{"id":16041,"date":"2024-01-19T17:33:11","date_gmt":"2024-01-19T16:33:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=16041"},"modified":"2024-01-31T18:22:29","modified_gmt":"2024-01-31T17:22:29","slug":"malenstwa-z-piekla-rodem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2024\/01\/19\/malenstwa-z-piekla-rodem\/","title":{"rendered":"Male\u0144stwa z piek\u0142a rodem"},"content":{"rendered":"

W latach 20-tych samochodowy sport motorowy w USA by\u0142 rozrywk\u0105 dla najbogatszych. Chc\u0105c za\u0142o\u017cy\u0107 zesp\u00f3\u0142 wy\u015bcigowy nale\u017ca\u0142o mie\u0107 przynajmniej kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy \u201edolc\u00f3w\u201d lub kilku bogatych sponsor\u00f3w (najlepiej rafinerie). Nie ka\u017cdy mia\u0142 takie mo\u017cliwo\u015bci co nie przeszkodzi\u0142o Amerykanom w pr\u00f3bach organizowania amatorskich wy\u015bcig\u00f3w. Jak ci\u0105\u0107 koszty? Tuning seryjnych samochod\u00f3w lub konstrukcje typu \u201eSAM\u201d \u2013 rama, kilka zespawanych rur, silnik, kierownica i \u2026 gotowe.<\/span><\/p>\n

Sportowe ma\u0142e \u201eSAM-y\u201d sta\u0142y si\u0119 popularne pod koniec lat 20-tych XX wieku. W USA liczba warsztat\u00f3w, w kt\u00f3rych je spawano z dost\u0119pnych cz\u0119\u015bci (najcz\u0119\u015bciej z cz\u0119\u015bci Ford\u00f3w i Chevrolet\u00f3w) corocznie zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 i organizowano pierwsze amatorskie wy\u015bcigi. W 1933 roku postanowiono powo\u0142a\u0107 organizacj\u0119 nadzoruj\u0105c\u0105 nowy sport \u2013 MARA (Midget Auto Racing Association) a pojazdy zacz\u0119to nazywa\u0107 „Midgetami”. W nast\u0119pnym roku rozegrano pierwsze oficjalne wy\u015bcigi w Australii.<\/span><\/p>\n

Midget z 1938 roku (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Audrain Auto Museum<\/p>\n

\u201eKar\u0142owate wy\u015bcig\u00f3wki\u201d szybko sta\u0142y si\u0119 popularne. Organizacja wy\u015bcig\u00f3w by\u0142a o wiele \u0142atwiejsza i ta\u0144sza od wy\u015bcig\u00f3w pe\u0142nowymiarowych bolid\u00f3w. Przyk\u0142ad? Wystarczy\u0142 szutrowy tor przeznaczony do wy\u015bcig\u00f3w rowerowych lub nawet do wy\u015bcig\u00f3w konnych. Mniej przejechanych okr\u0105\u017ce\u0144, mniej paliwa, mniej pieni\u0119dzy a mimo to atmosfera jak na europejskim Grand Prix. D\u0142ugo\u015b\u0107 wy\u015bcigu wynosi\u0142a zwykle do 25 mil, co odpowiada\u0142o oko\u0142o 30-40 okr\u0105\u017ce\u0144 \u017cwirowego toru.<\/span><\/p>\n

Jednym z najwa\u017cniejszych konstruktor\u00f3w pojazd\u00f3w tej kategorii by\u0142 Kurtis Kraft. W ci\u0105gu 20 lat ta manufaktura zmontowa\u0142a 387 wy\u015bcig\u00f3wek (to oficjalne dane). „Midgety Kurtisa” przypomina\u0142y europejskie wy\u015bcig\u00f3wki Maserati i Alfy Romeo. Silniki (najcz\u0119\u015bciej V8 serii Flathead od Forda lub dwucylindrowe silniki Harleya) umieszczano z przodu, wydech poprowadzono wysoko a ty\u0142 zako\u0144czony by\u0142 zbiornikiem paliwa ukrytym pod owiewk\u0105 o kszta\u0142cie kaczego kupra. Znajomy opis? Tak, to „wielka rura”, ale w skali mikro.<\/span><\/p>\n

Kurtis Kraft z 1947 roku (wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Gooding & Company<\/p>\n

