{"id":1634,"date":"2016-02-15T14:34:46","date_gmt":"2016-02-15T13:34:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/?p=1634"},"modified":"2024-09-29T15:20:16","modified_gmt":"2024-09-29T14:20:16","slug":"rolniczy-suv-prosto-z-prl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2016\/02\/15\/rolniczy-suv-prosto-z-prl\/","title":{"rendered":"Rolniczy SUV prosto z PRL"},"content":{"rendered":"

O prototypie nast\u0119pcy rolniczego Tarpana kr\u0105\u017cy wiele legend. Pojazd kilkukrotnie mia\u0142 szans\u0119 powsta\u0107 za spraw\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy Fabryki Samochod\u00f3w Rolniczych i w\u0142oskiej centrali Fiata. Przyczyn\u0105 do rozpocz\u0119cia pracy nad prototypem by\u0142a powszechna opinia o Tarpanie, kt\u00f3rego kojarzono jako nieudane po\u0142\u0105czenie auta terenowego z ci\u0105gnikiem i pojazdem dostawczym. Na wsi to si\u0119 sprawdza\u0142o, ale zainteresowania w\u015br\u00f3d klient\u00f3w z miasta nie wzbudza\u0142. Jednak nie do zdobywania kraw\u0119\u017cnik\u00f3w by\u0142 przeznaczony. Mia\u0142 wiele praktycznych zastosowa\u0144.<\/p>\n

P<\/span>omimo licznych zalet, w tym przestronnego, 6 \u2013 osobowego nadwozia i du\u017cej przestrzeni \u0142adunkowej nie przystawa\u0142 do \u00f3wczesnych p\u00f3\u0142ci\u0119\u017car\u00f3wek. Do aut terenowych tym bardziej, pomimo du\u017cego prze\u015bwitu i solidnego nap\u0119du. Co najwy\u017cej m\u00f3g\u0142 by\u0107 ozdob\u0105 targowiska i tak\u0105 rol\u0119 najcz\u0119\u015bciej pe\u0142ni\u0142. Nikomu nie przeszkadza\u0142a wszechobecna tanio\u015b\u0107 i zapo\u017cyczenia z produkt\u00f3w z \u017berania i Bielska \u2013 Bia\u0142ej. Mia\u0142o by\u0107 tanio i tak by\u0142o. Tarpan mia\u0142 je\u017adzi\u0107 powoli i oszcz\u0119dnie. Obie funkcje spe\u0142nia\u0142a wersja z 3 \u2013 cylindrowym silnikiem diesla prosto z ci\u0105gnika.<\/p>\n

Odpowiedzi\u0105 na rosn\u0105ce potrzeby rynk\u00f3w zachodnich mia\u0142o by\u0107 po\u0142\u0105czenie auta terenowego, o \u015brednich zdolno\u015bciach w pokonywaniu przeszk\u00f3d, i pakownego kombi. Projekt pierwszego polskiego SUV-a mia\u0142 wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 (a w\u0142a\u015bciwie przepa\u015b\u0107) pomi\u0119dzy \u201ezwyk\u0142ym\u201d Tarpanem, radzieckim UAZ-em a, sprowadzonymi za dewizy (dolary), nielicznymi teren\u00f3wkami zachodniej lub japo\u0144skiej produkcji. Tylko czy FSR mog\u0142o sobie na to pozwoli\u0107? Taki projekt poch\u0142onie gigantyczn\u0105 sum\u0119, kt\u00f3rej fabryka zwyczajnie nie ma. Na szcz\u0119\u015bcie nie zabrak\u0142o odwagi.<\/p>\n

