{"id":19553,"date":"2024-06-10T18:02:37","date_gmt":"2024-06-10T17:02:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=19553"},"modified":"2024-06-10T18:02:37","modified_gmt":"2024-06-10T17:02:37","slug":"parowy-leon-i-jajo-wielkanocne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2024\/06\/10\/parowy-leon-i-jajo-wielkanocne\/","title":{"rendered":"Parowy Leon i Jajo Wielkanocne"},"content":{"rendered":"

Leon Serpollet to osoba, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto pomija si\u0119 opisuj\u0105c pocz\u0105tki francuskiej motoryzacji. Tymczasem jego zas\u0142ugi dla rozwoju automobilizmu s\u0105 bezdyskusyjne. Serpollet by\u0142 pionierem masowego wykorzystania nap\u0119du parowego do nap\u0119du pojazd\u00f3w drogowych i rekordzist\u0105 \u2013 ustanowi\u0142 rekord pr\u0119dko\u015bci dla pojazd\u00f3w nap\u0119dzanych par\u0105. Dlaczego nie by\u0142 propagatorem nap\u0119du spalinowego? Chc\u0105c to zrozumie\u0107 nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do ko\u0144ca lat 50-tych XIX wieku. To by\u0142y czasy pionier\u00f3w automobilizmu.<\/span><\/span><\/p>\n

Leon urodzi\u0142 si\u0119 4 pa\u017adziernika 1858 roku. Od najm\u0142odszych lat towarzyszy\u0142 swojemu bratu Henriemu (10 lat starszemu) podczas tworzenia r\u00f3\u017cnych wynalazk\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do nap\u0119du maszyn. W 1879 roku wraz z bratem opatentowali w\u0142asny pomys\u0142 na bojler. W latach 80-tych XIX wieku opracowali zminiaturyzowan\u0105 maszyn\u0119 parow\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna by\u0142o umie\u015bci\u0107 w nadwoziu wozu konnego lub nawet w ramie tr\u00f3jko\u0142owca. W 1886 roku rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 prawdziwa \u201eparowa rewolucja\u201d braci Serpollet. Si\u0142a pary mia\u0142a by\u0107 wykorzystana do wszystkiego.<\/span><\/span><\/p>\n

Leon Serpollet (1858-1907)<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia<\/span><\/p>\n

Maszyna parowa mia\u0142a zasila\u0107 pompy, miejskie o\u015bwietlenie, ma\u0142e \u0142odzie, tramwaje i tr\u00f3jko\u0142owce, kt\u00f3re spawano z cz\u0119\u015bci rowerowych. S\u0142owem \u2026 wszystko, do dzia\u0142ania czego potrzebna by\u0142a energia i co mog\u0142o zast\u0105pi\u0107 si\u0142\u0119 ludzkich mi\u0119\u015bni. W zaledwie 3 lata Serpollet dzi\u0119ki inwestorowi stworzy\u0142 \u201eparowe imperium\u201d. Miniaturyzacja maszyn parowych zainteresowa\u0142a wiele warsztat\u00f3w, kt\u00f3re chcia\u0142y skopiowa\u0107 pomys\u0142 a wybrane podejmowa\u0142y starania o zakup licencji. Jedn\u0105 z takich firm by\u0142o „m\u0142ynkowe imperium” rodziny Peugeot.<\/span><\/span><\/p>\n

W 1886 roku rodzina Peugeot zawar\u0142a umow\u0119 z Serpolletem na dostarczenie nap\u0119du do pierwszego pojazdu marki Peugeot. Tr\u00f3jko\u0142owiec braci Peugeot by\u0142 wyposa\u017cony w maszyn\u0119 parow\u0105, kt\u00f3r\u0105 pierwotnie zaprojektowano do automobili Serpolleta. Peugeot Typ 1 posiada\u0142 maszyn\u0119 parow\u0105 o mocy 5 KM, kt\u00f3ra rozp\u0119dza\u0142a tr\u00f3jko\u0142owiec do 25 km\/h. Wsp\u00f3\u0142praca trwa\u0142a kilka lat, ale Peugeot szybko postawi\u0142 na silniki spalinowe. Serpollet nadal by\u0142 zainteresowany motoryzacj\u0105 i szybko doceni\u0142 rol\u0119 sportu jako narz\u0119dzia promocji.<\/span><\/span><\/p>\n

