{"id":16007,"date":"2024-01-23T18:17:35","date_gmt":"2024-01-23T17:17:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=16007"},"modified":"2024-01-30T18:18:23","modified_gmt":"2024-01-30T17:18:23","slug":"standardy-johna-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2024\/01\/23\/standardy-johna-2\/","title":{"rendered":"Standardy Johna"},"content":{"rendered":"

Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi („w\u0142adza nad \u015awiatem” itp.), bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105 a trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli bracia John i William Rockefeller wraz z kilkoma wsp\u00f3lnikami.<\/p>\n

Sp\u00f3\u0142ka uzyska\u0142a osobowo\u015b\u0107 prawn\u0105 w 1870 roku a jej maj\u0105tek podzielono na udzia\u0142y \u2013 dok\u0142adnie 10 tysi\u0119cy akcji, z kt\u00f3rych John posiada\u0142 najwi\u0119cej bo a\u017c 2667. Firma mia\u0142a ogromny kapita\u0142 i szybko pozyska\u0142a technologi\u0119 potrzebn\u0105 do uzyskania przewagi. W zaledwie 2 lata Standard Oil wykupi\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 ma\u0142ych rafinerii. Sp\u00f3\u0142ka szybko sta\u0142a si\u0119 monopolist\u0105 i by\u0142a obiektem obserwacji rz\u0105du. Dlaczego? To bardzo d\u0142uga i pe\u0142na niedopowiedze\u0144 historia.<\/p>\n

Karykatura prasowa o Standard Oil<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: American History USA<\/p>\n

Rockefeller stosowa\u0142 agresywn\u0105 polityk\u0119 rz\u0105dzenia \u2013 czasowo obni\u017ca\u0142 ceny do poziomu poni\u017cej koszt\u00f3w produkcji (maj\u0105c zapewnione rezerwy) i w ten spos\u00f3b dziesi\u0105tkowa\u0142 konkurencj\u0119. Czasem stosowa\u0142 praktyk\u0119 wykupu konkurencji, przejmowa\u0142 j\u0105, ale pozostawia\u0142 jej zarz\u0105d kieruj\u0105c biznesami z tylnego fotela (zupe\u0142nie jak w\u00f3dz pewnej partii). Tak oto pojawi\u0142a si\u0119 koncepcja \u201etrustu\u201d, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a przynosi\u0142 kolosalne zyski i stanowi\u0142a przyk\u0142ad do na\u015bladowania.<\/p>\n

Firmy z innych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u szybko skopiowa\u0142y spos\u00f3b dzia\u0142ania i ameryka\u0144ska gospodarka zacz\u0119\u0142a si\u0119 konsolidowa\u0107. Powsta\u0142o wiele monopoli a konkurencja zanik\u0142a co wzbudzi\u0142o zainteresowanie Kongresu. W 1890 roku Kongres przyj\u0105\u0142 „Ustaw\u0119 antytrustow\u0105 Shermana”, kt\u00f3rej przepisy mia\u0142y ograniczy\u0107 \u0142amanie prawa antymonopolowego. Niestety tylko w teorii. M\u0105dre „mened\u017cerskie umys\u0142y” szybko znalaz\u0142y wyj\u015bcie z tej sytuacji i przepisy ustawy zostawa\u0142y sukcesywnie omijane.<\/p>\n

Wcze\u015bniej, bo w 1885 roku Standard Oil zmieni\u0142 siedzib\u0119. Z restrykcyjnego Cleveland siedzib\u0119 przeniesiono do Nowego Jorku – tam prawo by\u0142o \u0142agodniejsze dla spekulant\u00f3w. W nowym miejscu Standard Oil m\u00f3g\u0142 sobie pozwoli\u0107 na wi\u0119cej. Pozew od prokuratora stanu Ohio? To piku\u015b, szczeg\u00f3lnie, \u017ce firma przynosi\u0142a rocznie kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w dolar\u00f3w zysku a poziom dywidend dla akcjonariuszy kolejne kilkana\u015bcie milion\u00f3w rocznie. Wszystko w my\u015bl zasady „bogaty mo\u017ce wi\u0119cej”.<\/p>\n

Rafineria w Cleveland (zdj\u0119cie z 1899 roku)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia<\/p>\n

W 1909 roku o prywatnego giganta upomnia\u0142 si\u0119 Departament Sprawiedliwo\u015bci. Dwa lata trwa\u0142 proces, ale w ko\u0144cu firm\u0119 uznano za monopol i nakazano podzia\u0142u na mniejsze przedsi\u0119biorstwa. Tak oto powsta\u0142y \u0142\u0105cznie 34 sp\u00f3\u0142ki. Wszystkie nadal nosi\u0142y tak\u0105 sam\u0105 nazw\u0119, ale do nich dopisywano nazw\u0119 stanu, w kt\u00f3rym dzia\u0142a\u0142a. St\u0105d m.in. Standard Oil of New Jersey, Standard Oil Indiana, Standard Oil Ohio, Standard Oil of California, Standard Oil Kentucky itd.<\/p>\n