Pierwszy projekt, kt\u00f3ry w\u0142oski Fiat wykona\u0142 dla FSR nie spodoba\u0142 si\u0119 w\u0142adzom FSO. Podobno by\u0142 zbyt \u2026 \u0142adny i nieprzystaj\u0105cy do socjalistycznego ustroju. By\u0142 to zaledwie model a nie ju\u017c je\u017cd\u017c\u0105cy prototyp, kt\u00f3ry bry\u0142\u0105 i lini\u0105 nadwozia przypomina\u0142 p\u00f3\u017aniejszego Nissana Terano I. generacji. Zdziwieni W\u0142osi wykonali dwa kolejne i bardziej paskudne, ale za to ju\u017c w pe\u0142ni sprawne modele. W nich r\u00f3wnie\u017c znaleziono liczne wady. Po prostu auta nadal by\u0142y zbyt dobre dla \u201eludu pracuj\u0105cego\u201d. Potrzebowano „czego\u015b” jeszcze ta\u0144szego w produkcji ni\u017c wcze\u015bniejszy model.<\/p>\n

„W\u0142oski” Tarpan – rysunek i model<\/strong><\/p>\n

\"tarpanielo\"<\/a>\"tarpaniello\"<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142a: samochody\u015bwiata.pl, polskie-auta.pl<\/p>\n

W za\u0142o\u017ceniach konstruktor\u00f3w Fiata nap\u0119d mia\u0142 trafia\u0107 na ka\u017cde z 4 k\u00f3\u0142. Pierwsza wersja nadwozia mog\u0142a (wizualnie) konkurowa\u0107 nawet z \u2026 Range Roverem. Dwa prototypy drugiej wersji by\u0142y bardziej wojskowe ni\u017c cywilne i da\u0142y pocz\u0105tek Honkerowi. Dopiero w 1979 roku podj\u0119to kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119, kt\u00f3ra ponownie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 zerwaniem wsp\u00f3\u0142pracy. Przyczyn\u0105 zako\u0144czenia prac i zad\u0142u\u017cenia si\u0119 u Fiata by\u0142o og\u0142oszenie stanu wojennego, kt\u00f3ry ostatecznie przekre\u015bli\u0142 projekt peerelowskiego SUV-a. D\u0142ug trzeba by\u0142o sp\u0142aci\u0107.<\/p>\n

Prototyp zbudowany w TOS Pozna\u0144\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"tarpanielo2\"<\/a>\"Tarpan_prototyp_1_PMS14\"<\/a>\u0179r\u00f3d\u0142o: motofakty.pl<\/p>\n

Na prze\u0142omie lat 70 i 80-tych XX. wieku FSR otrzyma\u0142a wiele r\u00f3\u017cnych propozycji od niezale\u017cnych konstruktor\u00f3w, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 proponowa\u0142a dok\u0142adnie to samo – skonstruowanie \u201ewariantu oszcz\u0119dno\u015bciowego\u201d, czyli dysponuj\u0105cego nap\u0119dem na ko\u0142a tylne i silnikiem S21. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna by\u0142o wykorzysta\u0107 wiele cz\u0119\u015bci z dostawczej Nysy lub \u017buka. W ten spos\u00f3b z SUV-a nowy Tarpan sta\u0142by si\u0119 siermi\u0119\u017cn\u0105 teren\u00f3wk\u0105 a to nie by\u0142o celem projektu. Zasadniczo nikt nie zna\u0142 celu tego projektu, bo ten kilkukrotnie si\u0119 zmienia\u0142.<\/p>\n

Na tle \u201ewersji bud\u017cetowych\u201d wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 skr\u00f3cona wersja oryginalnego rolniczego Tarpana zaproponowana przez pozna\u0144ski LOK (Liga Obrony Kraju). Pokazana na prze\u0142omie 1977 i 1978 roku skr\u00f3cona wersja \u201ezwyk\u0142ego\u201d Tarpana z nap\u0119dem na tylne ko\u0142a i silnikiem S21 (kt\u00f3ry najlepsze lata mia\u0142 ju\u017c za sob\u0105) r\u00f3wnie\u017c okaza\u0142a si\u0119 nieodpowiednia dla PRL-owskich dygnitarzy. Pomys\u0142 by\u0142 ciekawy, ale odm\u00f3wiono produkcji. Pomimo wielu niepowodze\u0144 nie zniech\u0119ci\u0142o to dalszego poszukiwania idealnego SUV-a rodem z PRL-u.<\/p>\n

