{"id":21329,"date":"2025-05-27T18:21:11","date_gmt":"2025-05-27T17:21:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=21329"},"modified":"2025-05-30T17:00:10","modified_gmt":"2025-05-30T16:00:10","slug":"z-deska-przez-historie-czesc-pierwsza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/05\/27\/z-deska-przez-historie-czesc-pierwsza\/","title":{"rendered":"Z desk\u0105 przez histori\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza"},"content":{"rendered":"
\n

Dzisiejsze deski rozdzielcze w samochodach osobowych to tablety, dotykowe p\u0142yty i o\u015bwietlenie w wielu kolorach wkomponowane w plastikow\u0105 form\u0119. \u201ePost\u0119p\u201d oznacza wyeliminowanie przycisk\u00f3w, d\u017awigni i tradycyjnych zegar\u00f3w. Historia deski rozdzielczej to historia zmian technologicznych, konstrukcyjnych oraz ewolucja wzornictwa przemys\u0142owego na przestrzeni ostatniego wielu. Pierwsze pojazdy silnikowe nie mia\u0142y tego wynalazku, pojawi\u0142 si\u0119 wraz z pierwszymi zegarami montowanymi jako akcesoria.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Benz Patent Motorwagen No. 1 nie posiada\u0142 zegar\u00f3w. Nie by\u0142y mu potrzebne. Obs\u0142uga pojazdu polega\u0142a wy\u0142\u0105cznie na zmianie kierunku, procesom przyspieszania i hamowania. To wszystko\u00a0 – pojazd nie mia\u0142 \u017cadnych dodatkowych urz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna by\u0142o obs\u0142ugiwa\u0107 za pomoc\u0105 si\u0142y nacisku. Nie by\u0142o jeszcze czujnik\u00f3w, zatem \u017cadne kontrolki r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142y potrzebne. Nie by\u0142o jeszcze o\u015bwietlenia czy kierunkowskaz\u00f3w. Stan ten trwa\u0142 kolejnych kilkana\u015bcie lat. Pierwsze zegary w samochodach pojawi\u0142y si\u0119 pod koniec XIX wieku.<\/p>\n

Benz – bez patentu na desk\u0119 rozdzielcz\u0105<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikiwand<\/p>\n

Zanim pojawi\u0142 si\u0119 pr\u0119dko\u015bciomierz wi\u0119kszo\u015b\u0107 wy\u015bcig\u00f3wek by\u0142a wyposa\u017cona w manometry, kt\u00f3re pokazywa\u0142y ci\u015bnienie oleju w silniku. Prawid\u0142owe ci\u015bnienie oleju by\u0142o najwa\u017cniejsze, to dzi\u0119ki niemu silnik pracowa\u0142 pe\u0142ni\u0105 swoich mo\u017cliwo\u015bci. Od pocz\u0105tku XX wieku pojazdy coraz cz\u0119\u015bciej wyposa\u017cano w pr\u0119dko\u015bciomierze. Wynalazki te zwykle montowano przy kolumnie kierownicy. Cz\u0119\u015b\u0107 nadwozia dziel\u0105ca przedzia\u0142 silnika od pasa\u017cer\u00f3w by\u0142a pusta. Jedynie w jej dolnej cz\u0119\u015bci umieszczono peda\u0142y a g\u00f3rna by\u0142a kawa\u0142kiem pomalowanej blachy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Czasem w tym miejscu znajdowa\u0142 si\u0119 emblemat producenta i nic wi\u0119cej. Nawet w nadwoziu zamkni\u0119tym nie by\u0142o wyj\u0105tku \u2013 go\u0142a blacha i \u2026 tyle. Jedn\u0105 z pierwszych desek rozdzielczych zastosowano w Fordzie T wyprodukowanym w 1913 roku. W zmodernizowanej formie Ford T posiada\u0142 w\u0142\u0105cznik pr\u0105du i amperomierz umieszczone pod szyb\u0105 w centralnej cz\u0119\u015bci \u2026 w\u0142a\u015bnie, czego? Pod szyb\u0105 znajdowa\u0142a si\u0119 blacha z dwoma otworami, w kt\u00f3re wmontowano zegar i prze\u0142\u0105cznik. W dro\u017cszych pojazdach w tym miejscu montowano akcesoryjne zegary.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej blacha znajduj\u0105ca si\u0119 nad kierownic\u0105 a pod przedni\u0105 szyb\u0105 sta\u0142a si\u0119 aren\u0105 bitwy o miejsce. Samochody klasy luksusowej zwykle posiada\u0142y: pr\u0119dko\u015bciomierz, obrotomierz, zegar i wska\u017aniki ci\u015bnienia w ka\u017cdym uk\u0142adzie pojazdu. Zegary znajdowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po stronie pasa\u017cera. Miejsca by\u0142o ma\u0142o \u2013 ka\u017cdy fragment by\u0142 zaj\u0119ty przez zegary i prze\u0142\u0105czniki. \u201ePod\u201d szyb\u0105 to kluczowe poj\u0119cie \u2013 szyba i p\u0142aszczyzna pod ni\u0105 by\u0142y w jednej linii co utrudnia\u0142o odczytywanie wskaza\u0144. Trzeba by\u0142o odwraca\u0107 wzrok w kierunku pod\u0142ogi co nie by\u0142o bezpieczne.<\/p>\n

