{"id":21351,"date":"2025-06-06T19:58:41","date_gmt":"2025-06-06T18:58:41","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=21351"},"modified":"2025-06-06T19:58:41","modified_gmt":"2025-06-06T18:58:41","slug":"wieczor-z-grahamem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/06\/06\/wieczor-z-grahamem\/","title":{"rendered":"Wiecz\u00f3r z Grahamem"},"content":{"rendered":"
\n

Pod koniec lat 20-tych Nissan chcia\u0142 uzbroi\u0107 japo\u0144skie wojsko swoimi pojazdami, ale napotka\u0142 dwie przeszkody – nie mia\u0142 w ofercie du\u017cych modeli. Oferta mikrosamochod\u00f3w DAT by\u0142a zbyt ma\u0142a a oferowane pojazdy by\u0142y zbyt s\u0142abe do zastosowania w wojsku. Na ofert\u0119 rodzimego producenta narzekali r\u00f3wnie\u017c cywilni Japo\u0144czycy, dla kt\u00f3rych mikrosamoch\u00f3d przesta\u0142 by\u0107 wystarczaj\u0105cym pojazdem. Japo\u0144czycy swoje pieni\u0105dze wydawali u przedstawicielstw ameryka\u0144skich koncern\u00f3w. W nich upatrywano szanse na modernizacje japo\u0144skiego wojska.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Na pocz\u0105tku lat 30-tych w Japonii mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 du\u017ce Fordy i Chevrolety. Nawet Mitsubishi, kt\u00f3re oferowa\u0142o \u201ekarety\u201d \u015bredniej klasy nie by\u0142o w stanie zaspokoi\u0107 potrzeb Japo\u0144czyk\u00f3w. Toyota dopiero uczy\u0142a si\u0119 rzemios\u0142a samochodowego i przygotowywa\u0142a si\u0119 do uruchomienia produkcji seryjnej. Nissan dopiero w 1934 roku podj\u0105\u0142 si\u0119 konstrukcji pierwszego du\u017cego samochodu. Oczywi\u015bcie wzorowano si\u0119 na ameryka\u0144skich modelach wy\u017cszej klasy, kt\u00f3re w tym czasie uwa\u017cano za najlepsze wozy na \u015bwiecie. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Grahama, od kt\u00f3rego postanowiono zakupi\u0107 licencj\u0119.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W 1936 roku za cen\u0119 390 tysi\u0119cy dolar\u00f3w zakupiono i przywieziono z USA lini\u0119 produkcyjn\u0105 modelu Crusader. Oczywi\u015bcie Japo\u0144czycy od razu wprowadzili w nim kilka \u201eusprawnie\u0144\u201d. Graham by\u0142 wyposa\u017cony w 6-cylindrowy silnik o mocy 85 KM i m\u00f3g\u0142 rozp\u0119dzi\u0107 si\u0119 do 120 km\/h. Pojazd wa\u017cy\u0142 na sucho 1410 kg i mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 472 cm.\u00a0 Osi\u0105gi mia\u0142 \u201ewystarczaj\u0105ce\u201d, ale Japo\u0144czycy zauwa\u017cyli kilka problem\u00f3w technicznych, kt\u00f3re szybko rozwi\u0105zali. Jednym z nich by\u0142a skrzynia bieg\u00f3w. Zacina\u0142a si\u0119 i jej praca by\u0142a zbyt g\u0142o\u015bna. Po kilku miesi\u0105cach usterki rozwi\u0105zano.<\/p>\n

Graham czy Datsun?<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Mac’s Motor City<\/p>\n

W ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy poprawiono przeniesienie nap\u0119du na tyln\u0105 o\u015b oraz wprowadzono zmiany w zawieszeniu. Karoseri\u0119 pozostawiono bez zmian. Produkcj\u0119 seryjn\u0105 uruchomiono w marcu 1937 roku. Za cen\u0119 4000 jen\u00f3w klient otrzymywa\u0142 solidny w\u00f3z z mocnym silnikiem. Nie by\u0142o tanio, ale lepiej ni\u017c w ma\u0142ych montowniach kopiuj\u0105cych zachodnie wozy. Pojazd by\u0142 zmontowany starannie i szybko zyska\u0142 uznanie na rynku. Japo\u0144czycy wreszcie byli w stanie zakupi\u0107 w\u00f3z w\u0142asnej marki, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 konkurowa\u0107 z zachodnimi \u201ekaretami\u201d. Tylko gdzie by\u0142 znaczek Nissana?<\/p>\n<\/div>\n

