{"id":14547,"date":"2023-02-13T20:24:07","date_gmt":"2023-02-13T19:24:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=14547"},"modified":"2023-02-13T20:24:07","modified_gmt":"2023-02-13T19:24:07","slug":"csonka-i-wegierska-poczta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2023\/02\/13\/csonka-i-wegierska-poczta\/","title":{"rendered":"Csonka i w\u0119gierska poczta"},"content":{"rendered":"

W\u0119gierski przemys\u0142 motoryzacyjny? Tak, istnieje taki. Ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119 i cho\u0107 nie kojarzy si\u0119 ze znanymi konstrukcjami to zawdzi\u0119czamy mu wielu wybitnych konstruktor\u00f3w i prze\u0142omowe dla motoryzacji wynalazki. Jednym z najwybitniejszych konstruktor\u00f3w pochodzenia w\u0119gierskiego by\u0142 Janos Csonka, kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 wynalazek ga\u017anika – na p\u00f3\u0142<\/span> z Donatem Banki w 1893 roku. Pod mark\u0105 Csonka oferowano r\u00f3wnie\u017c udane automobile.<\/p>\n

\u017beby<\/span> zrozumie\u0107 rol\u0119 Csonki dla rozwoju motoryzacji nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do po\u0142owy XIX wieku. Csonka urodzi\u0142 si\u0119 w 1852 roku i od najm\u0142odszych<\/span> lat interesowa\u0142 si\u0119 technik\u0105. By\u0142 samoukiem, jako nastolatek mia\u0142 ju\u017c plany kilku wynalazk\u00f3w. Na pocz\u0105tku lat 70-tych XIX wieku zainteresowa\u0142 si\u0119 pracami Lenoira i jego silnikiem o spalaniu wewn\u0119trznym. Jego kariera rozwija\u0142a si\u0119 b\u0142yskawicznie. W 1874 roku wyjecha\u0142 do Pary\u017ca aby przyjrze\u0107 si\u0119 pracy francuskich in\u017cynier\u00f3w.<\/p>\n

Janos Csonka na automobilu w\u0142asnej konstrukcji<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: sztnh.gov.hu<\/p>\n

Zaledwie 3 lata p\u00f3\u017aniej, jako 25-latek by\u0142<\/span> ju\u017c kierownikiem warsztat\u00f3w technicznych przy Uniwersytecie Technicznym w Budapeszcie. Csonka w latach 80-tych podejmowa\u0142 pr\u00f3by konstrukcji pojazd\u00f3w z wieloma rodzajami nap\u0119du – w tym pocz\u0105tkowo trojko\u0142<\/span>owc\u00f3<\/span>w a nast\u0119pnie pojazd\u00f3w dwuosiowych. W 1887 zosta\u0142 dyrektorem w fabryce Ganza. By\u0142o to przedsi\u0119biorstwo produkuj\u0105ce niemal wszystko co wykonywano ze stali – wagony kolejowe, ci\u0105gniki parowe a nawet transformatory.<\/p>\n

Tam wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Donatem Banki. Kilkuletnia wsp\u00f3\u0142praca zaowocowa\u0142a<\/span> patentem na ga\u017anik – sta\u0142o si\u0119<\/span> to 11 lutego 1893 roku. Wynalazek zosta\u0142 zamontowany na silniku, kt\u00f3ry trzy lata wcze\u015bniej zbudowa\u0142 wraz z Banki. Sprawny silnik z wydajnym zasilaniem<\/span> ju\u017c by\u0142, Csonka postanowi\u0142 skonstruowa\u0107 sprawny pojazd. Pierwszym by\u0142a … \u0142\u00f3d\u017a, do kt\u00f3rej przymocowano si<\/span>lnik zaburtowy konstrukcji Csonki, ale silnik ten (po „ma\u0142ych” przer\u00f3bkach) r\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142 nap\u0119dza\u0107 tr\u00f3jko\u0142owca lub automobil.<\/span><\/p>\n

Pierwszy pojazd ko\u0142owy wsp\u00f3lnej konstrukcji Csonki i Banki zmontowano w 1896 roku. By\u0142 to dwuosobowy automobil o otwartym nadwoziu i ciekawie zaprojektowanej obudowie silnika. Cztery lata p\u00f3\u017aniej Csonka wykorzysta\u0142 cz\u0119\u015bci rowerowe Peugeota do konstrukcji tr\u00f3jko\u0142owca. Silnik by\u0142 w\u0142asn\u0105 konstrukcj\u0105 Csanki i Banki.<\/span> By\u0142o to zlecenie dla w\u0119gierskiej<\/span> poczty. Ta potrzebowa\u0142a pojazd\u00f3w ko\u0142owych do rozwo\u017cenia przesy\u0142ek. W ten spos\u00f3b zacz\u0119\u0142a si\u0119 wieloletnia wsp\u00f3\u0142praca konstruktor\u00f3w z poczt\u0105.<\/span><\/p>\n

Donat Banki (po lewej) i Janos Csonka<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Google Sites<\/p>\n

