{"id":18421,"date":"2024-04-30T14:13:11","date_gmt":"2024-04-30T13:13:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=18421"},"modified":"2024-05-11T14:19:27","modified_gmt":"2024-05-11T13:19:27","slug":"sport-dla-ludu-czesc-trzecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2024\/04\/30\/sport-dla-ludu-czesc-trzecia\/","title":{"rendered":"Sport dla ludu, cz\u0119\u015b\u0107 trzecia"},"content":{"rendered":"

W latach 80-tych „Turbo” sta\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkowym elementem wyposa\u017cenia sportowych kompakt\u00f3w. Szybko odkryto, \u017ce jest to naj\u0142atwiejszy spos\u00f3b modyfikacji silnika. Zwykle ju\u017c rok lub dwa po prezentacji prezentowano „poprawiony” model ze wzmocnionym silnikiem. Nowy silnik? Nie, wystarczy\u0142o tylko podkr\u0119ci\u0107 ci\u015bnienie do\u0142adowania i kolejny „rocznik” mia\u0142 pod mask\u0105 o 10-20 KM wi\u0119cej. Proste, logiczne, tanie i niestety awaryjne – nie ka\u017cdy producent potrafi\u0142 zmontowa\u0107 solidny silnik z do\u0142adowaniem. By\u0142 to szczytowy okres rozwoju „hiper hatchy”.<\/p>\n

Przyk\u0142adem tego jest Mazda 323 GTX. W 1980 roku pokazano model z przednim nap\u0119dem i silnikiem o mocy 105 KM. Ma\u0142a i lekka Mazda szybko ewoluowa\u0142a. Moc w ci\u0105gu kilku lat wzros\u0142a dwukrotnie. Pojawi\u0142 si\u0119 nap\u0119d na 4 ko\u0142a, specyfikacja rajdowa i nowa generacja, kt\u00f3rej wprowadzenie do produkcji nast\u0105pi\u0142o w momencie wprowadzenia rajdowej grupy A i klasy WRC. Mazda da\u0142a GTI prawdziw\u0105 wszechstronno\u015b\u0107. Zamiast jednej wersji mocy i nadwozia – przynajmniej kilka rodzaj\u00f3w nap\u0119du i nadwozia.<\/p>\n

Mazda 323 GTX (1980) \u2013 105 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Renault 5 Turbo (1980) \u2013 160 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Musi tu by\u0107. To nowe podej\u015bcie do drogowej wy\u015bcig\u00f3wki. Silnik z ty\u0142u, poszerzone b\u0142otniki i tylko dwa miejsca w wyczynowych fotelach. Baga\u017cnik? To raczej schowek. Z ty\u0142u na dachu nie ma spojlera, jest „\u0142awka ogrodowa” wytwarzaj\u0105ca docisk ci\u0119\u017ckiego ty\u0142u. W wersji rajdowej uzyskano moc 350 KM. To „hiper hatch” czyli wy\u015bcig\u00f3wka w nadwoziu przypominaj\u0105cym „mieszczucha”. „Pi\u0105tka” da\u0142a GTI szale\u0144stwo z toru wy\u015bcigowego. By\u0142a prawdziwym drogowym absurdem. W tym czasie Abarth nie pr\u00f3\u017cnowa\u0142.<\/p>\n

Abarth 130 TC (1982) \u2013 130 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Fiat Ritmo w sportowej wersji trafi\u0142 na rynek w momencie, gdy\u017c VW powoli zast\u0119powa\u0142 Golfa now\u0105 generacj\u0105. Wi\u0119kszy od Golfa, o bardziej luksusowym wyposa\u017ceniu i lepszych osi\u0105gach. Podw\u00f3jne reflektory, czarny grill i okr\u0105g\u0142e klamki. To stylowe GTI, w kt\u00f3rym siedzi si\u0119 w garniturze a nie w dresie z paskami i czapce z daszkiem. 130 TC doda\u0142o GTI elegancji i mn\u00f3stwa ciekawych dodatk\u00f3w. To ju\u017c nie tylko kratka na fotelach, ale spojlery, du\u017co czarnego koloru i zdolno\u015b\u0107 do pokonywania d\u0142ugich tras. Honda tego nie mia\u0142a.<\/p>\n

