{"id":13777,"date":"2022-08-26T19:57:47","date_gmt":"2022-08-26T18:57:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=13777"},"modified":"2022-08-26T19:57:47","modified_gmt":"2022-08-26T18:57:47","slug":"przeboje-jana-wernera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2022\/08\/26\/przeboje-jana-wernera\/","title":{"rendered":"Przeboje Jana Wernera"},"content":{"rendered":"

Nazwisko Werner kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z osob\u0105 wokalistki z gatunku muzyki, kt\u00f3rej pisz\u0105cy te s\u0142owa szczerze nie poleca. W historii polskiej motoryzacji Jan Werner (dla odmiany) to cz\u0142owiek znany i ceniony, szczeg\u00f3lnie dla rozwoju polskich pojazd\u00f3w u\u017cytkowych. To jemu zawdzi\u0119czamy konstrukcj\u0119 silnik\u00f3w u\u017cywanych do nap\u0119du Stara, ale nie tylko. \u00a0Najwa\u017cniejsze jego projekty powsta\u0142y w latach 30-tych, w Pa\u0144stwowych Zak\u0142adach In\u017cynieryjnych \u00a0– najwa\u017cniejszym o\u015brodku rozwoju polskiej motoryzacji.<\/p>\n

Jan Werner (1904-1966)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: sarmatia.pl<\/p>\n

Jan Werner urodzi\u0142 si\u0119 w 1904 roku. Jako 18-latek rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Warszawskiej. W 1928 roku zdoby\u0142 upragniony dyplom in\u017cyniera mechanika i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 „U Perkuna” – w zak\u0142adach produkcji silnik\u00f3w („Perkun” to r\u00f3wnie\u017c motocykle), gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 konstrukcjami silnik\u00f3w do nap\u0119du \u0142odzi. 6 lat p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 do zespo\u0142u konstruktor\u00f3w Pa\u0144stwowych Zak\u0142ad\u00f3w In\u017cynieryjnych.\u00a0By\u0142 to szczeg\u00f3lny czas dla tej instytucji.<\/p>\n

Zak\u0142ady mia\u0142y du\u017cy bud\u017cet i skupia\u0142y w tym czasie najwa\u017cniejszych polskich konstruktor\u00f3w. Werner pracowa\u0142 w zespole nad projektem silnika dla polskiej limuzyny – Lux-Sport oraz dla serii ci\u0119\u017car\u00f3wek. Silniki Fiata by\u0142y za s\u0142abe, tymczasem konstrukcja Wernera by\u0142a odpowiednia do nap\u0119du ci\u0119\u017ckich woz\u00f3w. By\u0142 to 6-cylindrowy silnik o mocy 75 KM. Wystarczaj\u0105cy dla ci\u0119\u017car\u00f3wki i dla wozu osobowego \u015bredniej wielko\u015bci. Tymczasem projekt polskiej limuzyny wymaga\u0142 bardziej „odpowiedniego” nap\u0119du.<\/p>\n

Podwozie i silnik u\u017cyty w limuzynie „Lux-Sport”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: WP Moto<\/p>\n

Specjalnie dla limuzyny zmontowa\u0142 silnik V8. Silnik ten mia\u0142 moc 95 KM uzyskiwan\u0105 z 3880 cm3<\/sup> pojemno\u015bci. Stopie\u0144 spr\u0119\u017cania wynosi\u0142 6,5:1 a moc na ko\u0142a przenosi\u0142a preselekcyjna przek\u0142adnia. Mocny silnik rozp\u0119dza\u0142 lekk\u0105 limuzyn\u0119 (1200 kg) do pr\u0119dko\u015bci 135 km\/h. Zu\u017cycie paliwa wynosi\u0142o 16 litr\u00f3w na 100 km. Konstrukcja pojazdu jak i sam silnik by\u0142y bardzo udane. Do produkcji jednak nie dosz\u0142o. Na przeszkodzie sta\u0142y \u00f3wczesne „uk\u0142ady i uk\u0142adziki” – Fiat, General Motors a w ko\u0144cu r\u00f3wnie\u017c i wojna.<\/p>\n

Lux-Sport zosta\u0142 zniszczony w czasie nalot\u00f3w we wrze\u015bniu 1939 roku. Co z silnikiem projektu Wenera? Konstrukcja Wernera nie tylko trafi\u0142a do limuzyny, ale r\u00f3wnie\u017c do kilku pojazd\u00f3w wojskowych – lekkich czo\u0142g\u00f3w i ci\u0105gnik\u00f3w artyleryjskich, m.in. do czo\u0142gu 4 TP oraz PZin\u017c 130. Pomimo ma\u0142ej jak dla pojazd\u00f3w pancernych mocy silnik by\u0142 ca\u0142kiem \u017cwawy a jego konstrukcja wyprzedza\u0142a konkurencj\u0119 o 30 lat (przynajmniej tak twierdzono). Wszystko za spraw\u0105 \u015blizgowych panewek p\u0142ywaj\u0105cych.<\/p>\n

