{"id":12065,"date":"2021-09-20T17:58:44","date_gmt":"2021-09-20T16:58:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=12065"},"modified":"2021-09-20T17:58:44","modified_gmt":"2021-09-20T16:58:44","slug":"prawie-jak-tatra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2021\/09\/20\/prawie-jak-tatra\/","title":{"rendered":"Prawie jak Tatra"},"content":{"rendered":"

Dawn to nie tylko najmniejszy znany nam Rolls-Royce (obecnie i w okresie mi\u0119dzywojennym). Historia motoryzacji zna kilka modeli o tej nazwie. W\u015br\u00f3d nich najmniej znanym jest \u201eDawn Car\u201d \u2013 prototyp aerodynamicznego pojazdu, kt\u00f3rego historia jest pe\u0142na niedopowiedze\u0144. Najbardziej wiarygodne informacje pochodz\u0105 od rodziny konstruktora i na podstawie nich napisano ten tekst. Historia oryginalnego streamlinera rozpoczyna si\u0119 w po\u0142owie lat 30-tych XX wieku – w czasach, gdy na karoserie przypomina\u0142y stos u\u0142o\u017conych pude\u0142.<\/p>\n

Za projekt nadwozia pojazdu oraz wykonanie odpowiada\u0142 Claude H. May. Pojazd mia\u0142 nietypowe proporcje \u2013 kr\u00f3tki i wysoki prz\u00f3d oraz d\u0142ugi ty\u0142 o aerodynamicznym kszta\u0142cie. Poszycie karoserii wykonano z aluminium. Karoseria by\u0142a przymocowana do stalowego szkieletu – z drewna zrezygnowano. Proporcje wymusi\u0142o umieszczenie silnika z ty\u0142u, co jednak by\u0142o typowe dla aerodynamicznych konstrukcji z tego okresu. Czy by\u0142 to silnik w\u0142asnej konstrukcji?\u00a0I tak, i nie – m\u00f3wi si\u0119 o zmodernizowanym silniku produkcji Morris Garages.<\/span><\/p>\n

Szkielet nadwozia<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: prewarcar.com<\/p>\n

Wed\u0142ug oficjalnych danych by\u0142a to jednostka MG o poj. 1.2 dm3<\/sup> znana z lekkich roadster\u00f3w. Wed\u0142ug danych MG silnik mia\u0142 zu\u017cywa\u0107 oko\u0142o 8 litr\u00f3w na ka\u017cde 100 km. Pomimo niewielkiej mocy wynosz\u0105cej oko\u0142o 40 KM silnik rozp\u0119dza\u0142 streamlinera do pr\u0119dko\u015bci podr\u00f3\u017cnej wynosz\u0105cej 120 km\/h. \u201eSetk\u0119\u201d osi\u0105gano po up\u0142ywie 16 sekund (zmierzono to podczas test\u00f3w na torze Brooklands). Dawn hamowa\u0142 za pomoc\u0105 czterech hamulc\u00f3w b\u0119bnowych – by\u0142o to typowe rozwi\u0105zanie w tym okresie. Dlaczego nie zamontowano wi\u0119kszego silnika? Po pierwsze – z braku funduszy.<\/p>\n

Po drugie – konstruktor przewidywa\u0142, \u017ce nap\u0119d nie b\u0119dzie \u201ewystarczaj\u0105cy\u201d i trzeba b\u0119dzie go zamieni\u0107 na mocniejszy st\u0105d decyzja o takiej zabudowie silnika, kt\u00f3ra b\u0119dzie zapewnia\u0142a jego szybk\u0105 wymian\u0119. Silnik MG zamontowano z ty\u0142u ze wzgl\u0119du na dost\u0119pno\u015b\u0107 \u2013 po prostu by\u0142 tani a cz\u0119\u015bci by\u0142y \u0142atwodost\u0119pne. Zastosowano wyg\u0142uszenie komory silnika a za tyln\u0105 kanap\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 gruba \u015bcianka izoluj\u0105ca pasa\u017cer\u00f3w od d\u017awi\u0119ku silnika. Co znajdowa\u0142o si\u0119 przed silnikiem? Oczywi\u015bcie przestrze\u0144 dla pasa\u017cer\u00f3w i kierowcy.<\/p>\n

Wed\u0142ug plan\u00f3w konstruktora 4-drzwiowe nadwozie mia\u0142o mie\u015bci\u0107 6 os\u00f3b a dost\u0119p do niego mia\u0142y zapewni\u0107 4 drzwi. Ze wzgl\u0119du na proporcje nadwozia otwory drzwiowe by\u0142y w\u0105skie. Wsiadanie utrudnia\u0142a niska linia dachu. Brak wysokiego tunelu \u015brodkowego wp\u0142ywa\u0142 korzystnie na komfort na tylnej kanapie. Oryginalny kr\u00f3tki prz\u00f3d wyposa\u017cono w wysuwane reflektory oraz jednocz\u0119\u015bciow\u0105 szyb\u0119. Z przodu nie by\u0142o zderzaka. Wszystko w imi\u0119 minimalnego oporu powietrza. Dzi\u0119ki temu Dawn kiedy\u015b mia\u0142 by\u0107 tak szybki jak Tatra, ale czy by\u0142 podobnie niebezpieczny?<\/p>\n

