{"id":14288,"date":"2022-12-09T21:10:49","date_gmt":"2022-12-09T20:10:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=14288"},"modified":"2022-12-09T21:13:08","modified_gmt":"2022-12-09T20:13:08","slug":"drogowy-rozdrabniacz-marcela-leyata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2022\/12\/09\/drogowy-rozdrabniacz-marcela-leyata\/","title":{"rendered":"Drogowy rozdrabniacz Marcela Leyata"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku producenci silnik\u00f3w spalinowych byli tak samo wa\u017cni dla przemys\u0142u jak producenci gotowych pojazd\u00f3w. Z fabryk wyje\u017cd\u017ca\u0142y tysi\u0105ce silnik\u00f3w, kt\u00f3re manufaktury automobilowe montowa\u0142y do pojazd\u00f3w w\u0142asnej konstrukcji. Zakup gotowych silnik\u00f3w by\u0142 szybszy i ta\u0144szy ni\u017c projekty i konstrukcja w\u0142asnego, kt\u00f3ry cz\u0119sto nie by\u0142 konstrukcj\u0105 udan\u0105 i ju\u017c po kilku tysi\u0105cach przejechanych kilometr\u00f3w wymaga\u0142 tzw. „naprawy g\u0142\u00f3wnej”. W tym czasie wi\u0119kszo\u015b\u0107 pocz\u0105tkuj\u0105cych konstruktor\u00f3w montowa\u0142a zakupione od Daimlera silniki.<\/p>\n

Niezale\u017cnie od mocy, ilo\u015bci cylindr\u00f3w i zasilania wszystkie silniki mia\u0142y wsp\u00f3ln\u0105 cech\u0119 – aby nap\u0119dza\u0107 pojazd musia\u0142y by\u0107 po\u0142\u0105czone z ko\u0142ami. Nie ka\u017cdy z konstruktor\u00f3w by\u0142 tego zdania.Marcel Leyat uwa\u017ca\u0142, \u017ce tak nie musi by\u0107. Czy silnik lotniczy by\u0142 po\u0142\u0105czony z ko\u0142ami samolotu? Nie a mimo to nap\u0119dza\u0142 samolot i pozwala\u0142 wznosi\u0107 si\u0119 jemu w przestworza. Tak, Leyat by\u0142 konstruktorem lotniczym, francuskim pionierem lotnictwa i jednym z pierwszych konstruktor\u00f3w bombowc\u00f3w.<\/p>\n

Marcel Leyat (1885-1986)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: frwiki<\/p>\n

Ju\u017c w 1909 roku zbudowa\u0142 i pomy\u015blnie przetestowa\u0142 samolot. 4 lata p\u00f3\u017aniej zadziwi\u0142 Francj\u0119 swoj\u0105 nietypow\u0105 konstrukcj\u0105. Postanowi\u0142, \u017ce pozb\u0119dzie si\u0119 z automobilu ca\u0142ej konstrukcji przeniesienia nap\u0119du i zast\u0105pi skomplikowany mechanizm \u015bmig\u0142em. Do tego wyrzuci paskudne kanciaste nadwozie i zast\u0105pi je smuk\u0142ym kad\u0142ubem. Pasa\u017cer? Posadzi go za kierowc\u0105. Zupe\u0142nie jak w swoim samolocie. Z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce pojazd nie wzbije si\u0119 w powietrze. Konstrukcja by\u0142a tyle oryginalna co po prostu … dziwna.<\/p>\n

Zamiast skrzyni bieg\u00f3w, sprz\u0119g\u0142a, wa\u0142\u00f3w, p\u00f3\u0142osi – \u015bmig\u0142o, kt\u00f3rego si\u0142a mia\u0142a porusza\u0107 pojazd w kierunku wskazanym przez ruch kierownic\u0105. Wraz z brakiem konieczno\u015bci stosowania wielu mechanizm\u00f3w spad\u0142a masa w\u0142asna pojazdu. Wykonane ze sklejki nadwozie wa\u017cy\u0142o 225 kg w przypadku otwartej karoserii lub 295 kg w przypadku nadwozia zamkni\u0119tego. Jaki silnik zastosowano do pierwszego prototypu? Motocyklowy o dw\u00f3ch cylindrach. Mia\u0142 „osza\u0142amiaj\u0105c\u0105” moc 8 KM, co jednak nie oznacza\u0142o, \u017ce pojazd by\u0142 zawalidrog\u0105.<\/p>\n