W 1894 roku cztery pojazdy parowe konstrukcji Serpolleta wzi\u0119\u0142y udzia\u0142 w wy\u015bcigu \u201ePary\u017c-Rouen\u201d Dystans 130 km w ca\u0142o\u015bci pokona\u0142y tylko dwa z nich. Jeden przekroczy\u0142 met\u0119 na 14. miejscu, drugi na 16. W tym samym czasie wynalazkiem miniarturowej maszyny parowej zainteresowa\u0142y si\u0119 zak\u0142ady produkuj\u0105ce wagony kolejowe. W ten spos\u00f3b w ci\u0105gu kilku lat na paryskich ulicach pojawi\u0142y si\u0119 tramwaje o nap\u0119dzie parowym. Pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 udany i a nowa technika szybko zast\u0105pi\u0142a tramwaje konne. Trafi\u0142y one r\u00f3wnie\u017c do Wielkiej Brytanii.<\/span><\/span><\/p>\n

Jeden z pojazd\u00f3w konstrukcji Serpolleta podczas wy\u015bcigu „Pary\u017c-Rouen”<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wikimedia<\/span><\/p>\n

W 1897 roku rozpocz\u0119to w Londynie testy tramwaj\u00f3w wyposa\u017conych w maszyn\u0119 parow\u0105 Serpolleta. Rok p\u00f3\u017aniej sp\u00f3\u0142ka Gardner-Serpollet rozpocz\u0119\u0142a produkcj\u0119 automobili. Pomimo wzrostu zainteresowania automobilami o nap\u0119dzie spalinowym, parowe karoce by\u0142y wykorzystywane jako pojazdy do przewozu wielu os\u00f3b (omnibusy) oraz jako ci\u0119\u017car\u00f3wki. Nap\u0119d spalinowy nie by\u0142 dostatecznie mocny do transportu po drodze wielu ton towar\u00f3w. W tym przypadku wada w postaci d\u0142ugiego nagrzewania kot\u0142a nie by\u0142a istotn\u0105. Kim by\u0142 Gardner?<\/span><\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144skim inwestorem, kt\u00f3ry chcia\u0142 inwestowa\u0107 w produkcj\u0119 pojazd\u00f3w i produkowa\u0107 pojazdy parowe dla ameryka\u0144skiego klienta o najgrubszym portfelu. Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 pierwszych modeli nowej sp\u00f3\u0142ki by\u0142 brak d\u0142ugiego przodu \u2013 maszyn\u0119 parow\u0105 umieszczono w tylnej cz\u0119\u015bci ramy. Maszyna mia\u0142a 4 cylindry i by\u0142a p\u0142aska niczym, znane Nam, silniki w uk\u0142adzie boxer. By\u0142a to wersja rozwojowa konstrukcji znanej z pierwszego Peugeota, ale mocniejsza. Maszyna parowa w „parowych karocach” Gardnera mia\u0142a moc 15-18 „koni parowych”.<\/span><\/span><\/p>\n

Karoserie do tych \u201eparowych karoc\u201d projektowa\u0142 m.in. Kellner. Sp\u00f3\u0142ka zosta\u0142a rozwi\u0105zana w 1907 roku. <\/span><\/span>W 1902 roku Leon pobi\u0142 rekord pr\u0119dko\u015bci na l\u0105dzie. Rekord ustanowi\u0142 na poje\u017adzie o dumnej nazwie \u201eJajo Wielkanocne\u201d. By\u0142 to triumf technologii parowej nad nowym \u201ewynalazkiem\u201d. Niestety rekord obowi\u0105zywa\u0142 tylko kilka miesi\u0119cy. Zosta\u0142 pobity w sierpniu 1902 roku a ustanowiono go na spalinowym Morsie. Nap\u0119d parowy by\u0142 nadal obecny w ci\u0119\u017ckim transporcie drogowym. Serpollet dla potrzeb kolei zaprojektowa\u0142 3 szybkie wagony.<\/span><\/span><\/p>\n