Czy Standard Oil by\u0142 dobrym pracodawc\u0105? Pocz\u0105tkowo tak, ale w czasach gdy Ford zwi\u0119ksza\u0142 dni\u00f3wki do „kosmicznych” 5 dolar\u00f3w, pracownicy rafinerii dostawali poni\u017cej \u015bredniej a warunki pracy by\u0142y o wiele trudniejsze. Kiedy w 1913 roku rozpocz\u0119to strajki Rockefeller i sp\u00f3\u0142ka nie wys\u0142uchali postulat\u00f3w protestuj\u0105cych. W zamian za to utworzono fundacj\u0119, kt\u00f3rej kapita\u0142 zak\u0142adowy wynosi\u0142 „kosmiczne” 250 milion\u00f3w dolar\u00f3w. W 1918 roku kolejne p\u00f3\u0142 miliarda (!) przeznaczono na fundacj\u0119 wspieraj\u0105c\u0105 badania spo\u0142eczne.<\/p>\n

Pozosta\u0142o\u015bci po obozie protestuj\u0105cych w Ludlow<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Brittanica<\/p>\n

W 1914 roku podczas protest\u00f3w w Ludlow prywatna armia Rockefellera i oddzia\u0142 Gwardii Narodowej zabi\u0142y 26 g\u00f3rnik\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w ich rodzin. Rockefeller odrzuci\u0142 oskar\u017cenia, \u017ce to on wyda\u0142 zgod\u0119 na strzelanie do protestuj\u0105cych. Po tych wydarzeniach rodzina Rockefeller\u00f3w przez lata zmaga\u0142a si\u0119 z ostracyzmem w \u015brodowisku najbogatszych Amerykan\u00f3w. Opinia publiczna domaga\u0142a si\u0119 linczu na ca\u0142ej rodzinie miliarder\u00f3w. Oczywi\u015bcie … rodzina uspokoi\u0142a nastroje spo\u0142eczne za pomoc\u0105 pieni\u0119dzy.<\/p>\n

Przekroczono granic\u0119, kt\u00f3r\u0105 zamkni\u0119to w wybranych stanach pr\u00f3bowano otworzy\u0107 cztery dekady wcze\u015bniej. W konsekwencji wydarze\u0144 oraz s\u0105dowych wyrok\u00f3w wynaj\u0119to osob\u0119 do zarz\u0105dzania wizerunkiem firmy. Czy to pomog\u0142o? Nie, do dzi\u015b to nazwisko ma same negatywne skojarzenia. John Rockefeller zmar\u0142 dwa miesi\u0105ce przed swoimi 98. urodzinami pozostawiaj\u0105c po sobie jedno z najwi\u0119kszych przedsi\u0119biorstw pierwszej po\u0142owy XX wieku. Czy jego przedsi\u0119biorstwa przetrwa\u0142y?<\/p>\n

W\u00f3z konny-cysterna<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Library of Congrese Research<\/p>\n

ExxonMobil to dawny Standard Oil of New Jersey. Standard Oil Indiana to jeden z fundament\u00f3w BP, kolejnych kilka przedsi\u0119biorstw wchodzi w sk\u0142ad Chevrona. Standard Oil by\u0142 obecny w dawnym zaborze pruskim, ale ostatecznie w 1937 roku sp\u00f3\u0142k\u0119 przej\u0105\u0142 Vacuum Oil Company S.A. John Rockefeller to szara eminencja pocz\u0105tk\u00f3w motoryzacji. By\u0142 i jest symbolem wyzysku i nieustannego d\u0105\u017cenia do bogactwa. Mia\u0142 jednak wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi („w\u0142adza nad \u015awiatem” itp.), bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105 a trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli bracia John\u2026 Read More: Standardy Johna »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16012,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3138,3137,3124,3125],"class_list":["post-16007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-amerykanscy-przemyslowcy","tag-exxon-mobile","tag-john-rockefeller","tag-standard-oil"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/1594904339574-2-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Rockefeller? To nazwisko kojarzy si\u0119 z teoriami spiskowymi („w\u0142adza nad \u015awiatem” itp.), bogactwem i ch\u0119ci\u0105 wp\u0142ywu na gospodark\u0119. Rzadziej kojarzy si\u0119 z motoryzacj\u0105 a trzeba przyzna\u0107, \u017ce Rockefeller mia\u0142 ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j przemys\u0142u naftowego w USA. Wszystko za spraw\u0105 Standard Oil \u2013 przez pewien czas najwi\u0119ksze przedsi\u0119biorstwo na \u015bwiecie. Jego za\u0142o\u017cycielem byli bracia John\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16007","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16007"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16013,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16007\/revisions\/16013"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16012"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}