Silnik znajdowa\u0142 si\u0119 przed kierowc\u0105 a przed nim znajdowa\u0142y si\u0119 ostrza wielkiego urz\u0105dzenia tn\u0105cego. Konstrukcja mia\u0142a 1,5 metra \u015brednicy i jak si\u0119 okaza\u0142o p\u00f3\u017aniej nie by\u0142a bezpieczna dla przechodni\u00f3w. Podczas potr\u0105cenia pieszego \u201enap\u0119d\u201d m\u00f3g\u0142 dzia\u0142a\u0107 jak krajalnica, st\u0105d decyzja o zainstalowaniu cienkich drut\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych konstrukcj\u0119. Pomimo usprawnie\u0144 prz\u00f3d pojazdu wci\u0105\u017c budzi\u0142 groz\u0119 w\u015br\u00f3d pieszych. Jednak nie ma \u017cadnych informacji stanowi\u0105cych dow\u00f3d na to ilu pieszych zosta\u0142o poszkodowanych w wypadkach z tym pojazdem.<\/p>\n

Pierwszy prototyp Leyata<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: helica.index.fr<\/p>\n

Jak prowadzi\u0142 si\u0119 ten pojazd? Szybko. Lekki ty\u0142 nale\u017ca\u0142o doci\u0105\u017cy\u0107 – inaczej konstrukcja nie by\u0142a stabilna. Z przodu znajdowa\u0142a si\u0119 prawie ca\u0142a masa pojazdu i jedyne hamulce na przedniej osi. Na r\u00f3wnej i prostej drodze wehiku\u0142 rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 80 km\/h. W latach 1913-1915 zmontowano 2 sztuki, ale trudno by\u0142o znale\u017a\u0107 na nie klienta. W czasie wojny Leyat nie rozwija\u0142 wynalazku. Dopiero w 1919 roku powr\u00f3ci\u0142 do prototypu i zacz\u0105\u0142 go rozwija\u0107. Chcia\u0142 aby jego pojazd mia\u0142 bardziej „rodzinny charakter”.<\/p>\n

Dwa lata p\u00f3\u017aniej na wystawie w Pary\u017cu Leyat pokaza\u0142 gotowy prototyp pojazdu o nazwie Helica. Nadwozie, a w zasadzie kad\u0142ub, by\u0142o szersze od poprzednika. Ca\u0142kowicie zamkni\u0119ta konstrukcja mia\u0142a dach obity sk\u00f3r\u0105, boczne szyby przypomina\u0142y te znane z pierwszych samolot\u00f3w pasa\u017cerskich a w \u015brodku mog\u0142a zmie\u015bci\u0107 si\u0119 ca\u0142a rodzina. I odlecie\u0107? Nie, ale nowy 18-konny silnik by\u0142 gwarantem dobrych osi\u0105g\u00f3w. Pojazd nadal by\u0142 lekki a brak „po\u015brednik\u00f3w” w nap\u0119dzie pozwala\u0142 w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 ca\u0142\u0105 moc.<\/p>\n

Helica z niebywa\u0142\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 i przy d\u017awi\u0119kach znanym lotnikom na drodze rozp\u0119dza\u0142a si\u0119 do 100 km\/h. Zastosowanie wi\u0119kszego, 3-cylindrowego silnika poprawi\u0142o osi\u0105gi. Tak przygotowany pojazd rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 127 km\/h. \u0141\u0105cznie zmontowano 19 sztuk, ale klienci nie byli zainteresowani tym wynalazkiem. Leyat po kl\u0119sce swojego pomys\u0142u skupi\u0142 si\u0119 na muzyce. Zbudowa\u0142 fortepian w\u0142asnej marki. Nie porzuci\u0142 jednak marze\u0144 o wykorzystaniu \u015bmig\u0142a do nap\u0119du. Jego nast\u0119pny projekt by\u0142 r\u00f3wnie szalony.<\/p>\n