Jak szybkie by\u0142y przedwojenne Midgety? Wa\u017c\u0105ce poni\u017cej 500 kg wy\u015bcig\u00f3wki nap\u0119dza\u0142y silniki o mocy oko\u0142o 65-100 KM. Stosunek masy do mocy pozwala\u0142 na osi\u0105ganie pr\u0119dko\u015bci przejazdu okr\u0105\u017cenia nawet 80-90 MPH. Ma\u0142o? Przypomnijmy, \u017ce prosta na torze by\u0142a zwykle bardzo kr\u00f3tka. Wra\u017cenia z jazdy by\u0142y por\u00f3wnywalne z najszybszymi Mercedesami i Auto-Unionami. Wszystko to za u\u0142amek ceny \u201eprawdziwej wy\u015bcig\u00f3wki\u201d. Cena za gotowy pojazd (Kurtisa lub Solara) wynosi\u0142a 600-800 dolar\u00f3w. <\/span><\/p>\n

Po wojnie popularno\u015b\u0107 wy\u015bcig\u00f3w Midget Cars wzros\u0142a. W\u015br\u00f3d dziesi\u0105tek nieznanych kierowc\u00f3w, kt\u00f3rych sukcesy pozostawa\u0142y bez echa na linii startu, pojawili si\u0119 Bill Vukovich, Mario Andretti, Ryan Newman, Sarah Fisher czy Tony Stewart \u2013 kierowcy znani z IndyCar i NASCAR. To przyczyni\u0142o si\u0119 do utrzymania popularno\u015bci serii. Ta w latach 50-tych sta\u0142a si\u0119 obiektem nagonki ze strony organizacji promuj\u0105cych bezpiecze\u0144stwo na torach wy\u015bcigowych. Wszystko przez liczne wypadki na torze.<\/span><\/p>\n

„Typowy wy\u015bcig”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Pinterest<\/p>\n

Dlaczego? „Midgety” by\u0142y szybkie i niebezpieczne. W\u0105skie opony, ma\u0142y rozstaw osi i k\u00f3\u0142 w po\u0142\u0105czeniu z mocnym silnikiem by\u0142y gwarancj\u0105 spektakularnych wypadk\u00f3w. Wy\u015bcig\u00f3wki cz\u0119sto wypada\u0142y z toru, kierowcy podczas zderzenia zostawali wystrzeleni w powietrze i tylko kaski uratowa\u0142y im \u017cycie. Zachowa\u0142o si\u0119 wiele zdj\u0119\u0107 dokumentuj\u0105cych te zdarzenia i trudno uwierzy\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 kierowc\u00f3w prze\u017cy\u0142a te wypadki odnosz\u0105c jedynie otarcia lub niegro\u017ane z\u0142amania ko\u0144czyn.<\/span><\/p>\n

Gdzie rozgrywano najwa\u017cniejsze wy\u015bcigi? Chili Bowl w Tulsa, O\u2019Reilly Raceway Park w Indianapolis czy Turkey Night Grand Prix na Irwindale Speedway. W Australii rozgrywano mistrzostwa na Perth Motorplex Speedway i na Murray Bridge Speedway. W 1952 roku kategoria Midget Cars sta\u0142a si\u0119 oficjaln\u0105 \u201eDywizj\u0105\u201d serii NASCAR i trwa\u0142o to a\u017c do 1968 roku. Czy rezygnacja z \u201eDywizji\u201d oznacza\u0142a zamkni\u0119cie serii? Nie, Midgety nadal by\u0142y popularne, ale nacisk na bezpiecze\u0144stwo wymusi\u0142 zmiany konstrukcyjne.<\/span><\/p>\n

Prototypowy Cushman z 1960 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: autobarnclassiccars.com<\/p>\n

W latach 60-tych pojazdy tej serii znacznie si\u0119 zmieni\u0142y. Zacz\u0119to stosowa\u0107 mniejsze silniki i coraz cz\u0119\u015bciej zwracano uwag\u0119 na aerodynamik\u0119 konstrukcji. Pojawi\u0142y si\u0119 wielkie spojlery umieszczone z ty\u0142u nadwozia a kszta\u0142t \u201ema\u0142ej rury\u201d zastapi\u0142y kanty znane z mniejszych kart\u00f3w. Nad g\u0142ow\u0105 kierowcy pojawi\u0142a si\u0119 stalowa kratka, kt\u00f3ra mia\u0142a go ochroni\u0107 w przypadku dachowania (co by\u0142o cz\u0119ste podczas wy\u015bcig\u00f3w). W tym czasie wy\u015bcigi pojazd\u00f3w tej klasy pojawi\u0142y si\u0119 w Wielkiej Brytanii i Irlandii. <\/span><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie tam popularne sta\u0142y si\u0119 konstrukcje z silnikiem z Mini Morrisa umieszczonym z ty\u0142u. „Midgety” z brytyjskimi silnikami spopularyzowa\u0142y seri\u0119 a nowa konstrukcja spowodowa\u0142a wycofanie si\u0119 zagorza\u0142ych przeciwnik\u00f3w. Nowa generacja Midget Cars by\u0142a l\u017cejsza, szybsza i bardziej bezpieczna. W takiej formie s\u0105 znane do dzi\u015b. W USA w latach 60-tych do nap\u0119du tych pojazd\u00f3w powszechnie stosowano silniki motocyklowe, w Europie brytyjskie silniki a w Australii stosowano japo\u0144skie.<\/span><\/p>\n