\n

Jeszcze go nie by\u0142o. Na \u015brodku maski umieszczono uskrzydlon\u0105 figurk\u0119. Zrezygnowano jedynie z napis\u00f3w na os\u0142onie ch\u0142odnicy. Tak przygotowany pojazd produkowano a\u017c do zako\u0144czenia wojny. Do rozpocz\u0119cia wojny w ofercie by\u0142o nadwozie zamkni\u0119te, otwarte oraz pod zabudow\u0119. Wersja z mi\u0119kkim dachem mia\u0142a zach\u0119ci\u0107 wojsko do zakup\u00f3w, ale pojazd nie przyj\u0105\u0142 si\u0119 w armii. Mia\u0142 nap\u0119d jedynie na tyln\u0105 o\u015b i by\u0142 zbyt du\u017cy i ci\u0119\u017cki na pojazd dla dow\u00f3dcy. Nie by\u0142 to jedyny licencyjny model p\u00f3\u017aniejszego Nissana. Na drugim ko\u0144cu linii modelowej znajdowa\u0142o si\u0119 \u201eco\u015b\u201d mniejszego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Drugim by\u0142 Austin 7, kt\u00f3ry by\u0142 oferowany r\u00f3wnolegle z mikrosamochodami DAT. Tu sprostowanie – mikrosamochody marki DAT pocz\u0105tkowo nie mia\u0142y nic wsp\u00f3lnego z brytyjskim \u201emaluchem\u201d. Dopiero pod koniec lat 20-tych na mocy wsp\u00f3\u0142pracy z Austinem zunifikowano wi\u0119kszo\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w oraz zacz\u0119to stosowa\u0107 brytyjskie silniki w miejsce s\u0142abych silnik\u00f3w w\u0142asnej konstrukcji. Pokr\u0119tna przedwojenna historia Nissana to r\u00f3wnie\u017c czasy rozwoju transportu zbiorowego w Japonii. Co autobusy i ci\u0119\u017car\u00f3wki Nissana maj\u0105 wsp\u00f3lnego z ameryka\u0144sk\u0105 motoryzacj\u0105?<\/p>\n

Nissan pod koniec lat 30-tych i podczas wojny oferowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c pojazdy dostawcze i mikrobusy. Oznaczono je \u201eseria 80\u201d (mikrobusy) i \u201eseria 90\u201d (pojazdy pod zabudow\u0119). Nie by\u0142y to autorskie projekty Nissana. Podwozie oraz kabina pochodzi\u0142y z \u2026 fabryk Grahama. Pojazdy szybko dostosowano do potrzeb japo\u0144skiego wojska oraz przedsi\u0119biorstw transportowych. Produkowano je kr\u00f3tko – do ataku na Pearl Harbour. Po tym wydarzeniu ameryka\u0144skie w\u0142adze ca\u0142kowicie przesta\u0142y wspiera\u0107 japo\u0144sk\u0105 motoryzacj\u0119. Cesarstwo sta\u0142o si\u0119 wrogim krajem.<\/p>\n

DAT 11 – japo\u0144ski Austin oraz autobus serii 90 (ju\u017c jako Nissan)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Drive Madness<\/p>\n