Helica z otwartym … kokpitem i nadwozie zamkni\u0119te<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: mini.43.free.fr\/helica.html<\/p>\n

W 1925 roku na zlecenie kopalni w Kongo zbudowa\u0142 lekk\u0105 drezyn\u0119 z nap\u0119dem \u015bmig\u0142owym, kt\u00f3ra mog\u0142a porusza\u0107 si\u0119 po torach i po utwardzonych drogach. Brak rozbudowanych mechanizm\u00f3w nap\u0119dowych pozwala\u0142 na szybk\u0105 adaptacj\u0119 podwozia. Chc\u0105c o sobie przypomnie\u0107 \u00a0Leyat w 1927 roku wystawi\u0142 swojego tr\u00f3jko\u0142owca do pr\u00f3by pr\u0119dko\u015bci na torze w Montlhery. Lekki pojazd rozp\u0119dzi\u0142 si\u0119 do 170 km\/h wzbudzaj\u0105c powszechny podziw i rozg\u0142os w prasie. By\u0142 to ostatni sukces konstruktora i jego maszyny.<\/p>\n

Leyat skupi\u0142 si\u0119 na muzyce i opiece nad utalentowan\u0105 c\u00f3rk\u0105. Wiele podr\u00f3\u017cowa\u0142 – nie poci\u0105gami czy samolotami a Helik\u0105, kt\u00f3rej u\u017cywa\u0142 na co dzie\u0144 pomimo ci\u0105g\u0142ych upomnie\u0144 ze strony francuskiej drog\u00f3wki. Zmar\u0142 w wieku 101 lat pozostawiaj\u0105c po sobie wiele prac naukowych z dziedziny muzyki, projekty samolot\u00f3w i niezwyk\u0142y samoch\u00f3d, kt\u00f3rego ocala\u0142e egzemplarze s\u0105 odnawiane przez powo\u0142ane w tym celu stowarzyszenie. Mo\u017cna je podziwia\u0107 na wystawach … starych samolot\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku producenci silnik\u00f3w spalinowych byli tak samo wa\u017cni dla przemys\u0142u jak producenci gotowych pojazd\u00f3w. Z fabryk wyje\u017cd\u017ca\u0142y tysi\u0105ce silnik\u00f3w, kt\u00f3re manufaktury automobilowe montowa\u0142y do pojazd\u00f3w w\u0142asnej konstrukcji. Zakup gotowych silnik\u00f3w by\u0142 szybszy i ta\u0144szy ni\u017c projekty i konstrukcja w\u0142asnego, kt\u00f3ry cz\u0119sto nie by\u0142 konstrukcj\u0105 udan\u0105 i ju\u017c po kilku tysi\u0105cach przejechanych kilometr\u00f3w\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14298,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2864,2865,2866,946],"class_list":["post-14288","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-helica","tag-marcel-leyat","tag-naped-smiglowy","tag-nietypowe-pojazdy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/leyat-helica-550-2-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Na pocz\u0105tku XX wieku producenci silnik\u00f3w spalinowych byli tak samo wa\u017cni dla przemys\u0142u jak producenci gotowych pojazd\u00f3w. Z fabryk wyje\u017cd\u017ca\u0142y tysi\u0105ce silnik\u00f3w, kt\u00f3re manufaktury automobilowe montowa\u0142y do pojazd\u00f3w w\u0142asnej konstrukcji. Zakup gotowych silnik\u00f3w by\u0142 szybszy i ta\u0144szy ni\u017c projekty i konstrukcja w\u0142asnego, kt\u00f3ry cz\u0119sto nie by\u0142 konstrukcj\u0105 udan\u0105 i ju\u017c po kilku tysi\u0105cach przejechanych kilometr\u00f3w\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14288","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14288"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14288\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14297,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14288\/revisions\/14297"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14298"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14288"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14288"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14288"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}