{"id":20357,"date":"2024-09-02T15:06:01","date_gmt":"2024-09-02T14:06:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=20357"},"modified":"2024-09-13T19:43:42","modified_gmt":"2024-09-13T18:43:42","slug":"ekonomia-motoryzacja-i-malarz-w-nowej-roli-czesc-pierwsza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2024\/09\/02\/ekonomia-motoryzacja-i-malarz-w-nowej-roli-czesc-pierwsza\/","title":{"rendered":"Ekonomia, motoryzacja i malarz w nowej roli, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza"},"content":{"rendered":"

Kiedy partia radykalnego malarza pochodz\u0105cego z Austrii dosz\u0142a do w\u0142adzy szybko og\u0142oszono nowe plany gospodarcze. Zerwano dawne ograniczenia na\u0142o\u017cone po I Wojnie \u015awiatowej. Niemcy mia\u0142y by\u0107 znowu wielkie i pot\u0119\u017cne a machin\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 kraj mia\u0142 by\u0107 przemys\u0142 i produkcja. Do nap\u0119du machiny przemys\u0142owej III Rzeszy producenci samochod\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cy na terenie Niemiec wykorzystywali pracownik\u00f3w przymusowych oraz je\u0144c\u00f3w z oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/span><\/p>\n

Celem tego artyku\u0142u jest zestawienie wszystkich producent\u00f3w samochod\u00f3w zaanga\u017cowanych w proces wykorzystywania pracownik\u00f3w przymusowych. Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich zar\u00f3wno marki niemieckie jak i \u015bwiatowe koncerny, kt\u00f3re w latach 30-tych budowa\u0142y fabryki w szybko rozwijaj\u0105cej si\u0119 gospodarce i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y z nazistowskim rz\u0105dem. Cykl b\u0119dzie sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z kilku cz\u0119\u015bci a ca\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a opracowana na podstawie literatury historycznej.<\/span><\/p>\n

Ford i Opel<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Henry Ford niech\u0119tnie inwestowa\u0142 swoje pieni\u0105dze w polityk\u00f3w i ich pomys\u0142y, ale dla jednego polityka zrobi\u0142 wyj\u0105tek. Dla Niemc\u00f3w w latach 20-tych by\u0142 symbolem \u201ekapitalisty z ludzk\u0105 twarz\u0105\u201d i \u2026 autorem \u201eMi\u0119dzynarodowy \u017byd. Najwa\u017cniejsze zagadnienia wszech\u015bwiatowe\u201d \u2013 broszury, kt\u00f3r\u0105 przet\u0142umaczono i ch\u0119tnie czytano z Niemczech. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c jednym z najbardziej hojnych sponsor\u00f3w towarzystwa skupionego wok\u00f3\u0142 Hitlera. Jedna z darowizn wynosi\u0142a a\u017c 100 tysi\u0119cy marek.<\/span><\/p>\n

Ford i Hitler pozostawali przyjaci\u00f3\u0142mi. Wed\u0142ug licznych \u017ar\u00f3de\u0142 Ford co roku wysy\u0142a\u0142 Hitlerowi prezent. Hitler postanowi\u0142 odwdzi\u0119czy\u0107 si\u0119 Fordowi \u2013 podczas wojny jego fabryka w Kolonii nie zosta\u0142a znacjonalizowana (jak wszystkie niemieckie fabryki). Jej moce produkcyjne w czasie spadku produkcji pojazd\u00f3w cywilnych zosta\u0142y wykorzystane w produkcji ci\u0119\u017car\u00f3wek oraz cz\u0119\u015bci do pocisk\u00f3w V-2. Czy ameryka\u0144ska centrala Forda wiedzia\u0142a czym zajmuje si\u0119 jej filia? Podobno nie, ale to tylko przypuszczenia.<\/span><\/p>\n

Pewne jest to, \u017ce podczas wojny fabryka korzysta\u0142a z \u201edobroci\u201d darmowej pracy robotnik\u00f3w przymusowych. W nowej fabryce \u201eFord-Werke\u201d w Berlinie robotnicy przymusowi sk\u0142adali ci\u0119\u017car\u00f3wki serii G917 T z tylnym nap\u0119dem g\u0105sienicowym. Zachowa\u0142o si\u0119 wiele zdj\u0119\u0107 oraz ksi\u0105g dokumentuj\u0105cych prace robotnik\u00f3w. W niemieckich fabrykach Forda pracowali g\u0142\u00f3wnie robotnicy pochodz\u0105cy z Europy Wschodniej oraz Zwi\u0105zku Radzieckiego co udowodniono podczas proces\u00f3w wytoczonych Fordowi w latach 70-tych.\u00a0<\/span><\/p>\n

W po\u0142owie lat 30-tych by\u0142y jeszcze zach\u0119ty …<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a> \"\"<\/a> \"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wielkahistoria.pl<\/span><\/p>\n

Podobn\u0105 praktyk\u0119 wykorzystywa\u0142 General Motors. Nowa fabryka w Branderburgu od po\u0142owy lat 30-tych produkowa\u0142a nie tylko osobowego Kadetta, ale r\u00f3wnie\u017c ci\u0119\u017car\u00f3wki Blitz, kt\u00f3re by\u0142y jednymi z najwa\u017cniejszych ci\u0119\u017car\u00f3wek wykorzystywanych przez Wermacht. W nowej fabryce produkowano r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015bci do rakiet oraz cz\u0119\u015bci do pojazd\u00f3w pancernych. W nowej fabryce wykorzystywano pracownik\u00f3w przymusowych. Interesy prowadzono do 1941 roku, ale p\u00f3\u017aniej wzajemne relacje pogorszy\u0142y si\u0119 i Ford oraz GM zmieni\u0142y plany produkcyjne.<\/span><\/p>\n

