{"id":21378,"date":"2025-06-16T18:30:25","date_gmt":"2025-06-16T17:30:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=21378"},"modified":"2025-06-16T18:30:25","modified_gmt":"2025-06-16T17:30:25","slug":"czechoslowacka-formula-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/06\/16\/czechoslowacka-formula-1\/","title":{"rendered":"Czechos\u0142owacka Formu\u0142a 1"},"content":{"rendered":"
\n

Pod koniec lat 60-tych Formu\u0142y 1, 2 i 3 na \u201ezgni\u0142ym Zachodzie\u201d by\u0142y bardzo popularnym sportem. Kierowcy byli uwa\u017cani za celebryt\u00f3w, zespo\u0142y mia\u0142y milionowe bud\u017cety i wielu sponsor\u00f3w. Po drugiej stronie \u201e\u017belaznej Kurtyny\u201d nie by\u0142o por\u00f3wnywalnego sportu. Rajdy i wy\u015bcigi by\u0142y organizowane, ale nie na tak\u0105 skal\u0119 jak na Zachodzie. Szansa na organizowanie podobnej klasy zawod\u00f3w pojawi\u0142a si\u0119 w 1969 roku. W tym samym czasie w PRL-u i Czechos\u0142owacji pr\u00f3bowano okre\u015bli\u0107 zasady nowych wy\u015bcig\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W PRL-u organizacja zawod\u00f3w \u201eFormu\u0142a Polonia\u201d by\u0142a oparta o zawody organizowane na kilku torach a do konstrukcji bolid\u00f3w u\u017cywano silnik\u00f3w \u201eDu\u017cego Fiata\u201d i cz\u0119\u015bci z Dacii. W Czechos\u0142owacji za organizacj\u0119 zawod\u00f3w odpowiada\u0142a Skoda oraz Metalex (MTX). Nowe regulacje FIA dotycz\u0105ce silnik\u00f3w zmusi\u0142y \u201eDemoludy\u201d do rezygnacji z udzia\u0142u w mi\u0119dzynarodowych zawodach co dodatkowo wzmocni\u0142o ch\u0119\u0107 organizacji w\u0142asnych wy\u015bcig\u00f3w. Silniki Skody by\u0142y za ma\u0142e aby spe\u0142ni\u0107 wymogi FIA.<\/p>\n<\/div>\n

\n

By\u0142y za to tanie, co pozwoli\u0142o na powszechne wykorzystanie w nowej serii wy\u015bcigowej – \u201eFormu\u0142a Skoda\u201d zak\u0142ada\u0142a u\u017cycie silnik\u00f3w ze Skody 110 z kilkoma zmianami (m.in. inny ga\u017anik). Dla potrzeb konstrukcji nowego bolidu silnik obr\u00f3cono o 180 stopni. MTX wykona\u0142 kratownic\u0119 z rur o grubo\u015bci 32 mm oraz karoseri\u0119 z w\u0142\u00f3kna szklanego. Ca\u0142o\u015b\u0107 \u201ena sucho\u201d wa\u017cy\u0142a 400 kg. Silniki o mocy od 52 do oko\u0142o 65 KM (w zale\u017cno\u015bci od ga\u017anika) wystarcza\u0142y do osi\u0105gania pr\u0119dko\u015bci 150-180 km\/h. Ma\u0142o? Tory w Europie \u015arodkowej by\u0142y kr\u0119te i kr\u00f3tkie.<\/p>\n

Bolid \u201eFormu\u0142y Skoda\u201d<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Auta5<\/p>\n