Ten wynalazek w tym czasie by\u0142 wyj\u0105tkiem. Pozwala\u0142 efektywniej wykorzysta\u0107 pr\u0119dko\u015bci obrotowe obracaj\u0105cych si\u0119 element\u00f3w. Podobny patent powszechnie stosuje si\u0119 do dzi\u015b w t\u0142okowych silnikach samolotowych. Wr\u00f3\u0107my do ko\u0144ca lat 30-tych. Podczas wojny Werner wr\u00f3ci\u0142 do fabryki „Perkun”. P\u00f3\u017aniej, podczas Powstania Warszawskiego, konstruowa\u0142 bro\u0144 dla powsta\u0144c\u00f3w. Po wojnie zdoby\u0142 etat na Politechnice \u0141\u00f3dzkiej, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105za\u0142 ca\u0142e powojenne \u017cycie zawodowe.<\/p>\n

Zosta\u0142 kierownikiem katedry Cieplnych Maszyn t\u0142okowych. Wraz z zespo\u0142em – Jerzym Wernerem i Marianem D\u0119bickim opracowali projekt ci\u0119\u017car\u00f3wki. Projekt, kt\u00f3ry znamy pod nazw\u0105 Star 20 rozpocz\u0119to ju\u017c w 1946 roku. Konstrukcja opiera\u0142a si\u0119 na dokumentacji przedwojennego PZIn\u017c 703. Nowy silnik o oznaczeniu S-42 by\u0142 oparty na przedwojennym prototypie. Mia\u0142 jednak wy\u017csz\u0105 moc – 83 KM.<\/p>\n

Star 20 i jego silnik (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikiwand<\/p>\n

Pierwsze Stary wyprodukowano w 1948 roku. W ofercie znalaz\u0142y si\u0119: 3 rozstawy osi – kr\u00f3tki pod wywrotk\u0119, \u015bredni pod skrzyni\u0119 \u0142adunkow\u0105 oraz d\u0142ugi, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 w przysz\u0142o\u015bci by\u0107 wykorzystany pod zabudow\u0119 autobusow\u0105.\u00a0Po wojnie Werner sta\u0142 na czele Centralnego Biura Bada\u0144 i Konstrukcji Zjednoczenia Przemys\u0142u Motoryzacyjnego w \u0141odzi. W murach tej instytucji powsta\u0142y silniki S-60 przeznaczone do przemys\u0142u a tak\u017ce koncepcja silnika o zap\u0142onie samoczynnym z przeznaczeniem dla samochodu Warszawa.<\/p>\n

Ten nigdy nie wyszed\u0142 po za faz\u0119 badawcz\u0105. A szkoda, gdy\u017c by\u0142o na niego zapotrzebowanie – nie tylko dla Warszawy, ale r\u00f3wnie\u017c dla nowej generacji pojazd\u00f3w dostawczych (Nysa i \u017buk). Zamiast silnika, Werner wyda\u0142 w 1955 roku ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. „Silniki spalinowe o ma\u0142ej i \u015bredniej mocy”, z kt\u00f3rej do dnia dzisiejszego korzystaj\u0105 nowe pokolenia przysz\u0142ych in\u017cynier\u00f3w. W 1958 roku Jan Werner otrzyma\u0142 tytu\u0142 profesora nadzwyczajnego – najwy\u017cszy polski stopie\u0144 naukowy. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkiem Polskiej Akademii Nauk.<\/p>\n

Zmar\u0142 w 1966 roku pozostawiaj\u0105c po sobie wiele projekt\u00f3w silnik\u00f3w i kilka prac naukowych. Jego c\u00f3rka – Krystyna przez wiele lat by\u0142a zwi\u0105zana z Uniwersytetem \u0141\u00f3dzkim. Polska my\u015bl in\u017cynieryjna wiele zawdzi\u0119cza Janowi Wernerowi. Star pomaga\u0142 odbudowa\u0107 gospodark\u0119 po wojnie. Wszystko to dzi\u0119ki swojemu prostemu silnikowi i \u0142atwej w naprawie konstrukcji. Pomimo wad by\u0142 jedyny i niezast\u0105piony. Werner stworzy\u0142 dla nas najwi\u0119kszy przeb\u00f3j, kt\u00f3remu nie dor\u00f3wna \u017cadne disco polo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazwisko Werner kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z osob\u0105 wokalistki z gatunku muzyki, kt\u00f3rej pisz\u0105cy te s\u0142owa szczerze nie poleca. W historii polskiej motoryzacji Jan Werner (dla odmiany) to cz\u0142owiek znany i ceniony, szczeg\u00f3lnie dla rozwoju polskich pojazd\u00f3w u\u017cytkowych. To jemu zawdzi\u0119czamy konstrukcj\u0119 silnik\u00f3w u\u017cywanych do nap\u0119du Stara, ale nie tylko. \u00a0Najwa\u017cniejsze jego projekty powsta\u0142y w latach\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2788,2790,587,2789],"class_list":["post-13777","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-jan-werner","tag-perkun","tag-pzinz","tag-star-20"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/1538010029_5uvxgz_fb_plus-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Nazwisko Werner kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z osob\u0105 wokalistki z gatunku muzyki, kt\u00f3rej pisz\u0105cy te s\u0142owa szczerze nie poleca. W historii polskiej motoryzacji Jan Werner (dla odmiany) to cz\u0142owiek znany i ceniony, szczeg\u00f3lnie dla rozwoju polskich pojazd\u00f3w u\u017cytkowych. To jemu zawdzi\u0119czamy konstrukcj\u0119 silnik\u00f3w u\u017cywanych do nap\u0119du Stara, ale nie tylko. \u00a0Najwa\u017cniejsze jego projekty powsta\u0142y w latach\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13777","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13777"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13794,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13777\/revisions\/13794"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}