Honda CRX (1983) \u2013 124 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

CRX to sportowa odmiana serii Civic. W zasadzie tylko dla dw\u00f3ch os\u00f3b. Lekka, szybka i ekonomiczna. Zaprojektowana z u\u017cyciem ekierki, ale to da\u0142o wiele mo\u017cliwo\u015bci do doklejania wielu r\u00f3\u017cnych akcesori\u00f3w. Kr\u00f3lowa tuningu dzi\u0119ki podatno\u015bci na modyfikacje silnika – 100 KM z litra pojemno\u015bci bez do\u0142adowania. Kolejne generacje tylko ugruntowa\u0142y jej pozycj\u0119 na rynku. CRX to wa\u017cny wk\u0142ad w rozw\u00f3j GTI i dow\u00f3d na to, \u017ce do\u0142adowanie nie jest potrzebne. Potrzebna jest legenda, kt\u00f3r\u0105 Japo\u0144czycy uczyli si\u0119 pisa\u0107.<\/p>\n

Toyota Corolla AE86 (1983) \u2013 130 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ta uda\u0142a si\u0119 Toyocie. Corolla jeszcze z tylnym nap\u0119dem, praktycznym nadwoziem i kresk\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra wypromowa\u0142a seri\u0119 na ca\u0142ym \u015bwiecie. Kolor? Nie musi by\u0107 wyrazisty. Wystarczy bia\u0142y z czarnymi pasami na dole nadwozia i kilkoma naklejkami z ty\u0142u nadwozia. AE 86 ze swoimi otwieranymi reflektorami, d\u0142ugimi drzwiami pokonuj\u0105ca zakr\u0119t efektownym po\u015blizgiem to jest „TO”. GTI musi mie\u0107 w sobie „co\u015b”, co je wyr\u00f3\u017cnia w\u015br\u00f3d innych GTI. Nie musi by\u0107 to „jarmark na ko\u0142ach”. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pochodzi\u0107 z USA.<\/p>\n

Jak to z USA? W zasadzie jedynym samochodem, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o umie\u015bci\u0107 w tym zestawieniu do AMC Gremlin. W tym rozmiarze trudno by\u0142o zaoferowa\u0107 klientom jakikolwiek pojazd. Amerykanie nawet w czasie kryzysu paliwowego nie byli sk\u0142onni przesiada\u0107 si\u0119 do ma\u0142ych samochod\u00f3w w\u0142asnej produkcji. Pinto nie by\u0142o sportowe, Chevrolet Vega udawa\u0142 wi\u0119ksze modele a AMC mia\u0142o Gremlina, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 by\u0107 wyposa\u017cony nawet w 8-cylindrowy silnik. Nawet z nim nie mia\u0142 wybitnych osi\u0105g\u00f3w. Prawdziwe GTI dla Chryslera zbudowa\u0142 Shelby.<\/p>\n

Dodge Omni GLH-S (1984) \u2013 175 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Auto dostawcy pizzy z do\u0142adowanym silnikiem i nazwiskiem tw\u00f3rcy Forda GT40 w nazwie. To „hiper hatch”, ale o klasycznej konstrukcji i o osi\u0105gach lepszych ni\u017c Golf „Dw\u00f3jka” GTI. Zaledwie 970-1040 kg masy w\u0142asnej, 7 sekund do „setki” i 210 km\/h. \u00a0Co ciekawe, osi\u0105g\u00f3w „nie wida\u0107”, ale czu\u0107 co czyni z niego idealnego „sleepera”. Moment obrotowy wi\u0119kszy ni\u017c w niejednym turbodieslu. Przedni nap\u0119d, du\u017ca moc i limitowana produkcja. Najszybszy hatchback powinien by\u0107 praktyczny – GTI mo\u017ce mie\u0107 5 drzwi, ale nie musi mie\u0107 wielkiego silnika.<\/p>\n

