{"id":14806,"date":"2023-04-28T18:06:35","date_gmt":"2023-04-28T17:06:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=14806"},"modified":"2023-04-28T18:06:35","modified_gmt":"2023-04-28T17:06:35","slug":"ciagnikiem-na-wojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2023\/04\/28\/ciagnikiem-na-wojne\/","title":{"rendered":"Ci\u0105gnikiem na wojn\u0119"},"content":{"rendered":"

Kiedy w po\u0142owie XIX wieku firma Nordyke, Ham & Company rozpocz\u0119\u0142a sprzeda\u017c maszyn potrzebnych do mielenia ziaren zb\u00f3\u017c nikt jeszcze nie wiedzia\u0142 jak\u0105 rol\u0119 odegra w historii wojen w XX wieku. Firma szybko rozwija\u0142a si\u0119 i ju\u017c w latach 80-tych XIX wieku by\u0142a najwa\u017cniejszym dostawc\u0105 maszyn dla m\u0142yn\u00f3w. W latach 90-tych XIX wieku w\u0142a\u015bciciele firmy chcieli wej\u015b\u0107 w nowy biznes. W jaki? Oczywi\u015bcie na rynek pojazd\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do transportu drogowego.<\/p>\n

W tym czasie w USA pojawi\u0142o si\u0119 wielu in\u017cynier\u00f3w, konstruktor\u00f3w i wszelkiego rodzaju \u201eznawc\u00f3w\u201d od rozwoju transportu osobistego. Rowery i motocykle nie by\u0142y przez Amerykan\u00f3w postrzegane jako pojazdy bezpieczne i godne do poruszania si\u0119 po drogach publicznych. Automobile by\u0142y drogie (w produkcji i zakupie) i to na nich niejaki Howard Carpenter Marmon chcia\u0142 zarobi\u0107. W sp\u00f3\u0142k\u0119 z nim wszed\u0142 Nordyke i Ham. Tak oto w 1902 roku powsta\u0142a firma Marmon Motor Car Company.<\/p>\n

Oferta Marmona mia\u0142a by\u0107 skierowana do najbogatszych klient\u00f3w. Pierwsze Marmony by\u0142y wyposa\u017cone w silniki dwu lub czterocylindrowe ch\u0142odzone powietrzem. Marka szybko zdoby\u0142a portfele najbogatszych klient\u00f3w. W produkcji by\u0142y g\u0142\u00f3wnie luksusowe „karety” a konkurencj\u0105 by\u0142 Packard i Cadillac. Marmony promowano poprzez sport. Prze\u0142omem w historii Marmona by\u0142 model serii 32, na podwoziu kt\u00f3rego zmontowano wy\u015bcig\u00f3wk\u0119.<\/p>\n

Marmon serii 32 w nadwoziu speedster<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: ClassicSpeedster<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie na nim zmontowano wy\u015bcig\u00f3wk\u0119, na kt\u00f3rej Ray Harroun w 1911 roku wygra\u0142 wy\u015bcig na torze Indianapolis. Czy by\u0142a to zas\u0142uga lusterka wstecznego? Nie, nie tylko. Wy\u015bcig\u00f3wka Marmona o nazwie \u201eWasp\u201d by\u0142a mocna, szybka i stosunkowo lekka. Dwa lata p\u00f3\u017aniej Marmon pokaza\u0142 model serii 48. Mia\u0142 6-cylindrowy silnik o mocy do 80 KM a jego ceny dochodzi\u0142y do astronomicznych 6450 \u00f3wczesnych dolar\u00f3w. Marmon, podobnie jak konkurencja, rozwija\u0142 silniki wielocylindrowe.<\/p>\n

Zwie\u0144czeniem kilku serii modeli Marmona by\u0142 typ, kt\u00f3ry mia\u0142 nawi\u0105za\u0107 walk\u0119 z najwi\u0119kszymi i najdro\u017cszymi modelami GM. Model Sixteen, nad kt\u00f3rym prace rozpocz\u0119to w po\u0142owie lat 20-tych mia\u0142 pod mask\u0105 wielki silnik \u2013 491 cali (8,0 dm3<\/sup>), z kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 moc 200 KM. Niestety na przeszkodzie rozwoju tej konstrukcji jak i innych drogich limuzyn stan\u0105\u0142 kryzys gospodarczy. Na prze\u0142omie lat 2o i 30-tych XX wieku zbankrutowa\u0142o wielu producent\u00f3w.<\/p>\n