Jak prowadzi\u0142 si\u0119 Dawn? Nie jak Rolls, ale poprawnie. Pojazd zapewnia\u0142 przyzwoity komfort jazdy \u2013 g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki niezale\u017cnemu zawieszeniu ka\u017cdego ko\u0142a oraz \u201ebalonowym\u201d oponom osadzonym na felgach o \u015brednicy 13 cali. Nie by\u0142o mowy o wspomaganiu uk\u0142adu kierowniczego, ale lekki prz\u00f3d u\u0142atwia\u0142 szybk\u0105 zmian\u0119 kierunku jazdy. Promie\u0144 skr\u0119tu nie by\u0142 du\u017cy, cho\u0107 by\u0142\u00a0 ograniczony przez zabudowane b\u0142otniki. Widoczno\u015b\u0107 do ty\u0142u by\u0142a utrudniona przez szeroki tylny s\u0142upek. Po cichu liczono na zmontowanie serii st\u0105d decyzja o testach.<\/p>\n

Dane techniczne oraz zdj\u0119cie pojazdu<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Fraser J. May<\/p>\n

Oryginaln\u0105 konstrukcj\u0119 poddano testom. Na torze Brookland pojazd osi\u0105gn\u0105\u0142 pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymaln\u0105 136 km\/h. Pojazd podczas jazd rekordowych prowadzi\u0142 si\u0119 stabilnie i bez niespodzianek. May i jego zesp\u00f3\u0142 udowodnili, \u017ce metodami gara\u017cowymi mo\u017cna zbudowa\u0107 pojazd o poziomie zaawansowania technicznego wielkich producent\u00f3w. Konstrukcj\u0105 zainteresowa\u0142a si\u0119 prasa \u2013 napisano kilka artyku\u0142\u00f3w a konstruktor ch\u0119tnie udziela\u0142 wywiad\u00f3w. W tym samym czasie szukano inwestora, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by rozbudowa\u0107 istniej\u0105cy warsztat.<\/p>\n

Co ciekawe, pojazd pad\u0142 ofiar\u0105 kradzie\u017cy. Nie ca\u0142y, ale jego najcenniejsza cz\u0119\u015b\u0107 – silnik. Spraw\u0119 zg\u0142oszono na policj\u0119, ale ta „jak zwykle” nie ustali\u0142a sprawc\u00f3w. Projekt nadal nie mia\u0142 sponsor\u00f3w, tymczasem oszcz\u0119dno\u015bci konstruktora „topnia\u0142y” a wraz z nimi szanse na powodzenie projektu. Kradzie\u017c silnika oznacza\u0142a zamkni\u0119cie projektu. Ostatecznie projekt pozosta\u0142 niedoko\u0144czony. Prototyp pozosta\u0142 zamkni\u0119ty w gara\u017cu i dotrwa\u0142 do wojny. May podczas wojny s\u0142u\u017cy\u0142 w wojsku, tymczasem pojazd czeka\u0142 na nowy silnik i potencjalnego sponsora.<\/p>\n

Niestety, magazyn, w kt\u00f3rym przechowywano pojazd zosta\u0142 trafiony bomb\u0105. Jedyny prototyp zosta\u0142 zniszczony. Dlaczego nie ma dok\u0142adnych informacji? Tak, jak wspomniano na pocz\u0105tku, powy\u017csze informacje pochodz\u0105 od rodziny konstruktora. Zachowa\u0142y si\u0119 jedynie zdj\u0119cia (s\u0142abej jako\u015bci) i kr\u00f3tka notatka dotycz\u0105ca danych technicznych (w formie folderu). Dawn\u00a0 <\/span>to nazwa kojarz\u0105ca si\u0119 z Rollsem, ale r\u00f3wnie\u017c ten pojazd powinien r\u00f3wnie\u017c sta\u0107 si\u0119 wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 historii motoryzacji. To dow\u00f3d „gara\u017cowej”, ale r\u00f3wnie\u017c wizjonerskiej my\u015bli technicznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dawn to nie tylko najmniejszy znany nam Rolls-Royce (obecnie i w okresie mi\u0119dzywojennym). Historia motoryzacji zna kilka modeli o tej nazwie. W\u015br\u00f3d nich najmniej znanym jest \u201eDawn Car\u201d \u2013 prototyp aerodynamicznego pojazdu, kt\u00f3rego historia jest pe\u0142na niedopowiedze\u0144. Najbardziej wiarygodne informacje pochodz\u0105 od rodziny konstruktora i na podstawie nich napisano ten tekst. Historia oryginalnego streamlinera rozpoczyna\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12074,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2526,2525,2028,702],"class_list":["post-12065","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-claude-h-may","tag-dawn-car","tag-mg","tag-streamliner"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/dawn-car.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Dawn to nie tylko najmniejszy znany nam Rolls-Royce (obecnie i w okresie mi\u0119dzywojennym). Historia motoryzacji zna kilka modeli o tej nazwie. W\u015br\u00f3d nich najmniej znanym jest \u201eDawn Car\u201d \u2013 prototyp aerodynamicznego pojazdu, kt\u00f3rego historia jest pe\u0142na niedopowiedze\u0144. Najbardziej wiarygodne informacje pochodz\u0105 od rodziny konstruktora i na podstawie nich napisano ten tekst. Historia oryginalnego streamlinera rozpoczyna\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12065","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12065"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12065\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12073,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12065\/revisions\/12073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12065"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12065"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12065"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}