{"id":21547,"date":"2025-08-22T17:21:15","date_gmt":"2025-08-22T16:21:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=21547"},"modified":"2025-08-22T17:21:15","modified_gmt":"2025-08-22T16:21:15","slug":"spelnione-marzenia-czyli-zakup-nowego-samochodu-w-prl","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2025\/08\/22\/spelnione-marzenia-czyli-zakup-nowego-samochodu-w-prl\/","title":{"rendered":"Spe\u0142nione marzenia, czyli zakup nowego samochodu w PRL"},"content":{"rendered":"
\n

W gospodarce centralnie planowanej samoch\u00f3d zawsze jest dobrem luksusowym. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w naszym kraju. Samochody by\u0142y drogie a dost\u0119p do nich utrudnia\u0142o pa\u0144stwo stosuj\u0105c system pozwole\u0144 udzielanych przez swoje organy. Chc\u0105c kupi\u0107 nowy samoch\u00f3d nale\u017ca\u0142o nie tylko mie\u0107 pieni\u0105dze. Potrzebne by\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u201eznajomo\u015bci\u201d \u2013 koneksje z w\u0142adz\u0105 na mo\u017cliwie najwy\u017cszym szczeblu. Dlaczego tak by\u0142o? W gospodarce PRL brakowa\u0142o wszystkiego \u2013 popyt przewy\u017csza\u0142 poda\u017c. Oczywi\u015bcie byli uprzywilejowani, kt\u00f3ry dzi\u0119ki znajomo\u015bciom byli w stanie kupi\u0107 nawet Mercedesa lub Porsche.<\/p>\n<\/div>\n

\n

W pierwszej kolejno\u015bci talony otrzymywali przodownicy pracy, osoby zas\u0142u\u017cone dla aparatu pa\u0144stwowego, cz\u0142onkowie PZPR, ZSMP, ZSL-u i SD, wojskowi i s\u0142u\u017cby mundurowe. Cz\u0119\u015b\u0107 talon\u00f3w okazjonalnie trafia\u0142a w r\u0119ce lekarzy, naukowc\u00f3w i artyst\u00f3w. Mia\u0142e\u015b z\u0142ot\u00f3wki? Znajomo\u015bci? Mog\u0142e\u015b dosta\u0107 talon w formie przydzia\u0142u na konkretny samoch\u00f3d. To nie dzia\u0142a\u0142o samo z siebie. Potrzebny by\u0142 wniosek z\u0142o\u017cony za po\u015brednictwem zak\u0142adu pracy, jedynie s\u0142usznej partii czy w urz\u0119dzie wojew\u00f3dzkim. Uprzywilejowani otrzymywali przydzia\u0142y od r\u0119ki, mniej uprzywilejowani? Musieli czeka\u0107.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Absurdalne czasy? Tak. To by\u0142y dziwne czasy, w kt\u00f3rych Polacy musieli wykorzysta\u0107 wszystkie \u201edzia\u0142ania\u201d aby zdoby\u0107 upragnione dobra. Nawet po otrzymaniu talonu nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107 a\u017c oczekiwany pojazd zostanie wyprodukowany lub sprowadzony. Stan ten dotyczy\u0142 tak samo talon\u00f3w z\u0142ot\u00f3wkowych jak i dewizowych. Dewizami by\u0142y, a jak\u017ce, dolary \u2013 waluta jednocze\u015bnie zakazana jak i bardzo upragniona w socjalistycznej gospodarce. Czy posiadanie talonu oznacza\u0142o przyznanie zni\u017cki na zakup pojazdu? Nie, klient p\u0142aci\u0142 ca\u0142\u0105 cen\u0119. Regu\u0142a dost\u0119pno\u015bci by\u0142a wa\u017cniejsza ni\u017c marketing i promocje.<\/p>\n

Pewex – oaza zachodniego luksusu<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Onet<\/p>\n

