{"id":11288,"date":"2021-04-09T20:03:04","date_gmt":"2021-04-09T19:03:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=11288"},"modified":"2021-11-26T11:04:27","modified_gmt":"2021-11-26T10:04:27","slug":"wybuchowa-akcja-i-reakcja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/04\/09\/wybuchowa-akcja-i-reakcja\/","title":{"rendered":"Wybuchowa akcja i reakcja Rivaza"},"content":{"rendered":"

W \u015bredniowieczu oraz w renesansie eksperymentowano ze sposobami nap\u0119du do r\u00f3\u017cnych maszyn. W praktyce oznacza\u0142o to prace nad systemem przek\u0142adni – by\u0142y coraz lepsze, ale do ich nap\u0119du nadal konieczny by\u0142 cz\u0142owiek lub ko\u0144. W XVII wieku coraz powszechniejsze sta\u0142y si\u0119 badania nad wykorzystaniem energii pary. Odkryto, \u017ce nap\u0119d wykorzystuj\u0105cy ci\u015bnienie mo\u017ce by\u0107 efektywny, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce by\u0107 niebezpieczny. Zbiornik, w kt\u00f3rym podgrzewa si\u0119 „paliwo” m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 uszkodzony co oznacza\u0142o szybkie uwolnienie ci\u015bnienia – po prostu eksplozj\u0119.<\/p>\n

Para mog\u0142a jedynie poparzy\u0107, ale je\u017celi do utrzymania jej ci\u015bnienia s\u0142u\u017cy\u0142o spalanie nafty, wtedy rozszczelnienie powodowa\u0142o po\u017car. Par\u0119 wodn\u0105 pr\u00f3bowano zast\u0105pi\u0107 r\u00f3\u017cnymi mieszankami paliw p\u0142ynnych, ale nie udawa\u0142o si\u0119 opracowa\u0107 procesu ich spalania tak aby ten by\u0142 bezpieczny dla aparatury jak i jej u\u017cytkownika. Za osob\u0119, kt\u00f3rej jako pierwszej uda\u0142o si\u0119 ujarzmi\u0107 energi\u0119 wybuchu mieszanki paliwowej uwa\u017ca si\u0119 Isaaca de Rivaza. Prace nad bezpiecznym spalaniem paliw p\u0142ynnych prowadzi\u0142 na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku. Rivaz by\u0142 dumny ze swojego osi\u0105gni\u0119cia.<\/p>\n

Isaac de Rivaz i rysunek jego silnika (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"\u0179r\u00f3d\u0142o: digi-archives.org<\/p>\n

Entuzjazmu nie podzieli\u0142a Francuska Akademia Nauk, kt\u00f3ra uzna\u0142a pomys\u0142 za nierealny. Niezale\u017cnie od opinii znawc\u00f3w i r\u00f3\u017cnych ekspert\u00f3w, de Rivaz skonstruowa\u0142 pierwszy silnik i zbudowa\u0142 do niego podwozie. Czy pojazd mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do transportu? Nie, w zasadzie by\u0142 silnikiem umieszczonym na platformie z ko\u0142ami. Pomimo przyznania patentu w 1807 roku, jego pomys\u0142 by\u0142 uwa\u017cany za fantastyk\u0119. Pomys\u0142 nie by\u0142 rozwijany a w jego miejsce coraz popularniejszy by\u0142 nap\u0119d parowy – zar\u00f3wno w zastosowaniu w kolejnictwie jak i w pierwszych dyli\u017cansach z nap\u0119dem parowym.<\/p>\n

Na jego realizacj\u0119 plan\u00f3w de Rivaza nale\u017ca\u0142o czeka\u0107 do 1859 roku. Wtedy Etienne Lenoir (1822-1900) zaprezentowa\u0142 silnik o spalaniu wewn\u0119trznym, kt\u00f3ry (wreszcie) zyska\u0142 zainteresowanie \u00f3wczesnych uczonych. Silnik Lenoira nie by\u0142 konstrukcj\u0105 zupe\u0142nie now\u0105. Konstruktor wykorzysta\u0142 wiedz\u0119 spisan\u0105 przez de Rivaza i LeBona. Ten ostatni by\u0142 autorem projektu gazowego o\u015bwietlenia, kt\u00f3re zamontowano w Pary\u017cu. Silnik konstrukcji Lenoira pracowa\u0142 na mieszance gazu w\u0119glowego i powietrza i \u2026 po raz pierwszy robi\u0142 to w spos\u00f3b bezpieczny dla cz\u0142owieka.<\/p>\n

