{"id":21340,"date":"2025-05-30T16:59:16","date_gmt":"2025-05-30T15:59:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=21340"},"modified":"2025-05-30T16:59:16","modified_gmt":"2025-05-30T15:59:16","slug":"z-deska-przez-historie-czesc-druga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/05\/30\/z-deska-przez-historie-czesc-druga\/","title":{"rendered":"Z desk\u0105 przez histori\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 druga"},"content":{"rendered":"
\n

Przeniesiono mechanizm zmiany bieg\u00f3w z kierownicy na miejsce pomi\u0119dzy przednimi fotelami. To z kolei spowodowa\u0142o, \u017ce deska rozdzielcza zosta\u0142a po\u0142\u0105czona z t\u0105 przestrzeni\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwano \u201etunelem \u015brodkowym\u201d. Przestrze\u0144 przed d\u017awigni\u0105 zmiany bieg\u00f3w wykorzystano aby obni\u017cy\u0107 miejsce umieszczenia radioodbiornika. Nad nim znalaz\u0142o si\u0119 miejsce na nawiewy i mechanizm sterowania przep\u0142ywem powietrza. Wkr\u00f3tce zegary mia\u0142y przej\u015b\u0107 do lamusa. Odkryto now\u0105 technik\u0119 budowy zegar\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Aston Martin w 1976 roku a Cadillac dwa lata p\u00f3\u017aniej pokazali rozwi\u0105zanie oparte o wynalazek ciek\u0142ych kryszta\u0142\u00f3w. Nowoczesne zegary zast\u0105piono kilkoma wy\u015bwietlaczami. \u00d3wczesna technologia produkcji wy\u015bwietlaczy nie pozwala\u0142a na wiele, ale post\u0119p by\u0142 znaczny a czytelno\u015b\u0107\u00a0by\u0142a wzorowa. Aston Martin w 1976 roku pr\u00f3bowa\u0142 zast\u0105pi\u0107 klasyczne prze\u0142\u0105czniki p\u0142yt\u0105 dotykow\u0105. Pomys\u0142 wtedy by\u0142 uwa\u017cany za futurystyczny i nie by\u0142 dopracowany. Tymczasem deska rozdzielcza uleg\u0142a standaryzacji.<\/p>\n

\u201eKosmiczna deska\u201d Lagondy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Pinterest<\/p>\n

Wszystkie mia\u0142y ten sam rozk\u0142ad zegar\u00f3w i prze\u0142\u0105cznik\u00f3w. Te na kierownicy pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w prototypach Tuckera. Posiada\u0142y je r\u00f3wnie\u017c w\u0142oskie prototypy z lat 70-tych. Dzi\u0119ki przyciskom w\u0142\u0105czano \u015bwiat\u0142a, kierunkowskazy, zmieniano stacje radiowe a nawet sterowano drzwiami i szybami. Pomys\u0142 wymaga\u0142 dopracowania, co mo\u017cna zobaczy\u0107 na przyk\u0142adzie prototypu Lancia Orca z 1982 roku. Kilkana\u015bcie du\u017cych przycisk\u00f3w na \u015brodku kierownicy? Przecie\u017c kierowca ma by\u0107 skupiony na drodze a nie na prze\u0142\u0105cznikach.<\/p>\n<\/div>\n

