stwo? Wszystko to dzi\u0119ki ksi\u0105\u017cce. Levitt by\u0142a „zapalon\u0105 automobilistk\u0105” i pr\u00f3bowa\u0142a przekona\u0107 kobiety do prowadzenia pojazd\u00f3w. W tym celu w 1906 roku wyda\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eThe Women and The Car\u201d. Opisa\u0142a w niej podstawowe czynno\u015bci obs\u0142ugi pojazdu, kt\u00f3re mo\u017ce wykona\u0107 ka\u017cda kobieta. Przekonywa\u0142a, \u017ce nie jest to „piekielna machina” a narz\u0119dzie, kt\u00f3re daje niezale\u017cno\u015b\u0107 ka\u017cdej kobiecie. W\u015br\u00f3d porad znalaz\u0142 si\u0119 ciekawy fragment.<\/p>\n

W jednym z rozdzia\u0142\u00f3w Levitt napisa\u0142a, \u017ce kobieta powinna mie\u0107 przy sobie ma\u0142e lusterko \u2013 nie tylko do poprawiania urody, ale b\u0119dzie idealne podczas manewr\u00f3w pojazdem. Sk\u0105d ten pomys\u0142? W tym czasie by\u0142a jedn\u0105 z kilku Brytyjek, kt\u00f3re startowa\u0142y w wy\u015bcigach a lusterko pomaga\u0142o jej obserwowa\u0107 rywali i przewidywa\u0107 ich ruchy. Pomys\u0142 by\u0142 prosty i skuteczny ale jego mocowanie tr\u0105ci\u0142o prowizork\u0105. Co wa\u017cne by\u0142 legalny, gdy\u017c \u017caden z przepis\u00f3w i regulamin\u00f3w wy\u015bcigowych nie zabrania\u0142 stosowania luster – m\u0119\u017cczy\u017ani ich nie nosili, nawet do poprawiania urody.<\/p>\n

Dorothy Lewitt<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: twitter<\/p>\n

Czy pomys\u0142 znalaz\u0142 zastosowanie w masowej produkcji. Nie, uwa\u017cano, \u017ce lustro szpeci wn\u0119trze pojazdu i \u017caden producent nie by\u0142 zainteresowany jego zastosowanie. Do czasu. Wszystko za spraw\u0105 wy\u015bcigu na torze Indianapolis w 1911 roku. Zastosowa\u0142 je Ray Harroun i podczas wy\u015bcigu w nim obserwowa\u0142 rywali. Po wygranej Harroun m\u00f3wi\u0142, \u017ce wynalazek sprawdzi\u0142 si\u0119 i dzi\u0119ki niemu widzia\u0142 rywali nadje\u017cd\u017caj\u0105cych z ty\u0142u, ale podczas wy\u015bcigu lusterko bez przerwy pochyla\u0142o si\u0119 i przez to pomys\u0142 nie by\u0142 przemy\u015blany. Nale\u017ca\u0142o to poprawi\u0107.<\/p>\n

Mary, Dorothy i Florence \u2013 kobiety w \u015bwiecie wynalazk\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wk\u0142ad kobiet w rozw\u00f3j motoryzacji jest ogromny. To one by\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 motywacj\u0105 dla konstruktor\u00f3w – jako \u017cony dzielnie wspiera\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w a gdy im brakowa\u0142o wiary, wtedy przejmowa\u0142y los wynalazk\u00f3w w swoje r\u0119ce. Historia motoryzacji zna r\u00f3wnie\u017c takie przyk\u0142ady, gdzie to kobiety same podejmowa\u0142y inicjatywy, kt\u00f3rych efektem by\u0142y wynalazki. To g\u0142\u00f3wnie im zawdzi\u0119czamy wyposa\u017cenie pojazd\u00f3w w\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11214,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2384,2383,1394,2385,817],"class_list":["post-11202","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-dorothy-lewitt","tag-mary-anderson","tag-rola-kobiety-w-historii-motoryzacji","tag-wycieraczki","tag-wynalazki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/3b66088e3b4ce393130e32a2ddc711dc-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Wk\u0142ad kobiet w rozw\u00f3j motoryzacji jest ogromny. To one by\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 motywacj\u0105 dla konstruktor\u00f3w – jako \u017cony dzielnie wspiera\u0142y m\u0119\u017c\u00f3w a gdy im brakowa\u0142o wiary, wtedy przejmowa\u0142y los wynalazk\u00f3w w swoje r\u0119ce. Historia motoryzacji zna r\u00f3wnie\u017c takie przyk\u0142ady, gdzie to kobiety same podejmowa\u0142y inicjatywy, kt\u00f3rych efektem by\u0142y wynalazki. To g\u0142\u00f3wnie im zawdzi\u0119czamy wyposa\u017cenie pojazd\u00f3w w\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11202"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12697,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11202\/revisions\/12697"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11214"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}