Now\u0105 wy\u015bcig\u00f3wk\u0119 po raz pierwszy pokazano podczas GP Brna. Konstrukcja zebra\u0142a dobre opinie. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 monta\u017c kr\u00f3tkiej serii aby m\u00f3c zorganizowa\u0107 pierwsze wy\u015bcigi (zmontowano 35 sztuk). Pierwszy wy\u015bcig Formu\u0142y Skoda odby\u0142 si\u0119 16 maja 1971 roku. Wy\u015bcigi nowej \u201eFormu\u0142y\u201d wzbudzi\u0142y zainteresowanie wielu m\u0142odych kierowc\u00f3w wy\u015bcigowych a seria przyci\u0105ga\u0142a zawodnik\u00f3w z ca\u0142ej Europy \u015arodkowej. W tym czasie MTX projektowa\u0142 wy\u015bcig\u00f3wki do innych serii wy\u015bcigowych oraz wersje specjalne Skody – g\u0142\u00f3wnie rajd\u00f3wki.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W 1975 roku w regulaminie wprowadzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji uk\u0142adu wydechowego a dwa lata p\u00f3\u017aniej umo\u017cliwiono zmiany w uk\u0142adzie kierowniczym. Zmianom uleg\u0142 kszta\u0142t nadwozia. Zosta\u0142o nieznacznie wyd\u0142u\u017cone i poprawie uleg\u0142a aerodynamika. Nowe nadwozie wykonano z w\u0142\u00f3kna szklanego. Za kierownicami nowych wy\u015bcig\u00f3wek zasiadali m.in. Jiri Micanek, Adolf Fesarek, Josef Kolas czy Milos Lepka. Wraz ze zmian\u0105 generacji Skody jej nowe cz\u0119\u015bci pos\u0142u\u017cy\u0142y do budowy wy\u015bcig\u00f3wki nowej generacji.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W 1981 roku wprowadzono now\u0105 wersj\u0119 wy\u015bcig\u00f3wki z silnikiem Skody 105.\u00a0 Z orygina\u0142u przeniesiono r\u00f3wnie\u017c uk\u0142ad kierowniczy oraz ko\u0142a. Czy osi\u0105gi uleg\u0142y znacznej poprawie? Nie – jedynym atutem tej konstrukcji by\u0142a niska masa w\u0142asna. Priorytetem by\u0142o utrzymanie dotychczasowego poziomu koszt\u00f3w opracowania nowej wy\u015bcig\u00f3wki. Przy stosunkowo niskim progu wej\u015bcia do tego sportu wok\u00f3\u0142 zawod\u00f3w gromadzi\u0142o si\u0119 wielu utalentowanych kierowc\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich byli: Josef Krecmer, Jaromir Pavlicek, Jan Kacer czy Jan Vonka.<\/p>\n

Jan Kacer w wy\u015bcig\u00f3wce<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: euromontagna.com<\/p>\n

Oczywi\u015bcie seria mia\u0142a swojego \u201eKr\u00f3la Statystyk\u201d. Podobnie jak w przypadku innych serii wy\u015bcigowych, r\u00f3wnie\u017c \u201eFormu\u0142a Skoda\u201d mia\u0142a swojego Schumachera. Niekwestionowanym zwyci\u0119zc\u0105 tej serii by\u0142 Jan Kacer. W latach 1979-1989 a\u017c 8-krotnie zdoby\u0142 mistrzowski tytu\u0142 tej serii. Kim by\u0142?\u00a0 Nie by\u0142 czechos\u0142owackim \u201ecz\u0142owiekiem renesansu\u201d – re\u017cyserem i spo\u0142ecznikiem uhonorowanym \u201eOrderem Masaryka\u201d. To zupe\u0142nie dwie r\u00f3\u017cne osoby. Czechos\u0142owacki Schumacher mia\u0142 wielu konkurent\u00f3w. Byli to g\u0142\u00f3wnie kierowcy z Czechos\u0142owacji i W\u0119gier.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Du\u017c\u0105 liczb\u0119 wy\u015bcig\u00f3w wygrywali r\u00f3wnie\u017c: Jiri Cerva oraz, wcze\u015bniej wspomniany, Josef Krecmer. Wspomniani kierowcy wkr\u00f3tce otrzymali propozycje start\u00f3w w innych seriach. W po\u0142owie lat 80-tych wi\u0119kszo\u015b\u0107 kierowc\u00f3w Formu\u0142y Skoda przesz\u0142o do szybszej Formu\u0142y Easter oraz \u201ePucharu Pokoju i Przyja\u017ani\u201d (typowa nazwa mi\u0119dzynarodowych zawod\u00f3w w Demoludach). W tym czasie Skoda rozwija\u0142a projekt przednionap\u0119dowego samochodu i oczywistym by\u0142o, \u017ce cz\u0119\u015bci z nowej konstrukcji zostan\u0105 wykorzystane do kolejnej generacji wy\u015bcig\u00f3wek.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Ostatni\u0105 zmian\u0105 by\u0142o dostosowanie konstrukcji do silnika pochodz\u0105cego ze Skody Favorit. W przeciwie\u0144stwie do serii \u201eFormu\u0142a Easter\u201d wy\u015bcig\u00f3wki by\u0142y wyposa\u017cone w silniki bez do\u0142adowania. Moc oko\u0142o 70-75 KM przeciw do\u0142adowanym silnikom \u0141ady (oko\u0142o 160 KM) ? W latach 90-tych oczekiwano, \u017ce wy\u015bcigi w s\u0142abszych klasach b\u0119d\u0105 szybsze zatem puchary marek przesta\u0142y cieszy\u0107 si\u0119 zainteresowaniem widz\u00f3w. Z pr\u0119dko\u015bci maksymalnej ok. 180 km\/h na prostych odcinkach tor\u00f3w osi\u0105ga\u0142y najwy\u017cej 140-150 km\/h. To ju\u017c przestawa\u0142o imponowa\u0107 kibicom.<\/p>\n

