{"id":15980,"date":"2023-11-06T20:31:31","date_gmt":"2023-11-06T19:31:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=15980"},"modified":"2023-11-06T20:31:31","modified_gmt":"2023-11-06T19:31:31","slug":"standardy-johna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2023\/11\/06\/standardy-johna\/","title":{"rendered":"Standardy Johna"},"content":{"rendered":"

Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi, bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119 poprzez nieetyczne dzia\u0142ania. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105. Pomimo tego trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas by\u0142o to najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli bracia John i William Rockefeller wraz z kilkoma wsp\u00f3lnikami.<\/p>\n

Sp\u00f3\u0142ka uzyska\u0142a osobowo\u015b\u0107 prawn\u0105 w 1870 roku a jej maj\u0105tek podzielono na udzia\u0142y \u2013 dok\u0142adnie 10 tysi\u0119cy akcji, z kt\u00f3rych John posiada\u0142 najwi\u0119cej bo a\u017c 2667. Firma mia\u0142a ogromny kapita\u0142 i szybko pozyska\u0142a technologi\u0119 potrzebn\u0105 do uzyskania przewagi nad drobn\u0105, ale coraz liczniejsz\u0105, konkurencj\u0105. W zaledwie 2 lata Standard Oil wykupi\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma\u0142ych rafinerii. Sp\u00f3\u0142ka szybko sta\u0142a si\u0119 monopolist\u0105 i by\u0142a obiektem obserwacji rz\u0105du.<\/p>\n

John Rockefeller i logo jego firmy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: LogoMyWay<\/p>\n

Rockefeller stosowa\u0142 agresywn\u0105 polityk\u0119 rz\u0105dzenia \u2013 czasowo obni\u017ca\u0142 ceny do poziomu poni\u017cej koszt\u00f3w produkcji i w ten spos\u00f3b dziesi\u0105tkowa\u0142 konkurencj\u0119. Czasem stosowa\u0142 praktyk\u0119 wykupu konkurencji, przejmowa\u0142 j\u0105, ale pozostawia\u0142 jej zarz\u0105d kieruj\u0105c biznesami z tylnego fotela. Tak oto pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja \u201etrustu\u201d (oryginalna koncepcja oparta o oligopol), kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a przynosi\u0107 kolosalne zyski i stanowi\u0142a przyk\u0142ad do na\u015bladowania dla mniejszych sp\u00f3\u0142ek.<\/p>\n

Firmy z innych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u szybko skopiowa\u0142y spos\u00f3b dzia\u0142ania i ameryka\u0144ska gospodarka zacz\u0119\u0142a si\u0119 konsolidowa\u0107. Powsta\u0142o wiele monopoli a konkurencja oparta o setki przedsi\u0119biorstw z tej samej bran\u017cy powoli zanika\u0142a. W 1890 roku Kongres przyj\u0105\u0142 „Ustaw\u0119 Antytrustow\u0105 Shermana”, kt\u00f3rej przepisy mia\u0142y ograniczy\u0107 \u0142amanie prawa antymonopolowego. Niestety tylko w teorii. M\u0105dre mened\u017cerskie umys\u0142y szybko znalaz\u0142y wyj\u015bcie z tej sytuacji.<\/p>\n

Wcze\u015bniej, bo w 1885 roku Standard Oil zmieni\u0142 siedzib\u0119. Z restrykcyjnego Cleveland siedzib\u0119 przeniesiono do Nowego Jorku. W nowym miejscu Standard Oil m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na wi\u0119cej. Pozew od prokuratora stanu Ohio? To piku\u015b, szczeg\u00f3lnie, \u017ce firma przynosi\u0142a rocznie kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w dolar\u00f3w zysku a poziom dywidend dla akcjonariuszy kolejne kilkana\u015bcie milion\u00f3w rocznie. Za takie pieni\u0105dze mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 ka\u017cdego i zmieni\u0107 jego decyzje.<\/p>\n

Akcja Standard Oil<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Standard Oil<\/p>\n