Fiat Uno Turbo (1984) \u2013 105 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Turbo mia\u0142o 4 cylindry o pojemno\u015bci 1,3 dm3<\/sup>. Proste, lekkie i kanciaste Uno tylko z 3-drzwiowym nadwoziem. Modne ukryte klamki, czteroramienne felgi, du\u017cy szyberdach i konieczne lakier – „czerwie\u0144 Ferrari”, kt\u00f3ra jest bardziej czerwona ni\u017c ka\u017cdy inny odcie\u0144 czerwonego. GTI w czystej postaci, ale mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c „hiper hatchem”. To po latach, gdy fani modelu zacz\u0119li wymienia\u0107 oryginalny silnik na 2.0 Turbo a nawet Busso. GTI mo\u017cna tuningowa\u0107 a nawet … trzeba. Peugeot dobrze o tym wie.<\/p>\n

Peugeot 205 GTI (1984) \u2013 105 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Konkurent Fiata, w kt\u00f3rym Peugeot szybko zauwa\u017cy\u0142 potencja\u0142 na rajd\u00f3wk\u0119. Nast\u0119pca 104 i nowa Doczeka\u0142 si\u0119 powi\u0119kszenia silnika, przerzucenia jego do ty\u0142u nadwozia, do\u0142adowania i nap\u0119du na 4 ko\u0142a – to w wersji T16. „Zwyk\u0142e” GTI szybko sta\u0142o si\u0119 obiektem tuningu. Z silnika 1.9 uzyskiwano 160 KM. Samoch\u00f3d wolno si\u0119 starza\u0142 i nawet w po\u0142owie lat 90-tych wygl\u0105da\u0142 konkurencyjnie wobec nowoczesnego Punto. By\u0142 prawie metr kr\u00f3tszy od GTI od Citroena, kt\u00f3ry by\u0142 po prostu wielki. Citroen mia\u0142 sw\u00f3j pomys\u0142 na model sportowy.<\/p>\n

Citroen CX 2.5 GTI Turbo (1986) \u2013 168 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Najwi\u0119ksze GTI w historii. Ma „hydro”, do\u0142adowany silnik, wspomaganie Diravi i wielkie nadwozie. GTI od Citroena o doskona\u0142ej aerodynamice, obszernym wn\u0119trzu i masie w\u0142asnej 1400 kg. Rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 208 km\/h. To 4 cylindry tak mocne jak 6 cylindr\u00f3w (w tym czasie podobne moce osi\u0105ga\u0142y trzylitrowe V6 w technice dwuzaworowej). Spojlery? Naklejki? Nie, to jest GTI do d\u0142ugich tras a nie do miejskich szale\u0144stw. Do \u015bwiata GTI CX wni\u00f3s\u0142 technologiczne szale\u0144stwo. Daihatsu wnios\u0142o miniaturyzacj\u0119.<\/p>\n

Daihatsu Charade GTti (1987)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Silnik o pojemno\u015bci kartonu soku, 101 KM i masa w\u0142asna 810 kg. To zaledwie 3 cylindry, kt\u00f3re sprawnie nap\u0119dzaj\u0105 tego „Malucha”. Jeden z niewielu japo\u0144skich GTI, kt\u00f3re mo\u017cna mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 w Europie. Ma\u0142y, szybki i ekonomiczny. Niestety szybko rdzewia\u0142, ale mia\u0142 pancern\u0105 technik\u0119 opart\u0105 o wiedz\u0119 in\u017cynier\u00f3w Toyoty. Daihatsu zaoferowa\u0142 klientom „ti” czyli pojazd z turbospr\u0119\u017cark\u0105 do dalekiej turystyki. Dzi\u0119ki niemu definicja GTI zyska\u0142a minimalizm. W tym czasie W\u0142osi pokazali „co\u015b” maksymalnego.<\/p>\n