Wy\u015bcig\u00f3wki z ko\u0144ca lat 80-tych<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: euromontagna.com<\/p>\n

Po 1989 roku seria wygasa\u0142a. W tym czasie coraz popularniejsze sta\u0142y si\u0119 \u201ePuchary Narodowe\u201d a Skoda skupi\u0142a si\u0119 na wsp\u00f3\u0142pracy z Volkswagenem i rozwojem nowej linii modelowej. Tymczasem MTX nadal stanowi\u0142 zaplecze badawczo-rozwojowe dla potrzeb Skody i Tatry oraz produkowano wy\u015bcig\u00f3wki dla innych serii (co ciekawe, korzystano z cz\u0119\u015bci Fiata i \u0141ady). To w jej zak\u0142adach zmontowano kabriolety dla Skody (na podwoziu Favorit i Felicia) i sportow\u0105 Tatr\u0119. MTX istnieje do dzi\u015b i zajmuje si\u0119 realizacj\u0105 zam\u00f3wie\u0144 na rzecz rz\u0105du czeskiego.<\/p>\n<\/div>\n

\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod koniec lat 60-tych Formu\u0142y 1, 2 i 3 na \u201ezgni\u0142ym Zachodzie\u201d by\u0142y bardzo popularnym sportem. Kierowcy byli uwa\u017cani za celebryt\u00f3w, zespo\u0142y mia\u0142y milionowe bud\u017cety i wielu sponsor\u00f3w. Po drugiej stronie \u201e\u017belaznej Kurtyny\u201d nie by\u0142o por\u00f3wnywalnego sportu. Rajdy i wy\u015bcigi by\u0142y organizowane, ale nie na tak\u0105 skal\u0119 jak na Zachodzie. Szansa na organizowanie podobnej klasy\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3600,3599,3601,3602,1008],"class_list":["post-21378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-formula-skoda","tag-jan-kacer","tag-metalex","tag-mtx","tag-skoda"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6-dsc-0690-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Pod koniec lat 60-tych Formu\u0142y 1, 2 i 3 na \u201ezgni\u0142ym Zachodzie\u201d by\u0142y bardzo popularnym sportem. Kierowcy byli uwa\u017cani za celebryt\u00f3w, zespo\u0142y mia\u0142y milionowe bud\u017cety i wielu sponsor\u00f3w. Po drugiej stronie \u201e\u017belaznej Kurtyny\u201d nie by\u0142o por\u00f3wnywalnego sportu. Rajdy i wy\u015bcigi by\u0142y organizowane, ale nie na tak\u0105 skal\u0119 jak na Zachodzie. Szansa na organizowanie podobnej klasy\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21378","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21378"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21386,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21378\/revisions\/21386"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}