W 1909 roku o prywatnego giganta upomnia\u0142 si\u0119 Departament Sprawiedliwo\u015bci. Dwa lata trwa\u0142 proces, ale w ko\u0144cu firm\u0119 uznano za monopol i nakazano podzia\u0142u na mniejsze przedsi\u0119biorstwa. Tak oto powsta\u0142y \u0142\u0105cznie 34 sp\u00f3\u0142ki. Wszystkie nadal nosi\u0142y tak\u0105 sam\u0105 nazw\u0119, ale do nich dopisywano nazw\u0119 stanu, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142a. St\u0105d m.in. Standard Oil of New Jersey, Standard Oil Indiana itd. Czy firmy dzia\u0142a\u0142y niezale\u017cnie od siebie? Jak \u0142atwo zgadn\u0105\u0107 … nie.<\/p>\n

Czy Standard Oil by\u0142 dobrym pracodawc\u0105? Pocz\u0105tkowo tak, ale w czasach gdy Ford zwi\u0119ksza\u0142 dni\u00f3wki pracownicy rafinerii dostawali poni\u017cej \u015bredniej. To spowodowa\u0142o zmian\u0119 nastroj\u00f3w spo\u0142ecznych w tym „molochu”. Kiedy w 1913 roku rozpocz\u0119to strajki Rockefeller i sp\u00f3\u0142ka nie byli zainteresowani wys\u0142uchaniem protestuj\u0105cych. Rok p\u00f3\u017aniej podczas protest\u00f3w w Ludlow prywatna armia Rockefellera i oddzia\u0142 Gwardii Narodowej zabi\u0142y 26 g\u00f3rnik\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin.<\/p>\n

Po tych wydarzeniach rodzina Rockefeller\u00f3w przez lata zmaga\u0142a si\u0119 z ostracyzmem w \u015brodowisku najbogatszych Amerykan\u00f3w. W konsekwencji wynaj\u0119to osob\u0119 do zarz\u0105dzania wizerunkiem firmy. Czy to pomog\u0142o? Nie, do dzi\u015b to nazwisko ma same negatywne skojarzenia. John Rockefeller zmar\u0142 dwa miesi\u0105ce przed swoimi 98. urodzinami. Gigantyczny spadek trafi\u0142 w r\u0119ce m\u0142odszego pokolenia „nies\u0142awnej rodzinki”. Czy jego przedsi\u0119biorstwa przetrwa\u0142y?<\/p>\n

Karykatura z pocz\u0105tku XX wieku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Energy History<\/p>\n

ExxonMobil to dawny Standard Oil of New Jersey. Standard Oil Indiana to jeden z fundament\u00f3w BP, kolejnych kilka przedsi\u0119biorstw wchodzi w sk\u0142ad Chevrona. Firma zaznaczy\u0142a swoj\u0105 obecno\u015b\u0107 na Ziemiach Polskich w czasach zabor\u00f3w. Standard Oil by\u0142 obecny w dawnym zaborze pruskim, ale ostatecznie w 1937 roku sp\u00f3\u0142k\u0119 przej\u0105\u0142 Vacuum Oil Company S.A (dzisiejszy Mobil Company). Maj\u0105tek zgromadzony przez Johna i jego nast\u0119pc\u00f3w rozsiany jest po setkach sp\u00f3\u0142ek naftowych.<\/p>\n

John Rockefeller to szara eminencja pocz\u0105tk\u00f3w motoryzacji, ale nale\u017cy doceni\u0107 jego sk\u0142ad w zwi\u0119kszenie wydobycia tego cennego surowca. To dzi\u0119ki jego kapita\u0142owi i pracy tysi\u0119cy g\u00f3rnik\u00f3w naftowych motoryzacja dokona\u0142a ogromnego rozwoju w zaledwie dwie dekady (1890-1910). Praca w g\u00f3rnictwie naftowym u progu XIX wieku nie by\u0142a bezpieczna, ale kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej realia pracy g\u00f3rnik\u00f3w naftowych poprawi\u0142y si\u0119 i dzi\u015b jest to jeden z najbardziej dochodowych zawod\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi, bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119 poprzez nieetyczne dzia\u0142ania. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105. Pomimo tego trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas by\u0142o to najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15988,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3126,3124,3127,3125],"class_list":["post-15980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-exxon-mobil","tag-john-rockefeller","tag-koncerny-naftowe","tag-standard-oil"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/standardoilsepia-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi, bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119 poprzez nieetyczne dzia\u0142ania. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105. Pomimo tego trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas by\u0142o to najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15980"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15987,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15980\/revisions\/15987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}