{"id":1203,"date":"2015-12-05T14:06:08","date_gmt":"2015-12-05T14:06:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/?p=1203"},"modified":"2020-10-17T19:24:18","modified_gmt":"2020-10-17T18:24:18","slug":"para-buch-kolo-w-ruch","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2015\/12\/05\/para-buch-kolo-w-ruch\/","title":{"rendered":"Para buch, ko\u0142o w ruch"},"content":{"rendered":"

Pierwszy pojazd nap\u0119dzany par\u0105 uwa\u017ca si\u0119 tak\u017ce za pierwszy samoch\u00f3d w dziejach ludzko\u015bci. Czy samoch\u00f3d nie powinien mie\u0107 minimum 4 ko\u0142a? Brytyjski Reliant Robin ma tylko 3 i rejestruje si\u0119 go jako samoch\u00f3d. W zwi\u0105zku z tym wynalazek Nicolasa Josepha Cugnota\u00a0(licz\u0105cy sobie\u00a0prawie 250 lat) w wi\u0119kszo\u015bci literatury pojawia si\u0119 jako \u201eten pierwszy\u201d. Pomys\u0142 na parowy wehiku\u0142 nie by\u0142 jednak nowo\u015bci\u0105, gdy\u017c w 1671 roku Ferdynand Verbiest zbudowa\u0142 pierwszy taki pojazd, ale ten by\u0142 za ma\u0142y do przewozu ludzi i przez to to w\u0142a\u015bnie Cugnot zdoby\u0142 pierwsze\u0144stwo.<\/p>\n

Pierwsze pr\u00f3by praktycznego zastosowania pary do nap\u0119du pojazdu mechanicznego Cugnot zacz\u0105\u0142 w wieku 40 lat. By\u0142 rok 1765 a konstruktor pracowa\u0142 dla armii francuskiej, co mia\u0142o przes\u0105dzi\u0107 o sposobie u\u017cytkowania konstruowanego wynalazku. Pierwotnie pojazd mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do holowania ci\u0119\u017ckich armat, dzi\u0119ki kt\u00f3rym wojska francuskie mog\u0142y wygrywa\u0107 i zdobywa\u0107 nowe tereny dla swojego imperium. Pojazd mia\u0142 przyspieszy\u0107 dzia\u0142ania wojenne i uczyni\u0107 je bardziej skutecznymi. Mia\u0142, bo jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, raczej je utrudnia\u0142.<\/p>\n

Wynalazek Josepha Nicolasa Cugnota by\u0142 jednym z pierwszych, w kt\u00f3rym par\u0119 ujarzmiono w obiegu zamkni\u0119tym. I co najwa\u017cniejsze \u2026 dzia\u0142a\u0142, cho\u0107 nie by\u0142 demonem pr\u0119dko\u015bci ani, niezwykle wa\u017cnej na polu walki, zwrotno\u015bci. Gotowy prototyp powsta\u0142 po 4 latach test\u00f3w. W za\u0142o\u017ceniu konstruktora Fardier (tak go nazwano) mia\u0142 ci\u0105gn\u0105\u0107 armat\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 nawet do 8 km\/h \u2013 niemal dwukrotnie szybciej ni\u017c poruszali si\u0119 \u017co\u0142nierze. Jego waga mia\u0142a wynosi\u0107 oko\u0142o 2,5 a uci\u0105g oko\u0142o 1,5 tony, co w\u00f3wczas by\u0142o warto\u015bci\u0105 znaczn\u0105.<\/p>\n

Fardier – rysunek z ko\u0144ca XVIII wieku<\/strong><\/p>\n

\"41028565\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: lesanciennes.canalblog<\/p>\n