„Jajo Wielkanocne” z 1902 roku<\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/div>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Steam Car Network<\/span><\/p>\n

Nowoczesne i szybkie (osi\u0105ga\u0142y nawet 100 km\/h) wagony parowe kursowa\u0142y na pocz\u0105tku XX wieku pomi\u0119dzy Pary\u017cem a Dijon. W 1906 roku Serpollet utworzy\u0142 sp\u00f3\u0142k\u0119 z mark\u0105 Darracq. Sp\u00f3\u0142ka rozpocz\u0119\u0142a produkcj\u0119 ci\u0119\u017ckich pojazd\u00f3w o nap\u0119dzie parowym. Omnibusy i tramwaje wyprodukowane przez now\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0119 eksportowano do Wielkiej Brytanii. Popyt by\u0142 du\u017cy a przysz\u0142o\u015b\u0107 konstruktora zdawa\u0142a si\u0119 by\u0107 widziana tylko w jasnych barwach. Niestety w 1906 roku stan zdrowia Leona uleg\u0142 znacz\u0105cemu pogorszeniu.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Najprawdopodobniej by\u0142 to nowotw\u00f3r. Niestety choroba szybko post\u0119powa\u0142a. Serpollet zmar\u0142 1 lutego 1907 roku. Sp\u00f3\u0142ka pod nadzorem rodziny Serpollet funkcjonowa\u0142a jeszcze do 1910 roku. Pokazano podwozie przeznaczono dla ci\u0119\u017car\u00f3wek oraz nowe modele omnibus\u00f3w i tramwaj\u00f3w. Niestety firma zbankrutowa\u0142a z powodu braku zam\u00f3wie\u0144. U progu drugiej dekady XX wieku nikt ju\u017c nie chcia\u0142 drogowego parowozu. Z par\u0105 wygra\u0142 silnik spalinowy. Kilka lat p\u00f3\u017aniej wygra\u0142 r\u00f3wnie\u017c z elektromobilami, ale to ju\u017c inna historia.<\/span><\/span><\/p>\n

Tekst i zdj\u0119cia: Maksymilian W\u00f3jcicki<\/span><\/p>\n

Redakcja tekstu: Zbigniew Kluczkowski<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Leon Serpollet to osoba, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto pomija si\u0119 opisuj\u0105c pocz\u0105tki francuskiej motoryzacji. Tymczasem jego zas\u0142ugi dla rozwoju automobilizmu s\u0105 bezdyskusyjne. Serpollet by\u0142 pionierem masowego wykorzystania nap\u0119du parowego do nap\u0119du pojazd\u00f3w drogowych i rekordzist\u0105 \u2013 ustanowi\u0142 rekord pr\u0119dko\u015bci dla pojazd\u00f3w nap\u0119dzanych par\u0105. Dlaczego nie by\u0142 propagatorem nap\u0119du spalinowego? Chc\u0105c to zrozumie\u0107 nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do ko\u0144ca\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19564,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3291,461,3292,2706],"class_list":["post-19553","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-leon-serpollet","tag-naped-parowy","tag-peugeot-typ-1","tag-pierwsze-pojazdy-rekordowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Serpollet-engine-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Leon Serpollet to osoba, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto pomija si\u0119 opisuj\u0105c pocz\u0105tki francuskiej motoryzacji. Tymczasem jego zas\u0142ugi dla rozwoju automobilizmu s\u0105 bezdyskusyjne. Serpollet by\u0142 pionierem masowego wykorzystania nap\u0119du parowego do nap\u0119du pojazd\u00f3w drogowych i rekordzist\u0105 \u2013 ustanowi\u0142 rekord pr\u0119dko\u015bci dla pojazd\u00f3w nap\u0119dzanych par\u0105. Dlaczego nie by\u0142 propagatorem nap\u0119du spalinowego? Chc\u0105c to zrozumie\u0107 nale\u017cy cofn\u0105\u0107 si\u0119 do ko\u0144ca\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19553"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19565,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19553\/revisions\/19565"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}