\n

To nie mog\u0142o si\u0119 uda\u0107. Uda\u0142o si\u0119 umie\u015bci\u0107 w desce rozdzielczej kolejne urz\u0105dzenia. Najwa\u017cniejszymi z nich by\u0142y poduszki powietrzne. Kiedy w 1973 roku Oldsmobile Toronado jako pierwsze da\u0142o swoim klientom mo\u017cliwo\u015b\u0107 doposa\u017cenia samochodu w poduszki powietrzne pojawi\u0142 si\u0119 problem umieszczania airbag\u00f3w. In\u017cynierowie Forda i General Motors rozwi\u0105zali ten problem upychaj\u0105c poduszk\u0119 pasa\u017cera w g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 deski rozdzielczej. Problemem by\u0142o umieszczenie uk\u0142adu w kierownicy. \u015arodek by\u0142 za ma\u0142y.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Rozwi\u0105zano to zwi\u0119kszaj\u0105c \u015brodkow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kierownicy. Co dalej? BMW, kt\u00f3rego deska rozdzielcza by\u0142a skierowana do kierowcy. Nie by\u0142a to jednak rewolucja na miar\u0119 umieszczenia element\u00f3w deski rozdzielczej na \u015brodku. W latach 90-tych powr\u00f3cono do tego rozwi\u0105zania z dw\u00f3ch powod\u00f3w. Po pierwsze \u2013 samochody wyczynowe takie jak McLaren F1 mia\u0142y centralnie umieszczony fotel kierowcy. Po drugie \u2013 oszcz\u0119dno\u015bci w konstrukcji deski rozdzielczej. Wersja na ruch lewo- lub prawostronny nie by\u0142a potrzebna.<\/p>\n

Deska rozdzielcza typowego BMW<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Flickr<\/p>\n

Renault Twingo posiada\u0142o ma\u0142y wy\u015bwietlacz umieszczony centralnie. Podobnie Toyota Yaris i wiele modeli segmentu MPV. Ma\u0142e wy\u015bwietlacze umieszczano wysoko nad kratkami wentylacyjnymi i radioodtwarzaczem. Tu\u017c pod tym zestawem znajdowa\u0142a si\u0119 \u2026 d\u017awignia zmiany bieg\u00f3w. Albo obok. Wystarczy spojrze\u0107 na desk\u0119 rozdzielcz\u0105 Multipli. Zegary skierowane na kierowc\u0119, pod nimi pokr\u0119t\u0142a od wentylacji a tu\u017c pod nimi \u2026 ga\u0142ka zmiany bieg\u00f3w. Cho\u0107 niezbyt pi\u0119kne to tanie w produkcji i proste w monta\u017cu.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Post\u0119puj\u0105ca \u201etabletoza\u201d zacz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c w latach 90-tych od du\u017cych wy\u015bwietlaczy, kt\u00f3re obs\u0142ugiwa\u0142y radio i nawigacj\u0119 na p\u0142yty CD. By\u0142y umieszczone nisko i jeszcze nie \u015bwieci\u0142y kolorami jak dzisiejsze modele. Stopniowo zwi\u0119ksza\u0142a si\u0119 ich u\u017cyteczno\u015b\u0107 i obs\u0142ugiwa\u0142y coraz wi\u0119cej urz\u0105dze\u0144. Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku 5-6 calowe wy\u015bwietlacze montowano na g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci konsoli nad radioodbiornikiem. Mniejsze 3-4 calowe pojawi\u0142y si\u0119 za kierownic\u0105 w\u015br\u00f3d obrotomierza i pr\u0119dko\u015bciomierza.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Od tego czasu ich rozmiary powi\u0119ksza\u0142y si\u0119 kosztem miejsca na prze\u0142\u0105czniki. Niekt\u00f3re marki rozpocz\u0119\u0142y krucjaty przeciw przyciskom. Pierwsza by\u0142a Tesla, p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142 Volkswagen, ale ostatecznie to Peugeot mia\u0142 racj\u0119 pozostawiaj\u0105c pod ekranem najwa\u017cniejsze przyciski do w\u0142\u0105czenia nawiew\u00f3w czy \u015bwiate\u0142 awaryjnych. Tak, nawet te przyciski pr\u00f3bowano usun\u0105\u0107 i wszystko obs\u0142ugiwa\u0107 za pomoc\u0105 ekranu. Nie tylko uk\u0142ad i ilo\u015b\u0107 urz\u0105dze\u0144 na desce rozdzielczej zmienia\u0142a si\u0119 w ostatnich latach. Zmienia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c materia\u0142y.<\/p>\n