W obecnej formie pojazdy tej kategorii bardziej przypominaj\u0105 pla\u017cowe buggy ni\u017c wy\u015bcig\u00f3wk\u0119. S\u0105 budowane w oparciu o lekk\u0105, ale grub\u0105 kratownic\u0119 a ich silniki maj\u0105 moce pomi\u0119dzy 300 a 400 KM (dzi\u0119ki do\u0142adowaniu i specjalnym paliwom). Masa w\u0142asna takiej konstrukcji to oko\u0142o 450 kg. Co to oznacza? Przyspieszenia rodem z Formu\u0142y 1, przy czym wy\u015bcigi odbywaj\u0105 si\u0119 na kr\u00f3tkich torach i osi\u0105gane przez nie pr\u0119dko\u015bci nie s\u0105 tak imponuj\u0105ce jak w przypadku bolid\u00f3w F1.\u00a0<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesny „Midget”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: IndyCAR.com<\/p>\n

„Midgety” nie s\u0105 tak popularne jak 70 lat temu, ale ich wy\u015bcigi przyci\u0105gaj\u0105 wiernych fan\u00f3w. Dlaczego? Gwarancja rywalizacji, spektakularnych kraks i akcja a wszystko to na \u201ekr\u00f3tkim\u201d torze. Pr\u00f3g wej\u015bcia do tego sportu jest niski (jak na sport motorowy) co pozwala na rozpocz\u0119cie kariery wy\u015bcigowej bez wielu sponsor\u00f3w. Gdzie najbli\u017cej mo\u017cna podziwia\u0107 wy\u015bcigi tych pojazd\u00f3w? W Niemczech, gdzie lokalnie rozgrywane s\u0105 mistrzostwa. To \u015bwietna zabawa \u2013 zar\u00f3wno dla kierowc\u00f3w jak i widz\u00f3w.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 20-tych samochodowy sport motorowy w USA by\u0142 rozrywk\u0105 dla najbogatszych. Chc\u0105c za\u0142o\u017cy\u0107 zesp\u00f3\u0142 wy\u015bcigowy nale\u017ca\u0142o mie\u0107 przynajmniej kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy \u201edolc\u00f3w\u201d lub kilku bogatych sponsor\u00f3w (najlepiej rafinerie). Nie ka\u017cdy mia\u0142 takie mo\u017cliwo\u015bci co nie przeszkodzi\u0142o Amerykanom w pr\u00f3bach organizowania amatorskich wy\u015bcig\u00f3w. Jak ci\u0105\u0107 koszty? Tuning seryjnych samochod\u00f3w lub konstrukcje typu \u201eSAM\u201d \u2013 rama, kilka\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":16047,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3152,3151,3150,3149],"class_list":["post-16041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-bill-vukovich","tag-kurtis-kraft","tag-mara","tag-midget-cars"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/acbea6150956b52e3e9ef9f24b45e24a-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W latach 20-tych samochodowy sport motorowy w USA by\u0142 rozrywk\u0105 dla najbogatszych. Chc\u0105c za\u0142o\u017cy\u0107 zesp\u00f3\u0142 wy\u015bcigowy nale\u017ca\u0142o mie\u0107 przynajmniej kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy \u201edolc\u00f3w\u201d lub kilku bogatych sponsor\u00f3w (najlepiej rafinerie). Nie ka\u017cdy mia\u0142 takie mo\u017cliwo\u015bci co nie przeszkodzi\u0142o Amerykanom w pr\u00f3bach organizowania amatorskich wy\u015bcig\u00f3w. Jak ci\u0105\u0107 koszty? Tuning seryjnych samochod\u00f3w lub konstrukcje typu \u201eSAM\u201d \u2013 rama, kilka\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16048,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16041\/revisions\/16048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}