Pierwszy publiczny pokaz odby\u0142 si\u0119 22 stycznia 1860 roku. W obecno\u015bci zainteresowanych uczonych Lenoir odkr\u0119ci\u0142 zaw\u00f3r doprowadzaj\u0105cy gaz, zakr\u0119ci\u0142 ko\u0142em zamachowym i silnik zacz\u0105\u0142 prac\u0119 obwieszczaj\u0105c nadej\u015bcie nowej ery. Po kilku miesi\u0105cach konstruktor uzyska\u0142 patent i obudowa\u0142 silnik prostym nadwoziem. Tak oto w 1860 roku na \u00f3wczesne drogi wyjecha\u0142o \u201eHippomobile\u201d. Po oryginaln\u0105 nazw\u0105 ukryto pierwszy pojazd spalaj\u0105cy rop\u0119 naftow\u0105. W latach 1860-1863 powsta\u0142o kilka pojazd\u00f3w z wmontowanym silnikiem projektu Lenoira.<\/p>\n

Jeden z pierwszych silnik\u00f3w Lenoira zastosowany do nap\u0119du pojazdu mia\u0142 pojemno\u015b\u0107 2543 cm3<\/sup> oraz osi\u0105ga\u0142 moc r\u00f3wn\u0105 1,5 \u201ekonia parowego\u201d. Silnik wyposa\u017cono w urz\u0105dzenie spe\u0142niaj\u0105ce rol\u0119 ga\u017anika (ten opatentowano dopiero w 1886 roku). Jak szybki by\u0142 ten pojazd? Pr\u0119dko\u015bciomierza nie by\u0142o, ale \u201eHippomobile\u201d z <\/span>powodzeniem pokona\u0142o tras\u0119 18 km (11 mil) z Pary\u017ca do J<\/span>oinville-le-Pont <\/span>i z powrotem w czasie oko\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t minut w jedn\u0105 stron\u0119. Wed\u0142ug relacji \u015bwiadk\u00f3w pojazd porusza\u0142 si\u0119 z „pr\u0119dko\u015bci\u0105 id\u0105cego spokojnie cz\u0142owieka” i w tym czasie mia\u0142 kilka drobnych awarii.<\/span><\/p>\n

Etienne Lenoir i jego „Hippomobile”<\/strong><\/p>\n

\"\"\"\"\u0179r\u00f3d\u0142a: Sciene Photo, Gaces Guide<\/p>\n

Rekordowy przejazd zanotowano podczas nieoficjalnego \u201ekonkursu szybko\u015bci\u201d. Lenoir przejecha\u0142 na met\u0119 ostatni, ale … wygra\u0142 w swojej kategorii. Dlaczego? Reszt\u0119 pojazd\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w konkursie stanowi\u0142y pojazdy o nap\u0119dzie parowym \u2013 znacznie szybsze, ale r\u00f3wnie awaryjne co silnik zamontowany w \u201eHippomobile\u201d. Pojazd wzbudzi\u0142 zainteresowanie prasy a wie\u015b\u0107 o nim rozesz\u0142a si\u0119 po ca\u0142ym \u015bwiecie. Pog\u0142oski o wynalazku dotar\u0142y nawet do Rosji, gdzie wzbudzi\u0142 zainteresowanie cara Aleksandra II. Na wie\u015b\u0107 o tym pojazd wys\u0142ano do Rosji.
\n<\/span><\/p>\n