Cywilne modele serii 70 sk\u0142adano jeszcze w 1943 roku, Cz\u0119\u015bci pochodzi\u0142y z zapas\u00f3w magazynowych. Produkcj\u0119 pojazd\u00f3w ci\u0119\u017carowych zako\u0144czono ze wzgl\u0119du na brak cz\u0119\u015bci. Tych nie dostarczano z USA ani nie pozwolono na dostarczenie maszyn do ich produkcji. Japonia okaza\u0142a si\u0119 przeciwnikiem a Amerykanie nie \u201eprowadzili biznesu za wszelk\u0105 cen\u0119\u201d. Wojna wkr\u00f3tce mia\u0142a si\u0119 zako\u0144czy\u0107 a zniszczone fabryki przesz\u0142y w r\u0119ce zwyci\u0119skiej armii. Amerykanie inwestowali g\u0142\u00f3wnie w rozw\u00f3j ci\u0119\u017car\u00f3wek i autobus\u00f3w kosztem samochod\u00f3w osobowych.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie od przedwojennych ci\u0119\u017car\u00f3wek wznowiono produkcj\u0119 po zako\u0144czeniu wojny. Licencyjny osobowy Graham nie by\u0142 potrzebny. Przeci\u0119tnego Japo\u0144czyka nadal nie by\u0142o sta\u0107 na samoch\u00f3d. Zadaniem koncernu Nissana mia\u0142o by\u0107 odbudowanie zniszczonej gospodarki i potrzebne by\u0142y pojazdy u\u017cytkowe. Rol\u0119 modeli marki DAT przej\u0119\u0142a przej\u0119ta przez Nissana firma Tama – producent elektrycznych mikrosamochod\u00f3w, kt\u00f3re jednak nie zdoby\u0142y popularno\u015bci. Japo\u0144czykom musia\u0142y wystarczy\u0107 rowery z do\u0142\u0105czanymi silnikami.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W latach 50-tych rol\u0119 du\u017cych Nissan\u00f3w przej\u0105\u0142 Prince i Datsun. Powoli wycofywano si\u0119 z kopiowania ameryka\u0144skiej techniki na rzecz rozwoju w\u0142asnej. Ta nie by\u0142a doskona\u0142a. Do pocz\u0105tku lat 70-tych Nissany na rynkach zachodnich uwa\u017cano za pojazdy tanie i wykonane \u201epo tanio\u015bci\u201d. Stan ten zmieni\u0142 si\u0119 pod koniec lat 80-tych kiedy w USA nast\u0105pi\u0142a zmiana preferencji klient\u00f3w i kryzys paliwowy zmusi\u0142 ich do poszukiwania pojazd\u00f3w ma\u0142olitra\u017cowych. W tym czasie Nissan by\u0142 ju\u017c \u015bwiatowym koncernem, ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n

… chwila …<\/p>\n

Dlaczego to tak pogmatwana historia? Firma DAT zosta\u0142a za\u0142o\u017cona w 1911 roku. W 1926 roku pojawi\u0142a si\u0119 nazwa Datsun a Nissan pojawi\u0142 si\u0119 w 1933 roku. Wszystkie firmy \u0142\u0105czy osoba za\u0142o\u017cyciela – Masujiro Hashimoto. By\u0142 pionierem automobilizmu w Japonii. Kilkukrotnie pr\u00f3bowa\u0142 sta\u0107 si\u0119 \u201ejapo\u0144skim Fordem\u201d, ale dopiero po przegranej wojnie firma sta\u0142a si\u0119 wa\u017cnym producentem i konkurentem dla Toyoty i Mitsubishi. Historia marki DAT, Nissana, Tamy i Datsuna to materia\u0142 na scenariusz telenoweli. Jest w nim wiele ciekawych zwrot\u00f3w akcji.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod koniec lat 20-tych Nissan chcia\u0142 uzbroi\u0107 japo\u0144skie wojsko swoimi pojazdami, ale napotka\u0142 dwie przeszkody – nie mia\u0142 w ofercie du\u017cych modeli. Oferta mikrosamochod\u00f3w DAT by\u0142a zbyt ma\u0142a a oferowane pojazdy by\u0142y zbyt s\u0142abe do zastosowania w wojsku. Na ofert\u0119 rodzimego producenta narzekali r\u00f3wnie\u017c cywilni Japo\u0144czycy, dla kt\u00f3rych mikrosamoch\u00f3d przesta\u0142 by\u0107 wystarczaj\u0105cym pojazdem. Japo\u0144czycy swoje\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21359,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[65,1382,3590,373,1825,3591],"class_list":["post-21351","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-austin","tag-datsun","tag-graham","tag-licencja","tag-nissan","tag-prince"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/4-3-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Pod koniec lat 20-tych Nissan chcia\u0142 uzbroi\u0107 japo\u0144skie wojsko swoimi pojazdami, ale napotka\u0142 dwie przeszkody – nie mia\u0142 w ofercie du\u017cych modeli. Oferta mikrosamochod\u00f3w DAT by\u0142a zbyt ma\u0142a a oferowane pojazdy by\u0142y zbyt s\u0142abe do zastosowania w wojsku. Na ofert\u0119 rodzimego producenta narzekali r\u00f3wnie\u017c cywilni Japo\u0144czycy, dla kt\u00f3rych mikrosamoch\u00f3d przesta\u0142 by\u0107 wystarczaj\u0105cym pojazdem. Japo\u0144czycy swoje\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21351"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21360,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21351\/revisions\/21360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}