Ile lat nale\u017ca\u0142o czeka\u0107 na upragniony pojazd? W latach 70-tych pojazdy dost\u0119pne za dewizy by\u0142y cz\u0119sto dost\u0119pne od r\u0119ki lub czeka\u0142o si\u0119 na nie kilka miesi\u0119cy. Przyk\u0142adem by\u0142 Golf czy Fiat 132 dost\u0119pne w cenie oko\u0142o 7000 $ w Pewexie. Inaczej by\u0142o z pojazdami z \u201eDemolud\u00f3w\u201d. Maluch by\u0142 dost\u0119pny za 69 tysiecy z\u0142 lub za oko\u0142o 800 $ a czas oczekiwania w przypadku talonu z\u0142ot\u00f3wkowego wynosi\u0142 od 3 do 5 lat. Polonez by\u0142 dobrem luksusowym \u2013 nawet 250 tysi\u0119cy z\u0142 lub 2000$ i czas oczekiwania nawet 8 lat. \u0141ada by\u0142a ta\u0144sza (oko\u0142o 200 tysi\u0119cy), ale czas oczekiwania mia\u0142 wynosi\u0107 nawet \u2026 10 lat.<\/p>\n<\/div>\n

\n

To jednak nie by\u0142 rekord. Za cen\u0119 Malucha mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 Trabanta. Je\u017celi dostali\u015bmy talon na Trabanta to czas oczekiwania m\u00f3g\u0142 wynosi\u0107 nawet 12 lat. W praktyce \u2013 dostajemy przydzia\u0142 w po\u0142owie lat 70-tych a odbieramy w czasie, gdy PRL\u00a0 chyli si\u0119 ku upadkowi. Tym, kt\u00f3rzy nie byli cierpliwi pozostawa\u0142 zakup Syreny. Ta z talonem kosztowa\u0142a do 120 tysi\u0119cy z\u0142. Nie by\u0142a dost\u0119pna za dolary. Pa\u0144stwo nie chcia\u0142o pochwali\u0107 si\u0119 swoim pojazdem ludowym wystawiaj\u0105c go w Pewexie? Ciekawe dlaczego?<\/p>\n

Bon towarowy na 100$ – nieosi\u0105galne marzenie dla Polaka<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Allegro<\/p>\n

Tymczasem wielu Polak\u00f3w otrzymywa\u0142o talony i czeka\u0142o. Oczywi\u015bcie w momencie realizacji talonu \u2013 zapisu na konretny model z przydzia\u0142u nale\u017ca\u0142o wp\u0142aci\u0107 zaliczk\u0119. Ta zwykle wynosi\u0142a 10% ceny pojazdu. Op\u0142aca\u0142o si\u0119 i czeka\u0142o na kilka lat na odbi\u00f3r pojazdu. Czy by\u0142 spe\u0142nieniem marze\u0144? Tak, ale nie zawsze by\u0142 idealny. W praktyce oznacza\u0142o to braki jako\u015bciowe. Ze strony VW? Nie, problem dotyczy\u0142 g\u0142\u00f3wnie pojazd\u00f3w wyprodukowanych w Demoludach. Szcz\u0119\u015bliwcy cz\u0119sto byli zdziwieni jako\u015bci\u0105 odbieranych pojazd\u00f3w. Bra\u0142o si\u0119 co mo\u017cna by\u0142o dosta\u0107.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Z\u0142e spasowanie element\u00f3w, niedok\u0142adne malowanie, braki w wyposa\u017ceniu \u2013 to by\u0142a norma w przypadku Dacii, Zastavy i FSO. \u0141ady i Skody przeznaczone na nasz rynek zwykle by\u0142y starannie posk\u0142adane co nie oznacza\u0142o jako\u015bci na poziomie niemieckich samochod\u00f3w. Kto mia\u0142 pieni\u0105dze i potrzebowa\u0142 szybko samochodu m\u00f3g\u0142 wybra\u0107 si\u0119 na gie\u0142d\u0119. Tam ceny za nowy samoch\u00f3d by\u0142y wy\u017csze ni\u017c za talony, ale po\u015bpiech czyni\u0142 okazj\u0119 do szybkiego zakupu \u2026 niesprawdzonego egzemplarza. \u0141atwo by\u0142o znale\u017a\u0107 egzemplarz bez kompletu dokument\u00f3w. Nawet i na te znajdowali si\u0119 klienci.<\/p>\n

Ceny w Pewexie na pocz\u0105tku 1981 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne<\/p>\n