Silnik V16 konstrukcji Marmona<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: rmw.lv<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do innych producent\u00f3w Marmon mia\u0142 jeszcze jedn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107. Gdy inni og\u0142aszali bankructwo lub pr\u00f3bowali sprzedawa\u0107 tanie samochody, Marmon obra\u0142 zupe\u0142nie inn\u0105 drog\u0119. W 1931 roku do upadaj\u0105cej firmy do\u0142\u0105czy\u0142 Arthur Herrington. By\u0142 in\u017cynierem wojskowym i projektantem nap\u0119d\u00f3w do r\u00f3\u017cnego typu pojazd\u00f3w. Co to oznacza\u0142o dla Marmona? Nie tylko zmian\u0119 nazwy i dodanie nowego wsp\u00f3lnika, ale r\u00f3wnie\u017c kontrakty rz\u0105dowe.<\/p>\n

Jeszcze w 1931 roku nowa sp\u00f3\u0142ka zyska\u0142a kontrakt na konstrukcj\u0119 cystern do tankowania samolot\u00f3w. Pojazdy te mia\u0142y dwie lub trzy osie i nap\u0119d wszystkich k\u00f3\u0142. Pojazdy te eksportowano na Bliski Wsch\u00f3d. Marmon opracowa\u0142 autorskie rozwi\u0105zania pozwalaj\u0105ce na spi\u0119cie nap\u0119du z wa\u0142u nap\u0119dowego z ko\u0142ami naczepy. Taki zestaw m\u00f3g\u0142 by\u0107 zastosowany jako transporter do przewozu \u0142adunk\u00f3w wa\u017c\u0105cych kilkadziesi\u0105t ton po trudnym terenie.<\/p>\n

W zaledwie kilka lat Marmon \u2013 Herrington sta\u0142 si\u0119 ekspertem od nap\u0119d\u00f3w dla pojazd\u00f3w terenowych. Zak\u0142ady w stanie Indiana przerabia\u0142y dostawcze i ci\u0119\u017carowe Fordy na pojazdy wojskowe zdolne porusza\u0107 si\u0119 w najtrudniejszym terenie. Tymczasem w 1939 roku wybuch\u0142a wojna w Europie. Ameryka\u0144ski przemys\u0142 motoryzacyjny szybko przestawi\u0142 si\u0119 na produkcj\u0119 sprz\u0119tu wojskowego. Marmon nie by\u0142 wyj\u0105tkiem i r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowicie przestawi\u0142 swoj\u0105 produkcj\u0119.<\/p>\n

Odrestaurowany prototyp na ramie Forda z 1937 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: ClassicCars.com<\/p>\n

Specjalno\u015bci\u0105 firmy sta\u0142y si\u0119 ci\u0105gniki artyleryjskie. Produkowano r\u00f3wnie\u017c wozy rozpoznania i lekkie czo\u0142gi. Opancerzony w\u00f3z rozpoznania zacz\u0119to projektowa\u0107 ju\u017c w 1938 roku. Konstrukcj\u0119 oparto o ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 Forda. Pojazd wa\u017cy\u0142 6400 kg a do jego nap\u0119du u\u017cyto silnika o mocy 96 KM. Sk\u0105d kojarzymy charakterystyczny kszta\u0142t tego pojazdu? Z \u201eKampanii Po\u0142udniowofryka\u0144skiej\u201d oraz film\u00f3w wojennych przedstawiaj\u0105cych realia dzia\u0142a\u0144 wojennych w Afryce.<\/p>\n

D\u0142uga maska, wysoki prz\u00f3d, du\u017ce ko\u0142a, proste i ostre linie \u2013 niczym sportowa maszyna, ale nad niskim dachem umieszczono stanowisko strzelca. Model serii Mk1 i Mk2 to bohater prawie ka\u017cdego filmu o II Wojnie \u015awiatowej. W \u015brodku tej \u201esportowej maszyny\u201d znajdowa\u0142o si\u0119 miejsce dla 4 \u017co\u0142nierzy a pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna na utwardzonej drodze wynosi\u0142a 80 km\/h. Ma\u0142o? By\u0142y to wystarczaj\u0105ce osi\u0105gi dla sprz\u0119tu ci\u0119\u017ckiego. Lekkie czo\u0142g by\u0142 nieco wolniejszy.<\/p>\n

Lekki czo\u0142g Marmon-Herrington rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 53 km\/h i m\u00f3g\u0142 na jednym tankowaniu przejecha\u0107 200 km \u2013 o oko\u0142o 120 km mniej ni\u017c s\u0142ynny (wy\u017cej opisany) w\u00f3z rozpoznania. Jednak ani czo\u0142g ani s\u0142ynny pojazd pancerny (jak to brzmi?) nie mia\u0142 takiej si\u0142y jak ci\u0105gniki artyleryjskie. Te budowano na podwoziach ci\u0119\u017car\u00f3wek Forda i z wykorzystaniem silnik\u00f3w V8. Wojna jednak sko\u0144czy\u0142a si\u0119 i potrzebny by\u0142 nowy pomys\u0142 na biznes. Pomog\u0142y zam\u00f3wienia publiczne.<\/p>\n

Marmon-Herrington Mark 3<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Tank Encyklopedia<\/p>\n