Zanim Fardier zaczyna\u0142 prac\u0119 potrzebny by\u0142 jego rozruch. Nale\u017ca\u0142o uzupe\u0142ni\u0107 zapas wody w kotle a pod nim rozpali\u0107 ognisko i cierpliwie czeka\u0107. Gdy para osi\u0105gn\u0119\u0142a odpowiednie ci\u015bnienie odkr\u0119cenie zaworu wyzwala\u0142o w maszynie parowej moc. Moc ta jednak nie by\u0142a zbyt du\u017ca i nie pozwala\u0142a na sprawne pokonywanie wzniesie\u0144 terenu. Ci\u0105gnik w\u00f3wczas potrzebowa\u0142 pomocy ludzi lub konnego zaprz\u0119gu. Wkr\u00f3tce znaleziono przyczyn\u0119 tak s\u0142abych osi\u0105g\u00f3w i te, wbrew pozorom, nie by\u0142y spowodowane s\u0142abym nap\u0119dem.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 wad\u0105 Fardiera by\u0142 fatalny rozk\u0142ad masy. Umieszczony z przodu kocio\u0142 by\u0142 ci\u0119\u017cki, ty\u0142 niezwykle lekki. Nap\u0119d na przednie ko\u0142o r\u00f3wnie\u017c nie pomaga\u0142. Hamulce? Takich pojazd nie posiada\u0142, gdy\u017c pr\u0119dko\u015b\u0107 jazdy regulowano poprzez zmniejszenie lub zwi\u0119kszenie ci\u015bnienia pary. Wystaj\u0105cy z przodu bojler stwarza\u0142 ryzyko wybuchu przy kontakcie z pionow\u0105 przeszkod\u0105. By\u0142 to pow\u00f3d,\u00a0dla kt\u00f3rego armia niech\u0119tnie podchodzi\u0142a do wynalazku Cugnota. Ten jednak korzystaj\u0105c z rz\u0105dowych grant\u00f3w doskonali\u0142 parowe monstrum.<\/p>\n

Pot\u0119\u017cny „silnik” Fardiera<\/strong><\/p>\n

\"440px-Nicholas_Cugnots_Dampfwagen\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: alternatehistory.com<\/p>\n

Konstruktor zbudowa\u0142 nowy, nieco l\u017cejszy kocio\u0142, dzi\u0119ki czemu przednie ko\u0142o by\u0142o mniej obci\u0105\u017cone. Zmniejszono ci\u015bnienie pary, co mia\u0142o wp\u0142yn\u0105\u0107 na popraw\u0119 bezpiecze\u0144stwa, ale w ten spos\u00f3b jeszcze bardziej spowolni\u0142o pojazd. Fardier przez to by\u0142 jeszcze s\u0142abszy i z ogromnym trudem ci\u0105gn\u0105\u0142 tonow\u0105 armat\u0119. Jedyn\u0105 jego zalet\u0105 by\u0142o to, \u017ce pomimo trudno\u015bci z uruchomieniem i prowadzeniem, wyr\u0119cza\u0142 nawet kilkunastu \u017co\u0142nierzy. Jednak jego kariera w wojsku nie trwa\u0142a zbyt d\u0142ugo.<\/p>\n

W 1771 roku machina przesz\u0142a do historii wypadk\u00f3w samochodowych. Rozp\u0119dzony Fardier mkn\u0105\u0142 po placu arsena\u0142u po czym wbi\u0142 si\u0119 z mur. Ot, po prostu. Wszystkiemu winny by\u0142 prymitywny, wymagaj\u0105cy olbrzymiej si\u0142y uk\u0142ad kierowniczy oraz, jak p\u00f3\u017aniej stwierdzono, nadmierna pr\u0119dko\u015b\u0107 (patrz: 3 akapit). Uszkodzony bojler wypuszcza\u0142 z siebie k\u0142\u0119by pary a drewniana rama powoli zacz\u0119\u0142a si\u0119 tli\u0107. Na szcz\u0119\u015bcie kierowca nie ucierpia\u0142 a pojazd zyska\u0142 wiele modyfikacji. To jednak nie przekona\u0142o wojska, kt\u00f3re zrezygnowa\u0142o z jego u\u017cywania.<\/p>\n

