{"id":20962,"date":"2025-01-24T17:20:02","date_gmt":"2025-01-24T16:20:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=20962"},"modified":"2025-01-24T17:20:02","modified_gmt":"2025-01-24T16:20:02","slug":"wyzwolenie-kleby-dymu-i-falszywe-informacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/01\/24\/wyzwolenie-kleby-dymu-i-falszywe-informacje\/","title":{"rendered":"Wyzwolenie, k\u0142\u0119by dymu i fa\u0142szywe informacje"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku motocykli\u015bci byli uwa\u017cani za szale\u0144c\u00f3w i nieodpowiedzialnych ludzi. Byli znani z tego, \u017ce p\u0119dz\u0105c z szale\u0144czymi pr\u0119dko\u015bciami rz\u0119du 30-40 km\/h wzniecali tumany kurzu i powodowali zagro\u017cenie dla pieszych. Motocykle wkr\u00f3tce mia\u0142y mie\u0107 konkurencj\u0119 w postaci wszelkiego rodzaju \u201eaparat\u00f3w z nap\u0119dem\u201d, kt\u00f3re w drugiej dekadzie XX wieku pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach. Tymi \u201eaparatami\u201d by\u0142y\u00a0 <\/span>hulajnogi wyposa\u017cone w miniaturowe silniki spalinowe montowane na przednim kole.<\/p>\n

Wynalazek hulajnogi by\u0142 znany od lat 20-tych XIX wieku (tak, jako podest z ko\u0142ami), ale pomys\u0142 powr\u00f3ci\u0142 w nieco innej formie. Zalety hulajnogi \u2013 jej wielko\u015b\u0107 i nisk\u0105 mas\u0119 w\u0142asn\u0105 konstruktorzy \u0142\u0105czyli z ma\u0142ymi silnikami przemys\u0142owymi. Jedn\u0105 z najlepszych i najbardziej znanych konstrukcji tego typu by\u0142 Autoped produkowany przez Long Island City\u2019s The Autoped Company. Jego historia to historia jednego z najwi\u0119kszych \u201efake news\u201d w historii internetu. Ten nale\u017cy niezw\u0142ocznie wyja\u015bni\u0107.<\/p>\n

Historia Autopeda zaczyna si\u0119 w 1909 roku. Wtedy to wynalazca Arthur Gibson zacz\u0105\u0142 prac\u0119 nad lekkim silnikiem, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o zamontowa\u0107 w \u2026 samolocie. W tym czasie z litra pojemno\u015bci uzyskiwano moce rz\u0119du 10-12 KM. Oczywi\u015bcie dla lekkiego aparatu do jazdy silnik o pojemno\u015bci jednego litra by\u0142 za du\u017cy. Gibson opracowa\u0142 i podj\u0105\u0142 si\u0119 konstrukcji mniejszego silnika, kt\u00f3rego pojemno\u015b\u0107 wynosi\u0142aby poni\u017cej 200 cm3<\/sup>. Ostateczna wersja silnika mia\u0142a pojemno\u015b\u0107 155 cm3 <\/sup>i oczywi\u015bcie jeden cylinder.<\/p>\n

Reklama prasowa Autopeda<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: anadue.com<\/p>\n

Jeden cylinder, 4 suwy i moc oko\u0142o 1,5 KM by\u0142o warto\u015bci\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 na skuteczne rozp\u0119dzenie pojazdu do pr\u0119dko\u015bci oko\u0142o 20 mil na godzin\u0119. Silnik mia\u0142 prost\u0105 budow\u0119, ma\u0142e wymiary i m\u00f3g\u0142 by\u0107 umieszczony obok przedniego lub tylnego ko\u0142a. Autoped ostatecznie otrzyma\u0142 przedni nap\u0119d. Gotowy do produkcji pojazd pokazano w 1915 roku a rok p\u00f3\u017aniej wprowadzono do produkcji masowej. Amerykanie pocz\u0105tkowo nie byli przychylni do tego pojazdu. Dla nich by\u0142 karykatur\u0105 pojazdu.<\/p>\n

Zalety tej konstrukcji zauwa\u017cy\u0142y s\u0142u\u017cby miejskie. Autoped szybko sta\u0142 si\u0119 pojazdem wykorzystywanym przez policj\u0119 i listonoszy. Widok listonosza na dymi\u0105cym, ha\u0142asuj\u0105cym wynalazku sprawia\u0142, \u017ce psy w okolicy reagowa\u0142y z jeszcze wi\u0119ksz\u0105 w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105. Ten aby jecha\u0107 do przodu wychyla\u0142 kierownic\u0119 a zwalnia\u0142 przyci\u0105gaj\u0105c j\u0105 do siebie. Przyspieszanie odbywa\u0142o si\u0119 poprzez przekr\u0119cenie uchwytu po lewej stronie kierownicy – zupe\u0142nie jak we wsp\u00f3\u0142czesnych nam konstrukcjach. Hulajnoga mia\u0142a nawet instalacj\u0119 elektryczn\u0105.<\/p>\n

Hulajnoga mia\u0142a \u015bwiat\u0142o czo\u0142owe oraz klakson. Zasilanie urz\u0105dze\u0144 elektrycznych odbywa\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki 6-voltowemu akumulatorowi. Ten nie s\u0142u\u017cy\u0142 do nap\u0119dzania pojazdu. Do tego s\u0142u\u017cy\u0142 silnik spalinowy, ale media kilka lat temu na zdj\u0119ciach nie zauwa\u017cy\u0142y zbiornika paliwa umieszczonego tu\u017c przed sk\u0142adan\u0105 kierownic\u0105 i tak posta\u0142 jeden z motoryzacyjnych „fake news”. Tymczasem pod koniec drugiej dekady XX wieku wa\u017cnym klientem Autopeda sta\u0142y si\u0119 bogate, wyzwolone kobiety z wy\u017cszych klas. Ruch Sufrarzystek uwielbia\u0142 ten pojazd.<\/p>\n