„Deska rozdzielcza” Forda T<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Model T Club of America<\/p>\n

W tym czasie jeszcze nikt nie wpad\u0142 na pomys\u0142 wysuni\u0119cia tej przestrzeni w kierunku kierowcy. Jedynie kabriolety mia\u0142y podobne rozwi\u0105zanie, ale zwykle wynika\u0142o to z przesuni\u0119cia szyby do przodu w celu jej z\u0142o\u017cenia. Najwa\u017cniejsze zegary, w tym pr\u0119dko\u015bciomierz, by\u0142y umieszczone nisko i kierowca nie m\u00f3g\u0142 ca\u0142y czas obserwowa\u0107 wskaza\u0144. Stan ten nie zmienia\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca lat 30-tych. Dopiero od po\u0142owy lat 30-tych rozpowszechniono umieszczenie pr\u0119dko\u015bciomierza po lewej (lub po prawej) stronie na wysoko\u015bci wie\u0144ca kierownicy.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Taki uk\u0142ad wska\u017anik\u00f3w rozpowszechni\u0142y: Chrysler, General Motors i Ford. W\u015br\u00f3d przyczyn tego stanu by\u0142o umieszczenie w centralnej cz\u0119\u015bci deski rozdzielczej g\u0142o\u015bnika i radioodbiornika. Miniaturyzacja zegar\u00f3w wp\u0142yn\u0119\u0142a na uzyskanie dodatkowej przestrzeni przed pasa\u017cerem co wp\u0142yn\u0119\u0142o na zabudowanie w tym miejscu zamykanego schowka. Zabudowanie licznik\u00f3w za kierownic\u0105 usprawnia\u0142o proces kierowania pojazdem, ale pojawi\u0142 si\u0119 pewien problem, z kt\u00f3rym do dzi\u015b wielu producent\u00f3w nie mo\u017ce sobie poradzi\u0107.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Kierownica i wska\u017aniki na jednej wysoko\u015bci? To nie mia\u0142o prawa uda\u0107 si\u0119 \u2013 kierownica skutecznie utrudnia\u0142a odczyt wska\u017anik\u00f3w. To zmieni\u0142o si\u0119 dopiero w latach 60-tych. Wcze\u015bniej w\u015br\u00f3d zegar\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 \u015bwiec\u0105ce kontrolki. Tucker jako jeden z pierwszych mia\u0142 kontrolk\u0119 w\u0142\u0105czonych kierunkowskaz\u00f3w. Cz\u0119sto to w\u0142a\u015bnie Tucker jest uwa\u017cany za pierwszy pojazd z \u201eprawdziw\u0105\u201d desk\u0105 rozdzielcz\u0105. Tymczasem od dw\u00f3ch dekad zgrupowane liczniki posiada\u0142y \u2026 motocykle. Ju\u017c w latach 20-tych w wewn\u0105trz przedniego reflektora znajdowa\u0142 si\u0119 pr\u0119dko\u015bciomierz i licznik kilometr\u00f3w.<\/p>\n

Buick z 1939 roku i Tucker (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a: AACA, Pinterest<\/p>\n<\/div>\n

\n

Tucker mia\u0142 pr\u0119dko\u015bciomierz oraz kilka mniejszych wska\u017anik\u00f3w w jednej tarczy oraz po kilka prze\u0142\u0105cznik\u00f3w i przycisk\u00f3w z ka\u017cdej strony tarczy. Deska rozdzielcza Tuckera mia\u0142a ma\u0142e wymiary i zawiera\u0142a wszystko, co by\u0142o potrzebne. Jednak nadal zegary znajdowa\u0142y si\u0119 tu\u017c nad kolumn\u0105 kierownicy. Na wyra\u017ane podniesienie linii zegar\u00f3w po stronie kierowcy nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107 do premiery Mercedesa W111. \u201eSkrzydlak\u201d wprowadzi\u0142 now\u0105 jako\u015b\u0107 w projektowaniu wn\u0119trza pojazdu. Sta\u0142o si\u0119 to dopiero w 1959 roku. Czy to rozwi\u0105zanie utrudnia\u0142o widoczno\u015b\u0107?<\/p>\n<\/div>\n