Pierwszy wypadek samochodowy<\/strong><\/p>\n

\"Fardier_a_vapeur\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: en.wikipedia.org<\/p>\n

Cugnot straci\u0142 pieni\u0105dze na rozw\u00f3j Fardiera, ale od Ludwika XV zyska\u0142 coroczn\u0105 pensj\u0119 \u2013 600 luwr\u00f3w na potrzeby w\u0142asne i swojej dzia\u0142alno\u015bci. Wynagrodzenie to zosta\u0142o mu odebrane w 1789 roku po rozpocz\u0119ciu rewolucji francuskiej. Cugnot ostatnie lata swojego \u017cycia sp\u0119dzi\u0142 w Brukseli, gdzie dalej kontynuowa\u0142 prac\u0119 badawcz\u0105. Po obj\u0119ciu w\u0142adzy przez Napoleona wr\u00f3ci\u0142 do ojczyzny aby wyposa\u017cy\u0107 wojsko w udoskonalony ci\u0105gnik parowy. Ten jednak nie zdoby\u0142 zainteresowania genera\u0142\u00f3w ani samego Napoleona.<\/p>\n

Fardier z klock\u00f3w<\/strong><\/p>\n

\"4383067132_a63d702b9a_z\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: flickr<\/p>\n

Dzie\u0142o jego \u017cycia \u2013 Fardier trafi\u0142 w 1800 roku do zbior\u00f3w paryskiego Muzeum Sztuki i Nauki, gdzie przechowywane jest do dzi\u015b. Pomimo up\u0142ywu ponad 200 lat stan techniczny Fardiera jest bardzo dobry i gdyby tylko uruchomi\u0107 maszyn\u0119 parow\u0105 na pewno znowu m\u00f3g\u0142by poci\u0105gn\u0105\u0107 niejedn\u0105 armat\u0119. Zaledwie kilka lat po wys\u0142aniu go na przymusow\u0105 emerytur\u0119, w Wielkiej Brytanii zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 podobne konstrukcje s\u0142u\u017c\u0105ce nie wojsku a transportowi, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwszy pojazd nap\u0119dzany par\u0105 uwa\u017ca si\u0119 tak\u017ce za pierwszy samoch\u00f3d w dziejach ludzko\u015bci. Czy samoch\u00f3d nie powinien mie\u0107 minimum 4 ko\u0142a? Brytyjski Reliant Robin ma tylko 3 i rejestruje si\u0119 go jako samoch\u00f3d. W zwi\u0105zku z tym wynalazek Nicolasa Josepha Cugnota\u00a0(licz\u0105cy sobie\u00a0prawie 250 lat) w wi\u0119kszo\u015bci literatury pojawia si\u0119 jako \u201eten pierwszy\u201d. Pomys\u0142 na parowy\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3070,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[152,217,409,499,1111],"class_list":["post-1203","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-cugnot","tag-fardier","tag-maszyna-parowa","tag-parowy-ciagnik-artyleryjski","tag-pierwszy-wypadek-samochodowy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/77995658_o.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Pierwszy pojazd nap\u0119dzany par\u0105 uwa\u017ca si\u0119 tak\u017ce za pierwszy samoch\u00f3d w dziejach ludzko\u015bci. Czy samoch\u00f3d nie powinien mie\u0107 minimum 4 ko\u0142a? Brytyjski Reliant Robin ma tylko 3 i rejestruje si\u0119 go jako samoch\u00f3d. W zwi\u0105zku z tym wynalazek Nicolasa Josepha Cugnota\u00a0(licz\u0105cy sobie\u00a0prawie 250 lat) w wi\u0119kszo\u015bci literatury pojawia si\u0119 jako \u201eten pierwszy\u201d. Pomys\u0142 na parowy\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1203"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10482,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1203\/revisions\/10482"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}