{"id":13346,"date":"2022-05-16T18:24:24","date_gmt":"2022-05-16T17:24:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=13346"},"modified":"2022-05-16T18:24:24","modified_gmt":"2022-05-16T17:24:24","slug":"mors-citroen-i-prawdziwy-sport","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2022\/05\/16\/mors-citroen-i-prawdziwy-sport\/","title":{"rendered":"Mors, Citroen i prawdziwy sport"},"content":{"rendered":"

Jaka firma jako pierwsza projektowa\u0142a pojazdy silnikowe z my\u015bl\u0105 o sporcie? Mercedes? Nie. Daimler? Te\u017c nie. Chc\u0105c szuka\u0107 pierwszych pojazd\u00f3w przeznaczonych dla potrzeb sportu motorowego nale\u017cy szuka\u0107 we francuskich \u017ar\u00f3d\u0142ach. Uznaje si\u0119, \u017ce to francuska manufaktura Mors jako pierwsza konstruowa\u0142 pojazdy wy\u0142\u0105cznie z my\u015bl\u0105 o sporcie. By\u0142o to ju\u017c w 1897 roku kiedy to Emil Mors osobi\u015bcie wystartowa\u0142 do wy\u015bcigu Pary\u017c-Dieppe na 5-konnej \u201ewy\u015bcig\u00f3wce\u201d w\u0142asnej konstrukcji. Mors doskonale rozumia\u0142 rol\u0119 sportu jako skutecznego narz\u0119dzia promocji.<\/p>\n

Mors wiedzia\u0142, \u017ce sport i rekordy to doskona\u0142a reklama st\u0105d ka\u017cdy sw\u00f3j projekt rysowa\u0142 tak aby by\u0142 jak najszybszy a dopiero p\u00f3\u017aniej tworzy\u0142 nadwozia w kilku wersjach zabudowy. Pierwsze Morsy z 1897 roku mia\u0142y jeszcze silnik umieszczony z ty\u0142u. By\u0142a to 2-cylindrowa jednostka. Mors uwa\u017ca\u0142 j\u0105 za s\u0142ab\u0105 i \u2026 do\u0142o\u017cy\u0142 kolejne dwa cylindry oraz rozchyli\u0142 pary cylindr\u00f3w pod znacznym k\u0105tem. Co ciekawe, w tym czasie eksperymentowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z nap\u0119dem elektrycznym i hybrydowym o czym wspominaj\u0105 wybrane, rzetelne \u017ar\u00f3d\u0142a. Mo\u017cna je nazwa\u0107 „XIX-wiecznymi prototypami”.<\/p>\n

Reklama marki Mors z 1900 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wikimedia<\/p>\n

Konstrukcje te by\u0142y eksperymentalne a zatem nie nadawa\u0142y si\u0119 do zaoferowania klientom, ale Mors mia\u0142 pewnego „Asa” u siebie. Pracowa\u0142 u niego Henri Brasier – dok\u0142adnie ten, kt\u00f3ry 5 lat p\u00f3\u017aniej utworzy\u0142 mark\u0119 pod swoim nazwiskiem. Silnik jego projektu by\u0142 bardziej udany od konstrukcji Morsa i sta\u0142 si\u0119 podstaw\u0105 p\u00f3\u017aniejszych \u017ar\u00f3de\u0142 nap\u0119du marki Mors. W 1900 roku 24-konna „rakieta Morsa” kierowana przez Alfreda Levegha wygra\u0142a dwa wa\u017cne francuskie wy\u015bcigi – „Bordeaux – Perigeuex- Bordeaux” i „Pary\u017c-Tuluza-Pary\u017c”. W kolejnym sezonie Henri Fournier na 10-litrowym Morsie wygra\u0142 Pary\u017c-Bordeaux i Pary\u017c-Berlin.<\/p>\n

Samochody Morsa by\u0142y szybkie i niezawodne. Na kolejny sezon przygotowano model z mniejszym, 9-litrowym silnikiem oraz nowym wynalazkiem – amortyzatorami. W tym sezonie Morsy nie wygrywa\u0142y. Dopiero w sezonie 1903 odnios\u0142y wiele zwyci\u0119stw. Nowy model o aerodynamicznej karoserii mia\u0142 technik\u0119 z wcze\u015bniejszej konstrukcji, ale wyposa\u017cono go w 12-litrowy silnik o mocy 70 KM. By\u0142a to znaczna moc, kt\u00f3ra pozwala\u0142a na rywalizacj\u0119 z szybkimi i ci\u0119\u017ckimi Mercedesami. Samoch\u00f3d ten pokaza\u0142 na co go sta\u0107 podczas wy\u015bcigu Pary\u017c-Madryt. W tym wy\u015bcigu Mors dokona\u0142 niemo\u017cliwego.<\/p>\n