Czy wr\u00f3ci\u0142 do konstruktora? Nie, znikn\u0105\u0142 w tajemniczych okoliczno\u015bciach. Rozgniewany Lenoir sprzeda\u0142 swoje patenty Paryskiej Kompanii Gazowej (nie rozwija\u0142a ich) a sam po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 dla rozwoju silnik\u00f3w, kt\u00f3re montowano do nap\u0119du \u0142odzi. Szacuje si\u0119, \u017ce przedsi\u0119biorstwo Lenoira w ci\u0105gu kilku lat zmontowa\u0142o oko\u0142o 500 silnik\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich stanowi\u0142y silniki o mocach od 6 do 20 KM. Wykorzystano je do nap\u0119du maszyn przemys\u0142owych. Zaledwie kilka z nich trafi\u0142o do nap\u0119du pojazd\u00f3w. Ile? Nie ma oficjalnych danych. Lenoir znalaz\u0142 sobie inne zainteresowanie.
\n<\/span><\/p>\n

W po\u0142owie lat 60-tych XIX wieku konstruktor zainteresowa\u0142 si\u0119 wynalazkiem telegrafu. Lenoir udoskonali\u0142 wynalazek czyni\u0105c z niego automatyczn\u0105 maszyn\u0119 mog\u0105c\u0105 drukowa\u0107 przes\u0142any komunikat. <\/span>Za ten wynalazek otrzyma\u0142 m.in. otrzyma\u0142 Legi\u0119 Honorow\u0105. Zdarzy\u0142o si\u0119 to w 1881 roku, kiedy od 11 lat mia\u0142 obywatelstwo francuskie (z pochodzenia by\u0142 Belgiem). W tym czasie na rynku pojawi\u0142o si\u0119 wiele wynalazk\u00f3w, kt\u00f3re na\u015bladowa\u0142y pomys\u0142 Lenoira. Jedne by\u0142y jego kopi\u0105, drugie podczas rozruchu eksplodowa\u0142y wyrz\u0105dzaj\u0105c szkody w mieniu i w ludziach.
\n<\/span><\/p>\n

Etienne Lenoir zmar\u0142 w 1900 roku pozostawiaj\u0105c po sobie jeden z najwi\u0119kszych wynalazk\u00f3w w dziejach motoryzacji – sprawny silnik na paliwo ciek\u0142e. Wynalazek ten nie by\u0142 on doskona\u0142y – jego sprawno\u015b\u0107 okre\u015blono na 2%. Silnik benzynowy sta\u0142 si\u0119 najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em nap\u0119du i na pocz\u0105tku XX wieku zacz\u0105\u0142 wypiera\u0107 z u\u017cycia nap\u0119d parowy i elektryczny.\u00a0 Za spraw\u0105 Lenoira pojazd zdoby\u0142 to co najwa\u017cniejsze – „serce”, dzi\u0119ki kt\u00f3remu cz\u0142owiek i ogromny kocio\u0142 nie by\u0142y potrzebne. Wszystko to zawdzi\u0119czamy de Rivazowi i Lenoirowi.
\n<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W \u015bredniowieczu oraz w renesansie eksperymentowano ze sposobami nap\u0119du do r\u00f3\u017cnych maszyn. W praktyce oznacza\u0142o to prace nad systemem przek\u0142adni – by\u0142y coraz lepsze, ale do ich nap\u0119du nadal konieczny by\u0142 cz\u0142owiek lub ko\u0144. W XVII wieku coraz powszechniejsze sta\u0142y si\u0119 badania nad wykorzystaniem energii pary. Odkryto, \u017ce nap\u0119d wykorzystuj\u0105cy ci\u015bnienie mo\u017ce by\u0107 efektywny, ale\u2026 Read More: Wybuchowa akcja i reakcja Rivaza »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2405,2407,2406,1081],"class_list":["post-11288","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-etienne-lenoir","tag-hippomobile","tag-isaac-de-rivaz","tag-silnik-spalinowy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Im201109-1860LenoirHippo-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W \u015bredniowieczu oraz w renesansie eksperymentowano ze sposobami nap\u0119du do r\u00f3\u017cnych maszyn. W praktyce oznacza\u0142o to prace nad systemem przek\u0142adni – by\u0142y coraz lepsze, ale do ich nap\u0119du nadal konieczny by\u0142 cz\u0142owiek lub ko\u0144. W XVII wieku coraz powszechniejsze sta\u0142y si\u0119 badania nad wykorzystaniem energii pary. Odkryto, \u017ce nap\u0119d wykorzystuj\u0105cy ci\u015bnienie mo\u017ce by\u0107 efektywny, ale\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11288"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12412,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11288\/revisions\/12412"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}