Przez pierwsze dwa lata wojny Ford i GM prowadzi\u0142y interesy a nazistami na zasadach wolnorynkowych. Do czasu ataku na Pearl Harbour Ameryka nie anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w wojn\u0119 a nadz\u00f3r nad niemieckimi oddzia\u0142ami przede wszystkim uwzgl\u0119dnia\u0142 interesy a nie dobro pracownik\u00f3w. Po 1941 roku zak\u0142ady by\u0142y ju\u017c pod ca\u0142kowit\u0105 kontrol\u0105 nazist\u00f3w i ameryka\u0144skie w\u0142adze nie mia\u0142y wp\u0142ywu na to, co mia\u0142o tam miejsce. Po wojnie Ford i GM wyst\u0105pi\u0142y o odszkodowania od niemieckiego rz\u0105du. Dotyczy\u0142y zniszcze\u0144 fabryk podczas bombardowa\u0144.<\/span><\/p>\n

Podczas bombardowa\u0144 zgin\u0119\u0142o wielu pracownik\u00f3w, w tym zatrudnionych na robotach przymusowych. Ford i Opel po wojnie wyp\u0142aci\u0142y odszkodowania i powo\u0142a\u0142y fundusze dla zado\u015b\u0107uczynienia pracownikom przymusowym, ale nie ujawniono oficjalnych statystyk dotycz\u0105cych ilo\u015bci pracownik\u00f3w z tamtego okresu. Zupe\u0142nie inne podej\u015bcie do pracownik\u00f3w przymusowych mia\u0142y „rdzennie niemieckie” marki, z kt\u00f3rych pierwsz\u0105 by\u0142o Porsche. To by\u0142 silnik ca\u0142ej nazistowskiej machiny wojennej.<\/span><\/p>\n

Porsche<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

Ferdinand Porsche w 1930 roku szuka\u0142 inwestora do swojej firmy, kt\u00f3ra mia\u0142a w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci produkowa\u0107 samochody osobowe i wy\u015bcig\u00f3wki. Inwestorem okaza\u0142 si\u0119 Adolf Rosenberger \u2013 kierowca wy\u015bcigowy \u017cydowskiego pochodzenia. Po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez NSDAP uciek\u0142 z rzeszy a Porsche dopiero po wojnie odda\u0142o mu zaledwie 50 tysi\u0119cy marek i nowy samoch\u00f3d w\u0142asnej produkcji. Wr\u00f3\u0107my do pocz\u0105tku lat 30-tych. To by\u0142 szczeg\u00f3lny czas w karierze Ferdinanda Porsche.<\/span><\/p>\n

Porsche od pocz\u0105tku by\u0142 ulubionym in\u017cynierem Adolfa. Nazi\u015bci nie tylko przyczynili si\u0119 do ucieczki Rosenberga, ale r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0119li na decyzj\u0119 Jozefa Ganza o ucieczce do Szwajcarii. Ganz by\u0142 pretendentem do miana \u201epioniera w\u015br\u00f3d konstruktor\u00f3w pojazd\u00f3w ludowych\u201d. Specyfikacja techniczna i szkice stanowi\u0142y \u201einspiracje\u201d do projektu samochodu ludowego. Czy Porsche wykorzystywa\u0142o pracownik\u00f3w przymusowych? Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. To dzi\u0119ki nim budowano nazistowsk\u0105 pot\u0119g\u0119 militarn\u0105.<\/span><\/p>\n

Ekonomia, motoryzacja i malarz w nowej roli, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/a><\/p>\n

Ekonomia, motoryzacja i malarz w nowej roli, cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n

Ekonomia, motoryzacja i malarz w nowej roli, cz\u0119\u015b\u0107 trzecia<\/a><\/p>\n

Ekonomia, motoryzacja i malarz w nowej roli, cz\u0119\u015b\u0107 ostatnia<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy partia radykalnego malarza pochodz\u0105cego z Austrii dosz\u0142a do w\u0142adzy szybko og\u0142oszono nowe plany gospodarcze. Zerwano dawne ograniczenia na\u0142o\u017cone po I Wojnie \u015awiatowej. Niemcy mia\u0142y by\u0107 znowu wielkie i pot\u0119\u017cne a machin\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 kraj mia\u0142 by\u0107 przemys\u0142 i produkcja. Do nap\u0119du machiny przemys\u0142owej III Rzeszy producenci samochod\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cy na terenie Niemiec wykorzystywali pracownik\u00f3w przymusowych oraz\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20365,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[94,233,491,554,3351,615,1476],"class_list":["post-20357","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-bmw","tag-ford","tag-opel","tag-porsche","tag-pracownicy-przymusowi","tag-renault","tag-volkswagen"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Arbeit_macht_frei_Auschwitz_Wikimedia_domena-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Kiedy partia radykalnego malarza pochodz\u0105cego z Austrii dosz\u0142a do w\u0142adzy szybko og\u0142oszono nowe plany gospodarcze. Zerwano dawne ograniczenia na\u0142o\u017cone po I Wojnie \u015awiatowej. Niemcy mia\u0142y by\u0107 znowu wielkie i pot\u0119\u017cne a machin\u0105 nap\u0119dzaj\u0105c\u0105 kraj mia\u0142 by\u0107 przemys\u0142 i produkcja. Do nap\u0119du machiny przemys\u0142owej III Rzeszy producenci samochod\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cy na terenie Niemiec wykorzystywali pracownik\u00f3w przymusowych oraz\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20357","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20357"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20402,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20357\/revisions\/20402"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20365"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}