Fernand Gabriel startuj\u0105cy ze 168 miejsca mia\u0142 trudne zadanie. Gro\u017any konkurent – Louis Renault startowa\u0142 z 3. pozycji. Kierowca Morsa wygra\u0142 morderczy maraton wyprzedzaj\u0105c nie tylko Louisa Renault, ale nawet mocne Mercedesy. 5 godzin, 14 minut i 31 sekund zaj\u0119\u0142o pokonanie trasy. Czy to oznacza\u0142o, \u017ce pojazdy mkn\u0119\u0142y z pr\u0119dko\u015bciami ponad 300 km\/h? Nie, w skutek wypadk\u00f3w i awarii wy\u015bcig zako\u0144czono ju\u017c w Bordeaux – ryzyko wypadk\u00f3w by\u0142o zbyt du\u017ce. Mors podczas wy\u015bcigu nie mia\u0142 konkurencji – szybko si\u0119 rozp\u0119dza\u0142 i pozwala\u0142 na b\u0142yskawiczne wyprzedzanie rywali.<\/p>\n

Pary\u017c-Madryt – rok 1903, za kierownic\u0105 Morsa Fernand Gabriel<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Barnum Review<\/p>\n

Mors nie mia\u0142 konkurencji r\u00f3wnie\u017c pod wzgl\u0119dem rozwoju silnik\u00f3w. Ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej, po sukcesie Gabriela pokazano silnik o poj. 13,6 dm3<\/sup> i mocy 110 KM. W praktyce oznacza\u0142o to mo\u017cliwo\u015b\u0107 budowy pojazdu rekordowego. Ju\u017c w 1902 roku ustanowiono na Morsie rekord pr\u0119dko\u015bci – 124 km\/h. Nieoficjalne pr\u00f3by wykaza\u0142y, \u017ce mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 oko\u0142o 160 km\/h co na prze\u0142omie 1905 i 1906 roku ju\u017c nie by\u0142o rekordowe. Konkurencja okaza\u0142a si\u0119 szybsza. W tym czasie Mors straci\u0142 tempo rozwoju technologii, ale zyska\u0142 m\u0142odego praktykanta, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce mia\u0142 pokaza\u0107 jak wielki w sobie skrywa talent.<\/p>\n

W 1906 roku w Morsie zatrudni\u0142 si\u0119 Andre Citroen. „Ten Citroen”, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 do Francji jako imigrant by p\u00f3\u017aniej by\u0107 w\u0142a\u015bcicielem motoryzacyjnego giganta. Sezony 1907 i 1908 w sporcie dla Morsa by\u0142y mniej udane. Cho\u0107 Mors pozyska\u0142 najlepsze nazwisko w sporcie motorowym – Jenatzy, to s\u0142ynny rekordzista nie m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 wynik\u00f3w podobnych do tych osi\u0105ganych jeszcze 2-3 lata wcze\u015bniej. Niebieskie Morsy podczas wy\u015bcig\u00f3w by\u0142y szybkie, ale konkurencja by\u0142a du\u017ca i … szybsza. Mors zacz\u0105\u0142 odstawa\u0107 od konkurencji. Pojawi\u0142o si\u0119 ryzyko problem\u00f3w finansowych i rych\u0142ego bankructwa.<\/p>\n

Citroen chcia\u0142 wykorzysta\u0107 potencja\u0142 marki do produkcji samochod\u00f3w osobowych. Cho\u0107 te Mors wytwarza\u0142 od pocz\u0105tku dzia\u0142ano\u015bci, nigdy nie by\u0142y tak znane jak wy\u015bcig\u00f3wki. Tymczasem mia\u0142o si\u0119 to wkr\u00f3tce zmieni\u0107.\u00a0<\/span>Mors oficjalnie jako zesp\u00f3\u0142 zako\u0144czy\u0142 starty w wy\u015bcigach w 1908 roku. Skupi\u0142 si\u0119 na rozwoju pojazd\u00f3w luksusowych przeznaczonych dla wymagaj\u0105cego klienta. Tak oto powsta\u0142o kilka serii luksusowych „karoc” klasyfikowanych wed\u0142ug skali podatkowej (np. model 15CV) czy znany „Typ N”, kt\u00f3ry mia\u0142 wprowadzi\u0107 mark\u0119 do segmentu \u015bredniej klasy pojazd\u00f3w rodzinnych. Niestety nie zdoby\u0142 wielu klient\u00f3w.<\/p>\n

Mors typ N z 1910 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: anticbrocdelatour.com<\/p>\n