Zegary VW Tourana<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Touran Klub Polska<\/p>\n

Pierwsze deski rozdzielcze by\u0142y wykonane z blachy. W latach 20-tych tylko ich rama by\u0142a z metalu w wyko\u0144czenie cz\u0119sto by\u0142o drewniane. Cz\u0119sto do wyko\u0144czenia detali stosowano prawdziw\u0105 sk\u00f3r\u0119. Po epoce eksperyment\u00f3w z metalami, aluminium i chromami w latach 60-tych przyszed\u0142 czas na tworzywa sztuczne. Bakelit i ebonit\u00a0 – to by\u0142y tworzywa najcz\u0119\u015bciej wykorzystywane do produkcji element\u00f3w wyko\u0144czenia wn\u0119trza pojazd\u00f3w. Materia\u0142y takie jak chromowane listwy, ciemna sk\u00f3ra czy po\u0142yskuj\u0105cy lakier by\u0142y luksusem. Czy s\u0142usznie?<\/p>\n<\/div>\n

\n

Przetrwa\u0142y do ko\u0144ca lat 90-tych. Wtedy rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 trend, kt\u00f3ry trwa do dzi\u015b. Do wyko\u0144czenia deski u\u017cywa si\u0119 coraz wi\u0119kszej ilo\u015bci surowc\u00f3w wt\u00f3rnych. W praktyce oznacza to wykorzystanie plastiku po butelkach typu PET, w\u0142\u00f3kien ro\u015blinnych czy naturalnej we\u0142ny. Odsetek tych surowc\u00f3w u\u017cytych do produkcji deski rozdzielczej wynosi obecnie nawet 20-30 %. To naprawd\u0119 du\u017co. Niestety to utrudnia utrzymanie czysto\u015bci. Dzi\u015b ju\u017c \u201ezwyk\u0142y Plak\u201d i szmatka nie wyczyszcz\u0105 tych wszystkich materia\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Z desk\u0105 przez histori\u0119, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przeniesiono mechanizm zmiany bieg\u00f3w z kierownicy na miejsce pomi\u0119dzy przednimi fotelami. To z kolei spowodowa\u0142o, \u017ce deska rozdzielcza zosta\u0142a po\u0142\u0105czona z t\u0105 przestrzeni\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwano \u201etunelem \u015brodkowym\u201d. Przestrze\u0144 przed d\u017awigni\u0105 zmiany bieg\u00f3w wykorzystano aby obni\u017cy\u0107 miejsce umieszczenia radioodbiornika. Nad nim znalaz\u0142o si\u0119 miejsce na nawiewy i mechanizm sterowania przep\u0142ywem powietrza. Wkr\u00f3tce zegary mia\u0142y przej\u015b\u0107 do\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21346,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[94,3574,3575,3581,3583,3584,3582],"class_list":["post-21340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-bmw","tag-dashboard","tag-deska-rozdzielcza","tag-lagonda","tag-multipla","tag-piano-black","tag-wyswietlacz"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/3935454838_4a595a49f6_z-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Przeniesiono mechanizm zmiany bieg\u00f3w z kierownicy na miejsce pomi\u0119dzy przednimi fotelami. To z kolei spowodowa\u0142o, \u017ce deska rozdzielcza zosta\u0142a po\u0142\u0105czona z t\u0105 przestrzeni\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwano \u201etunelem \u015brodkowym\u201d. Przestrze\u0144 przed d\u017awigni\u0105 zmiany bieg\u00f3w wykorzystano aby obni\u017cy\u0107 miejsce umieszczenia radioodbiornika. Nad nim znalaz\u0142o si\u0119 miejsce na nawiewy i mechanizm sterowania przep\u0142ywem powietrza. Wkr\u00f3tce zegary mia\u0142y przej\u015b\u0107 do\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21340"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21345,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21340\/revisions\/21345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21346"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}