Wobec tego, co proponowali in\u017cynierowie z FSO czy niezale\u017cni \u201eznawcy\u201d, w\u0142oska specyfikacja wyprzedza\u0142a nasz\u0105 my\u015bl techniczn\u0105 o lata \u015bwietlne. Pierwotnie do nap\u0119du pojazdu ochrzczonego mianem \u201eTarpaniello\u201d mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 znany, 4 \u2013 cylindrowy silnik o poj. 2.0 dm3<\/span><\/sup> i mocy 112 KM \u2013 ten sam, kt\u00f3ry montowano w rz\u0105dowych i milicyjnych Polonezach. By\u0142 to najnowocze\u015bniejszy silnik jaki planowano do nap\u0119du nowego SUV-a. W po\u0142owie lat 80 – tych pojawi\u0142a si\u0119 alternatywa turbodiesla Iveco o poj. 2.5 dm3<\/span><\/sup> i mocy nawet 115 KM.<\/p>\n

Pr\u00f3b reanimacji projektu polskiego SUV-a by\u0142o jeszcze kilka, tym razem bez udzia\u0142u W\u0142och\u00f3w. Pod koniec lat 80-tych pr\u00f3bowano przerobi\u0107 Honkera na wersj\u0119 cywiln\u0105 a zamiast nap\u0119du Poloneza pod mask\u0105 mia\u0142 pracowa\u0107 w\/w silnik Iveco. Jak nietrudno zgadn\u0105\u0107 i tak nic z tego nie wysz\u0142o. Ostatecznie na pocz\u0105tku lat 90-tych zrezygnowano z kilkunastu lat prac nad nowym modelem. Sprzeda\u017c \u201ezwyk\u0142ego\u201d Tarpana by\u0142a coraz mniejsza a jedynym ratunkiem dla FSR pozosta\u0142 Honker. Nie na d\u0142ugo, gdy\u017c i ten nie zdoby\u0142 uznania w\u015br\u00f3d klient\u00f3w indywidualnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O prototypie nast\u0119pcy rolniczego Tarpana kr\u0105\u017cy wiele legend. Pojazd kilkukrotnie mia\u0142 szans\u0119 powsta\u0107 za spraw\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy Fabryki Samochod\u00f3w Rolniczych i w\u0142oskiej centrali Fiata. Przyczyn\u0105 do rozpocz\u0119cia pracy nad prototypem by\u0142a powszechna opinia o Tarpanie, kt\u00f3rego kojarzono jako nieudane po\u0142\u0105czenie auta terenowego z ci\u0105gnikiem i pojazdem dostawczym. Na wsi to si\u0119 sprawdza\u0142o, ale zainteresowania w\u015br\u00f3d klient\u00f3w\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3201,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[215,550,709,723,800],"class_list":["post-1634","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-fabryka-samochodow-rolniczych","tag-polskie-prototypy","tag-suv","tag-tarpan","tag-wielozadaniowy-pojazd-rolniczy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/Tarpan_prototyp_1_PMS14-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"O prototypie nast\u0119pcy rolniczego Tarpana kr\u0105\u017cy wiele legend. Pojazd kilkukrotnie mia\u0142 szans\u0119 powsta\u0107 za spraw\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy Fabryki Samochod\u00f3w Rolniczych i w\u0142oskiej centrali Fiata. Przyczyn\u0105 do rozpocz\u0119cia pracy nad prototypem by\u0142a powszechna opinia o Tarpanie, kt\u00f3rego kojarzono jako nieudane po\u0142\u0105czenie auta terenowego z ci\u0105gnikiem i pojazdem dostawczym. Na wsi to si\u0119 sprawdza\u0142o, ale zainteresowania w\u015br\u00f3d klient\u00f3w\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1634"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20465,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1634\/revisions\/20465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}