Podj\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pracowniami karoseryjnymi m.in. w firm\u0105 Barker, kt\u00f3ra wy\u015bcig\u00f3wki przerabia\u0142a na luksusowe i szybkie Tourery i Phaetony. Mors mia\u0142 ambicj\u0119 by\u0107 jak Rolls-Royce. Co ciekawe Charles Rolls, zanim spopularyzowa\u0142 w\u0142asne przedsi\u0119biorstwo, by\u0142 kr\u00f3tko sprzedawc\u0105 automobili tej marki w Wielkiej Brytanii.\u00a0<\/span>Do wybuchu I Wojny \u015awiatowej rozpocz\u0105\u0142 wymian\u0119 silnik\u00f3w w\u0142asnej konstrukcji na silniki oparte o tzw. \u201eSystem Knighta\u201d – bezzaworowe. Przyk\u0142adem by\u0142 silnik o poj. 2,0 dm3<\/sup> i mocy 30 KM stosowany w modelu o nazwie „SSS” produkowanym w latach 1922-1926.<\/p>\n

Ostatnim modelem wprowadzonym na rynek by\u0142 12\/16 HP Sport z 1925 roku. Produkowano go zaledwie kilkana\u015bcie miesi\u0119cy. W tym czasie firma nale\u017ca\u0142a do Citroena, kt\u00f3ry od kilku lat inwestowa\u0142 w swoje przedsi\u0119biorstwo. Cho\u0107 w pierwszych latach latach pod zarz\u0105dem Citroena Mors produkowa\u0142 nawet 2000 automobili rocznie to ju\u017c u progu lat 20-tych by\u0142a to warto\u015b\u0107 o po\u0142ow\u0119 mniejsza. Citroen wtedy rozwija\u0142 w\u0142asn\u0105 firm\u0119 i jako pierwszy w Europie wypu\u015bci\u0142 na rynek samoch\u00f3d produkowany zgodnie z „filozofi\u0105 Forda” – na ta\u015bmie monta\u017cowej.<\/p>\n

Reklama skutera marki Mors z lat 50-tych<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wikimedia<\/p>\n

Marka Mors zaistnia\u0142a jeszcze na kr\u00f3tko w latach 50-tych za spraw\u0105 jedno\u015blad\u00f3w. R\u00f3wnie szybko znikn\u0119\u0142a staj\u0105c si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 historii Citroena. Pomimo lat zapomnienia, nieliczni kojarzyli wy\u015bcig\u00f3wki Morsa i sukcesy sportowe z pierwszych lat XX wieku. Niezale\u017cnie od opinii znawc\u00f3w historii sport\u00f3w motorowych, to marka Mors by\u0142a fundamentem Citroena i jej zamkni\u0119cie otworzy\u0142o Citroenowi drog\u0119 do przej\u0119cia wa\u017cnej cz\u0119\u015bci francuskiego rynku. By\u0107 mo\u017ce st\u0105d Citroen od zawsze mia\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 do technicznych eksperyment\u00f3w. Kto wie?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jaka firma jako pierwsza projektowa\u0142a pojazdy silnikowe z my\u015bl\u0105 o sporcie? Mercedes? Nie. Daimler? Te\u017c nie. Chc\u0105c szuka\u0107 pierwszych pojazd\u00f3w przeznaczonych dla potrzeb sportu motorowego nale\u017cy szuka\u0107 we francuskich \u017ar\u00f3d\u0142ach. Uznaje si\u0119, \u017ce to francuska manufaktura Mors jako pierwsza konstruowa\u0142 pojazdy wy\u0142\u0105cznie z my\u015bl\u0105 o sporcie. By\u0142o to ju\u017c w 1897 roku kiedy to Emil\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13356,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2705,2704,2706,612,2707],"class_list":["post-13346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-andre-citroen","tag-emil-mors","tag-pierwsze-pojazdy-rekordowe","tag-rekordy-predkosci","tag-rozrzad-knighta"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/101056.png",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Jaka firma jako pierwsza projektowa\u0142a pojazdy silnikowe z my\u015bl\u0105 o sporcie? Mercedes? Nie. Daimler? Te\u017c nie. Chc\u0105c szuka\u0107 pierwszych pojazd\u00f3w przeznaczonych dla potrzeb sportu motorowego nale\u017cy szuka\u0107 we francuskich \u017ar\u00f3d\u0142ach. Uznaje si\u0119, \u017ce to francuska manufaktura Mors jako pierwsza konstruowa\u0142 pojazdy wy\u0142\u0105cznie z my\u015bl\u0105 o sporcie. By\u0142o to ju\u017c w 1897 roku kiedy to Emil\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13346"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13346\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13357,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13346\/revisions\/13357"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}