Obok nowych Maluch\u00f3w i Polonez\u00f3w by\u0142y pojazdy sprowadzone z Niemiec. By\u0142y drogie, cz\u0119sto mocno zu\u017cyte a pomimo tego szybko znajdowa\u0142y klient\u00f3w. Dlaczego? Na tle produkcji z Demolud\u00f3w by\u0142y postrzegane jako pojazdy niezawodne i doskonale posk\u0142adane. Klienci zamiast nowego Poloneza byli w stanie kupi\u0107 kilkuletniego zaje\u017cd\u017conego Golfa. Oczywi\u015bcie na gie\u0142dzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 \u2026 talon. Handel dokumentami odbywa\u0142 si\u0119 na obrze\u017cach gie\u0142dy i nie by\u0142 legalny. Ci, kt\u00f3rzy podjeli ryzyko zdobywali prawo do upragnionego Malucha. Dolary? R\u00f3wnie\u017c mo\u017cna by\u0142o je kupi\u0107 na gie\u0142dzie.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 z nich by\u0142a fa\u0142szywa. Za prawdziwe mo\u017cna by\u0142o zarezerwowa\u0107 w Pewexie upragniony samoch\u00f3d. W po\u0142owie lat 80-tych nowy Maluch w Pewexie kosztowa\u0142 r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 80 \u015brednich pensji. Tyle nale\u017ca\u0142o usk\u0142ada\u0107 i zamieni\u0107 po czarnorynkowym kursie na dolary aby zdoby\u0107 pierwszy nowy samoch\u00f3d w \u017cyciu. Kogo by\u0142o sta\u0107? Nikogo. W latach 70-tych wi\u0119ksza liczba Polak\u00f3w by\u0142a w stanie zarobi\u0107 na nowy samoch\u00f3d, 10 lat p\u00f3\u017aniej kryzys gospodarczy po stanie wojennym wp\u0142yn\u0105\u0142 na za\u0142amanie rynku nowych samochod\u00f3w. Ceny wzros\u0142y a dost\u0119pno\u015b\u0107 wyra\u017anie spad\u0142a.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Pod koniec lat 80-tych XX wieku system talonowy nie by\u0142 ju\u017c popularny. Rynek zosta\u0142 zdominowany przez pojazdy u\u017cywane. Mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 prawie dowolny model. W tym czasie wielu Polak\u00f3w mog\u0142o zakupi\u0107 nawet pojazdy ameryka\u0144skiej lub japo\u0144skiej produkcji. Cho\u0107 u\u017cywane, nadal by\u0142y drogie. Zakup u\u017cywanej Toyoty czy Chryslera by\u0142 mo\u017cliwy dzi\u0119ki indywidualnemu importowi. Kto je sprowadza\u0142? Zawdzi\u0119czamy to dyplomatom, handlowcom i marynarzom, kt\u00f3rzy w nowej gospodarce zauwa\u017cyli szans\u0119 na zarobienie pieni\u0119dzy. To ju\u017c jednak inna historia.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W gospodarce centralnie planowanej samoch\u00f3d zawsze jest dobrem luksusowym. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w naszym kraju. Samochody by\u0142y drogie a dost\u0119p do nich utrudnia\u0142o pa\u0144stwo stosuj\u0105c system pozwole\u0144 udzielanych przez swoje organy. Chc\u0105c kupi\u0107 nowy samoch\u00f3d nale\u017ca\u0142o nie tylko mie\u0107 pieni\u0105dze. Potrzebne by\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u201eznajomo\u015bci\u201d \u2013 koneksje z w\u0142adz\u0105 na mo\u017cliwie najwy\u017cszym szczeblu. Dlaczego tak by\u0142o?\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":21553,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[3652,3651,972,3653,3650],"class_list":["post-21547","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-dewizy","tag-dolary","tag-import-za-dewizy","tag-pewex","tag-talony"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex-300x225.png",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex.png",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex-200x140.png",200,140,true],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/sklep-pewex-320x200.png",320,200,true]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W gospodarce centralnie planowanej samoch\u00f3d zawsze jest dobrem luksusowym. Tak by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w naszym kraju. Samochody by\u0142y drogie a dost\u0119p do nich utrudnia\u0142o pa\u0144stwo stosuj\u0105c system pozwole\u0144 udzielanych przez swoje organy. Chc\u0105c kupi\u0107 nowy samoch\u00f3d nale\u017ca\u0142o nie tylko mie\u0107 pieni\u0105dze. Potrzebne by\u0142y r\u00f3wnie\u017c \u201eznajomo\u015bci\u201d \u2013 koneksje z w\u0142adz\u0105 na mo\u017cliwie najwy\u017cszym szczeblu. Dlaczego tak by\u0142o?\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21547"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21552,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21547\/revisions\/21552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21553"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}