Lancia Delta Integrale (1987) \u2013 165 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

„Kr\u00f3lowa Rajd\u00f3w” w wersji dost\u0119pnej dla ka\u017cdego klienta. To „hiper hatch” z nap\u0119dem 4 k\u00f3\u0142, praktycznym nadwoziem i felgami marki Cromodora. To je\u017cd\u017c\u0105cy brutalizm – wygl\u0105da jak narysowana ekierk\u0105, ma podw\u00f3jne reflektory, podwy\u017cszenie na p\u0142askiej masce oraz wyczynowe fotele. Konieczne z oklein\u0105 od producenta alkoholu – jest Lancia, musi by\u0107 Martini. GTI to r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142praca, sponsoring i wielki marketing. GTI to si\u0142a przekazu medialnego i lokomotywa sprzeda\u017cy. Nawet Opel to rozumie.<\/p>\n

Opel Kadett GSi (1988) \u2013 150 KM<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Nap\u0119d tylko na prz\u00f3d, ale pod mask\u0105 ukryto „prawdziwe z\u0142oto” – 16 zawor\u00f3w, dwa litry i bez \u017cadnego do\u0142adowania. Praktyczny, sportowy, bezkonkurencyjny wobec Golfa GTI. Ulubieniec niemieckiej m\u0142odzie\u017cy a kilka lat p\u00f3\u017aniej marzenie polskich nastolatk\u00f3w. Rdzewia\u0142, osi\u0105ga\u0142 210 km\/h i by\u0142 oferowany w Wielkiej Brytanii jako Astra (Vauxhall). Dlaczego nie GTI? GSI ma by\u0107 pogromc\u0105 d\u0142ugich tras a nie wy\u015bcig\u00f3wk\u0105 – taka jest logika Opla. GTI nie jest logicznym wyborem i raczej nie b\u0119dzie.<\/p>\n

Tekst i pomys\u0142 serii: Maksymilian W\u00f3jcicki<\/p>\n

Redakcja: Zbigniew Kluczkowski<\/p>\n

Sport dla ludu, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/a><\/p>\n

Sport dla ludu, cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n

Sport dla ludu, cz\u0119\u015b\u0107 czwarta<\/a><\/p>\n

Sport dla ludu, ostatnia cz\u0119\u015b\u0107<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 80-tych „Turbo” sta\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkowym elementem wyposa\u017cenia sportowych kompakt\u00f3w. Szybko odkryto, \u017ce jest to naj\u0142atwiejszy spos\u00f3b modyfikacji silnika. Zwykle ju\u017c rok lub dwa po prezentacji prezentowano „poprawiony” model ze wzmocnionym silnikiem. Nowy silnik? Nie, wystarczy\u0142o tylko podkr\u0119ci\u0107 ci\u015bnienie do\u0142adowania i kolejny „rocznik” mia\u0142 pod mask\u0105 o 10-20 KM wi\u0119cej. Proste, logiczne, tanie i\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18466,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1792],"tags":[2729,3252,3259,3260],"class_list":["post-18421","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-dna","tag-dodge-omni-glhs","tag-gti","tag-lancia-delta-integrale","tag-opel-kadett-gsi"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/9G_6-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a> DNA marki<\/a>","rttpg_excerpt":"W latach 80-tych „Turbo” sta\u0142o si\u0119 obowi\u0105zkowym elementem wyposa\u017cenia sportowych kompakt\u00f3w. Szybko odkryto, \u017ce jest to naj\u0142atwiejszy spos\u00f3b modyfikacji silnika. Zwykle ju\u017c rok lub dwa po prezentacji prezentowano „poprawiony” model ze wzmocnionym silnikiem. Nowy silnik? Nie, wystarczy\u0142o tylko podkr\u0119ci\u0107 ci\u015bnienie do\u0142adowania i kolejny „rocznik” mia\u0142 pod mask\u0105 o 10-20 KM wi\u0119cej. Proste, logiczne, tanie i\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18421"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19058,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18421\/revisions\/19058"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}