To dla poczty w 1900 roku Csonka zmontowa\u0142 pojazd wyposa\u017cony w skrzyni\u0119 \u0142adunkow\u0105<\/span>. Csonka wtedy jeszcze by\u0142o \u201etylko\u201d nazwiskiem, <\/span>jeszcze nie by\u0142a<\/span> wtedy mark\u0105. To sta\u0142o si\u0119 w 1904 roku. Wcze\u015bniejsze konstrukcje nie by\u0142y sygnowane mark\u0105 a jedynie nazwiskiem konstruktora przez co w wielu publikacjach s\u0105 b\u0142\u0119dne dane. Wr\u00f3\u0107my do tematu. W 1904 roku zmontowano osobowy automobil, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 produkowany niezale\u017cnie od rz\u0105dowych zlece\u0144. Do jego nap\u0119du s\u0142u\u017cy\u0142 4-cylindrowy silnik o mocy 14 KM.<\/p>\n

Silnik ten trafi\u0142 r\u00f3wnie\u017c do pocztowych mikrobus\u00f3w. Ile zmontowano takich pojazd\u00f3w? Nie ma oficjalnych danych. Dopiero w 1909 roku Csonka zaprezentowa\u0142 czteroko\u0142owca, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 by\u0107 produkowany seryjne. By\u0142 wyposa\u017cony<\/span> w jednocylindrowy silnik. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zaprezentowa\u0142 wi\u0119kszy model z silnikiem o mocy 8 KM. Tego ostatniego zmontowano 14 sztuk. W tym czasie Csonka wykonywa\u0142 kolejne zlecenia dla poczty. Te sko\u0144czy\u0142y si\u0119 w 1912 roku.<\/p>\n

W\u00f3z pocztowy Csonki<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: magyarmu.hu<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wsp\u00f3\u0142pracy <\/span>Csonka nie podejmowa\u0142 pr\u00f3b konstrukcji nowych pojazd\u00f3w. W 1912 roku wr\u00f3ci\u0142 do pracy w warsztatach i pracowa\u0142 tam do uko\u0144czenia 73 lat. Cho\u0107 nie mia\u0142 wymaganego wykszta\u0142cenia to by\u0142 uwa\u017cany za dobrego nauczyciela. Podczas zaj\u0119\u0107 praktycznych przekaza\u0142 wiedz\u0119 tysi\u0105com student\u00f3w. Pomimo swoich osi\u0105gni\u0119\u0107 zawsze by\u0142 drugi, najbardziej znanym konstruktorem pochodz\u0105cym z Cesarstwa Austro-W\u0119gierskiego by\u0142 Ferdynand Porsche.<\/span><\/p>\n

W latach 1909-1912 (wed\u0142ug oficjalnych statystyk) powsta\u0142y 93 pojazdy sygnowane mark\u0105 Csonka. Do nich nale\u017cy doliczy\u0107 oko\u0142o 30 innych pojazd\u00f3w, kt\u00f3re powsta\u0142y na prze\u0142omie XIX\/XX wieku i w latach 1904-1905<\/span>. Csonka przeszed\u0142 na emerytur\u0119 w 1927 roku. Zmar\u0142 w 1939 roku pozostawiaj\u0105c po sobie jeden z najwi\u0119kszych wynalazk\u00f3w w motoryzacji i … pom\u00f3g\u0142 w\u0119gierskim <\/span>pocztowcom w transporcie przesy\u0142ek. Ciekawe czy dzi\u0119ki temu cz\u0119\u015bciej zostawiali awizo?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0119gierski przemys\u0142 motoryzacyjny? Tak, istnieje taki. Ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119 i cho\u0107 nie kojarzy si\u0119 ze znanymi konstrukcjami to zawdzi\u0119czamy mu wielu wybitnych konstruktor\u00f3w i prze\u0142omowe dla motoryzacji wynalazki. Jednym z najwybitniejszych konstruktor\u00f3w pochodzenia w\u0119gierskiego by\u0142 Janos Csonka, kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 wynalazek ga\u017anika – na p\u00f3\u0142 z Donatem Banki w 1893 roku. Pod mark\u0105 Csonka oferowano\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14558,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2915,2916,2914,2917],"class_list":["post-14547","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-csonka","tag-gaznik","tag-janos-csonka","tag-woz-pocztowy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Csonka-fele-25-m3-es-csomagszallito-gepkocsi-1914-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W\u0119gierski przemys\u0142 motoryzacyjny? Tak, istnieje taki. Ma d\u0142ug\u0105 histori\u0119 i cho\u0107 nie kojarzy si\u0119 ze znanymi konstrukcjami to zawdzi\u0119czamy mu wielu wybitnych konstruktor\u00f3w i prze\u0142omowe dla motoryzacji wynalazki. Jednym z najwybitniejszych konstruktor\u00f3w pochodzenia w\u0119gierskiego by\u0142 Janos Csonka, kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 wynalazek ga\u017anika – na p\u00f3\u0142 z Donatem Banki w 1893 roku. Pod mark\u0105 Csonka oferowano\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14547"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14557,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14547\/revisions\/14557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}