\n

Nie, nie stanowi\u0142o to du\u017cego utrudnienia dla kierowcy. Du\u017ce, wyra\u017ane zegary umieszczono wysoko nad lini\u0105 oddzielaj\u0105c\u0105 szyb\u0119 od deski rozdzielczej. Deska by\u0142a wykonana jak mebel. Podczas, gdy ameryka\u0144skie kr\u0105\u017cowniki mia\u0142y deski rozdzielcze naszpikowane chromem i wieloma prze\u0142\u0105cznikami, deska Mercedesa by\u0142a oszcz\u0119dna w rysunku, ale jednocze\u015bnie wyko\u0144czona z du\u017c\u0105 precyzj\u0105. Wersja z \u201efrancuskim licznikiem\u201d zas\u0142uguje na d\u0142u\u017csz\u0105 uwag\u0119. Wcze\u015bniej jednak by\u0142 \u201ew\u0142oski licznik\u201d. Czym si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0142y? Pionem i poziomem.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W\u0105skie i d\u0142ugie liczniki z pionow\u0105 skal\u0105 i kr\u00f3tk\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 montowano ju\u017c przed wojn\u0105. W nowym wydaniu licznik mia\u0142 form\u0119 poziomej szczeliny z przesuwan\u0105 ta\u015bm\u0105. Tak zrobili W\u0142osi. Niemcy ten wynalazek (\u201efrancuski) umie\u015bcili pionowo, przez co by\u0142 mniej czytelny. Nowo\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d samochod\u00f3w popularnych w tym czasie by\u0142o umieszczenie obrotomierza obok pr\u0119dko\u015bciomierza. Brakowa\u0142o jeszcze kontrolek. Te masowo pojawi\u0142y si\u0119 w latach 60-tych. By\u0142y to po prostu ma\u0142e kolorowe \u017car\u00f3wki umieszczone we wsp\u00f3lnej obudowie.<\/p>\n

Licznik pr\u0119dko\u015bci Fiata 125<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Skarb Narodu<\/p>\n

Docelowo mia\u0142y zast\u0105pi\u0107 wiele zegar\u00f3w. Pierwsz\u0105 kontrolk\u0105 po kontrolce w\u0142\u0105czonych kierunkowskaz\u00f3w by\u0142a kontrolka poziomu paliwa w zbiorniku. Ma\u0142a migaj\u0105ca \u017car\u00f3wka pojawi\u0142a si\u0119 w powszechnym u\u017cyciu pod koniec lat 60-tych. Umieszczano j\u0105 wewn\u0105trz obudowy zegara mierz\u0105cego poziom paliwa. Kilka lat p\u00f3\u017aniej wi\u0119kszo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w posiada\u0142a kontrolki odpowiadaj\u0105ce za sygnalizowanie w\u0142\u0105czonych \u015bwiate\u0142. W tym czasie dokona\u0142a si\u0119 jeszcze jedna rewolucja. O tym w nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Z desk\u0105 przez histori\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzisiejsze deski rozdzielcze w samochodach osobowych to tablety, dotykowe p\u0142yty i o\u015bwietlenie w wielu kolorach wkomponowane w plastikow\u0105 form\u0119. \u201ePost\u0119p\u201d oznacza wyeliminowanie przycisk\u00f3w, d\u017awigni i tradycyjnych zegar\u00f3w. Historia deski rozdzielczej to historia zmian technologicznych, konstrukcyjnych oraz ewolucja wzornictwa przemys\u0142owego na przestrzeni ostatniego wielu. Pierwsze pojazdy silnikowe nie mia\u0142y tego wynalazku, pojawi\u0142 si\u0119 wraz z pierwszymi\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21338,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3574,3575,235,3580,3578,3577,3579,3576],"class_list":["post-21329","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-dashboard","tag-deska-rozdzielcza","tag-ford-t","tag-kontrolki","tag-licznik-francuski","tag-licznik-wloski","tag-tablet","tag-tucker"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/Projekt-bez-nazwy-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Dzisiejsze deski rozdzielcze w samochodach osobowych to tablety, dotykowe p\u0142yty i o\u015bwietlenie w wielu kolorach wkomponowane w plastikow\u0105 form\u0119. \u201ePost\u0119p\u201d oznacza wyeliminowanie przycisk\u00f3w, d\u017awigni i tradycyjnych zegar\u00f3w. Historia deski rozdzielczej to historia zmian technologicznych, konstrukcyjnych oraz ewolucja wzornictwa przemys\u0142owego na przestrzeni ostatniego wielu. Pierwsze pojazdy silnikowe nie mia\u0142y tego wynalazku, pojawi\u0142 si\u0119 wraz z pierwszymi\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21329","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21329"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21329\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21347,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21329\/revisions\/21347"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21338"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21329"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21329"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21329"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}