Po wojnie Marmon-Herrington zdoby\u0142 kontrakty rz\u0105dowe na pojazdy transportu publicznego. Dawny producent luksusowych limuzyn i sprz\u0119tu wojennego w 1946 roku by\u0142 wa\u017cnym dostawc\u0105 trolejbus\u00f3w. Autobusy nap\u0119dzane pr\u0105dem sta\u0142y si\u0119 popularne. Ostatni z nich wyjecha\u0142 za bram\u0119 fabryki w 1959 roku. W ci\u0105gu 13 lat zmontowano ich 1624 sztuki, ostatni wycofano z u\u017cytku w 1981 roku. W tym czasie firma kilkukrotnie bankrutowa\u0142a i zmienia\u0142a w\u0142a\u015bciciela.<\/p>\n

W po\u0142owie lat 50-tych firma po raz kolejny zmieni\u0142a w\u0142a\u015bciciela. W tym czasie sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym przedsi\u0119biorstwem w holdingu, kt\u00f3ry nazwano \u2026 Marmon. Prawa do u\u017cywana tej nazwy zosta\u0142y wykorzystane do produkcji ci\u0119\u017car\u00f3wek. W latach 1963-1997 produkowano je w Teksasie. By\u0142y reklamowane jako \u201eRollsy w\u015br\u00f3d ci\u0119\u017car\u00f3wek\u201d, ale nie zdoby\u0142y uznania klient\u00f3w. Tymczasem \u201eoryginalna\u201d firma istnieje do dzi\u015b i jest znana z tego, co pozwoli\u0142o jej przetrwa\u0107 kryzys lat 30-tych.<\/p>\n

Trolejbus Marmon-Herrington z 1950 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Flickr<\/p>\n

Specjalno\u015bci\u0105 Marmon-Herrington dzi\u015b s\u0105 przeniesienia nap\u0119d\u00f3w. W ofercie s\u0105 przek\u0142adnie a nawet ca\u0142e osie wyposa\u017cone w autorskie patenty. Firma jest w stanie przerobi\u0107 ka\u017cd\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 na pojazd zdolny do poruszania si\u0119 po najci\u0119\u017cszym terenie. Nie ma w ofercie \u017cadnego pojazdu w\u0142asnej konstrukcji, ale jest cenionym specjalist\u0105 i dostawc\u0105 technologii dla wymagaj\u0105cych klient\u00f3w, u kt\u00f3rego mo\u017cna zrealizowa\u0107 zam\u00f3wienia skrojone pod potrzeby klient\u00f3w.<\/p>\n

Historia tego producenta jest d\u0142uga i zawi\u0142a, ale pokazuje jak dzi\u0119ki swojej specjalizacji przetrwa\u0107 w niepewnych czasach. Dzi\u015b \u201eGrupa Marmona\u201d to dostawca technologii dla transportu , pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ce przedsi\u0119biorstwo, o kt\u00f3rym niewielu z Nas wie. To nie tylko fragment historii wy\u015bcig\u00f3w czy dzia\u0142a\u0144 wojennych. To r\u00f3wnie\u017c jedna z najstarszych firm zwi\u0105zanych z motoryzacj\u0105, cho\u0107 zaczyna\u0142a od maszyn wykorzystywanych we m\u0142ynach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w po\u0142owie XIX wieku firma Nordyke, Ham & Company rozpocz\u0119\u0142a sprzeda\u017c maszyn potrzebnych do mielenia ziaren zb\u00f3\u017c nikt jeszcze nie wiedzia\u0142 jak\u0105 rol\u0119 odegra w historii wojen w XX wieku. Firma szybko rozwija\u0142a si\u0119 i ju\u017c w latach 80-tych XIX wieku by\u0142a najwa\u017cniejszym dostawc\u0105 maszyn dla m\u0142yn\u00f3w. W latach 90-tych XIX wieku w\u0142a\u015bciciele firmy\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":14821,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[2961,2959,2960,543],"class_list":["post-14806","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-ciagnik-artyleryjski","tag-marmon","tag-marmon-herrington","tag-pojazdy-wojskowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/s-l500-13-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Kiedy w po\u0142owie XIX wieku firma Nordyke, Ham & Company rozpocz\u0119\u0142a sprzeda\u017c maszyn potrzebnych do mielenia ziaren zb\u00f3\u017c nikt jeszcze nie wiedzia\u0142 jak\u0105 rol\u0119 odegra w historii wojen w XX wieku. Firma szybko rozwija\u0142a si\u0119 i ju\u017c w latach 80-tych XIX wieku by\u0142a najwa\u017cniejszym dostawc\u0105 maszyn dla m\u0142yn\u00f3w. W latach 90-tych XIX wieku w\u0142a\u015bciciele firmy\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14806","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14806"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14806\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14820,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14806\/revisions\/14820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14806"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14806"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14806"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}