Autoped? Idealny dla kobiety<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: africacheck.org<\/p>\n

Widok wyzwolonych kobiet na ameryka\u0144skich ulicach jad\u0105cych po chodniku tym wynalazkiem wywo\u0142ywa\u0142 u m\u0119\u017cczyzn mieszane uczucia. Tymczasem kobiety uwa\u017ca\u0142y Autopeda za symbol swojego wyzwolenia. Nie musia\u0142by pyta\u0107 m\u0119\u017ca o kluczyki do Forda czy Chevroleta. Po prostu uruchamia\u0142y silnik, stawa\u0142y na pode\u015bcie i rusza\u0142y na podb\u00f3j \u015bwiata pe\u0142nego m\u0119\u017cczyzn. Ma\u0142y, ha\u0142a\u015bliwy wytw\u00f3r ameryka\u0144skiej techniki trafi\u0142 do Europy. Licencj\u0119 na produkcj\u0119 kupi\u0142 niemiecki Krupp (ten od czo\u0142g\u00f3w) i czechos\u0142owacki CAS.<\/p>\n

W Europie by\u0142 raczej ciekawostk\u0105, kt\u00f3ra nie zdoby\u0142a uznania. Krupp zako\u0144czy\u0142 produkcj\u0119 tego wynalazku w 1922 roku. Czym r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 oryginalny Autoped od licencyjnego Kruppa? Krupp mia\u0142 mocniejszy silnik (1,7 KM), rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 35 km\/h i m\u00f3g\u0142 by\u0107 wyposa\u017cony w sk\u0142adane siode\u0142ko. Czy Autopeda mo\u017cna by\u0142o wypo\u017cyczy\u0107 jak dzisiejsze hulajnogi? Nie, by\u0142 dost\u0119pny tylko za got\u00f3wk\u0119. Posiadanie nawet w Europie uwa\u017cano za ektrawagancje a nie spos\u00f3b na ciekawe \u017cycie. \u00a0Jazd\u0119 na nim uwa\u017cano za szale\u0144stwo.<\/p>\n

Policjanci dzi\u0119ki niemu byli w stanie szybko dogoni\u0107 uciekaj\u0105cego kieszonkowca, kobiety udowadnia\u0142y na nim swoje prawa a z\u0142odzieje \u2026 potrafili na nim szybko zgubi\u0107 po\u015bcig gubi\u0105c policjant\u00f3w na ciasnych wielkomiejskich ulicach. Oczywi\u015bcie szalona jazda Autopedem odbywa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po chodnikach (mo\u017ce st\u0105d wsp\u00f3\u0142czesne problemy z u\u017cytkownikami hulajn\u00f3g elektrycznych?). Niestety Autoped nigdy nie by\u0142 tanim \u015brodkiem transportu, by\u0142 raczej ciekawostk\u0105 techniczn\u0105 i modnym dodatkiem co zosta\u0142o udokumentowane w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n

Autoped od producenta czo\u0142g\u00f3w? Idealny dla listonosza<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: New Atlas<\/p>\n

W Wielkiej Brytanii cena wynosi\u0142a oko\u0142o 110 funt\u00f3w, co by\u0142o cen\u0105 znaczn\u0105 – pomimo dodatku w postaci skrzynki z narz\u0119dziami. Po wojnie to rower by\u0142 podstawowym \u015brodkiem transportu. Za takie same pieni\u0105dze mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 motocykl o por\u00f3wnywalnej (lub nieco wy\u017cszej) pojemno\u015bci. Wyb\u00f3r by\u0142 prosty. Ostatnie ameryka\u0144skie Autopedy z nap\u0119dem spalinowym zmontowano w 1921 roku. Do konstrukcji lekkiego \u201eaparatu je\u017cd\u017c\u0105cego\u201d powr\u00f3cono w latach 30-tych. By\u0142 to projekt na potrzeby wojska, ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku XX wieku motocykli\u015bci byli uwa\u017cani za szale\u0144c\u00f3w i nieodpowiedzialnych ludzi. Byli znani z tego, \u017ce p\u0119dz\u0105c z szale\u0144czymi pr\u0119dko\u015bciami rz\u0119du 30-40 km\/h wzniecali tumany kurzu i powodowali zagro\u017cenie dla pieszych. Motocykle wkr\u00f3tce mia\u0142y mie\u0107 konkurencj\u0119 w postaci wszelkiego rodzaju \u201eaparat\u00f3w z nap\u0119dem\u201d, kt\u00f3re w drugiej dekadzie XX wieku pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach. Tymi\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":20968,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3472,3468,3469,3470,3471],"class_list":["post-20962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-arthur-gibson","tag-autoped","tag-hulajnoga","tag-krupp","tag-sufrazystki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/German-Krupp-Autoped-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Na pocz\u0105tku XX wieku motocykli\u015bci byli uwa\u017cani za szale\u0144c\u00f3w i nieodpowiedzialnych ludzi. Byli znani z tego, \u017ce p\u0119dz\u0105c z szale\u0144czymi pr\u0119dko\u015bciami rz\u0119du 30-40 km\/h wzniecali tumany kurzu i powodowali zagro\u017cenie dla pieszych. Motocykle wkr\u00f3tce mia\u0142y mie\u0107 konkurencj\u0119 w postaci wszelkiego rodzaju \u201eaparat\u00f3w z nap\u0119dem\u201d, kt\u00f3re w drugiej dekadzie XX wieku pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach. Tymi\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20962"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20971,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20962\/revisions\/20971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}