{"id":3400,"date":"2016-07-18T15:58:49","date_gmt":"2016-07-18T15:58:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=3400"},"modified":"2017-05-01T09:44:19","modified_gmt":"2017-05-01T09:44:19","slug":"miasto-tor-i-legenda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2016\/07\/18\/miasto-tor-i-legenda\/","title":{"rendered":"Miasto, tor i legenda"},"content":{"rendered":"

W kraju Loary, w departamencie i nad rzek\u0105\u00a0o tej samej nazwie – Sarthe znajduje si\u0119 miasteczko\u00a0Le Mans. Pierwsze wzmianki o nim znajduj\u0105 si\u0119\u00a0w \u201eGeografii\u201d Ptolemeusza. W czasach cesarstwa le\u017ca\u0142o w prowincji Galia Lugdunensis a w XI wieku, gdy by\u0142o g\u0142\u00f3wnym miastem stolicy Maine, sta\u0142o si\u0119 aren\u0105 walk hrabi\u00f3w Anjou i ksi\u0105\u017c\u0105t normandzkich.\u00a0Z niemieckiej okupacji zosta\u0142o wyzwolone przez ameryka\u0144sk\u0105 5. Dywizje pancern\u0105. Sta\u0142o si\u0119 to 8 sierpnia 1944 roku. Historia tego miejsca jest ciekawa, szczeg\u00f3lnie z jednego powodu.<\/p>\n

Le Mans liczy sobie 150 tys. mieszka\u0144c\u00f3w. Na zwiedzaj\u0105cych czeka ma\u0142o atrakcji: star\u00f3wka oraz ko\u015bci\u00f3\u0142 pod wezwaniem \u015bw. Juliana. Jednak tysi\u0105ce odwiedzaj\u0105cych Le Mans turyst\u00f3w przyje\u017cd\u017ca tam\u00a0z innego powodu. Raz w roku to miasto staje si\u0119 \u015bwi\u0105tyni\u0105 sportu motorowego. Tylko na jeden dzie\u0144, ale przygotowania do niego trwaj\u0105 ca\u0142y rok. Tak jest od 1923 roku, czyli od pierwszej edycji s\u0142ynnego 24 \u2013 godzinnego wy\u015bcigu. Po raz pierwszy do wzmaga\u0144 na trasie tory wok\u00f3\u0142 miasta wyruszono 26 maja 1923 roku.<\/p>\n

Chc\u0105c wygra\u0107 nale\u017ca\u0142o pokona\u0107 mo\u017cliwie najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 okr\u0105\u017ce\u0144 w ci\u0105gu jednej doby. Kierowca nie by\u0142 sam. Rekord ustanawia\u0142 zesp\u00f3\u0142 trzech kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zmieniali si\u0119 co dwie godziny. Tor pierwotnie mia\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 17 262 m, z czego cz\u0119\u015b\u0107 trasy przebiega\u0142a ulicami miasta. Pierwsz\u0105 edycj\u0119 wygra\u0142 francuz Andree Legache na samochodzie Chenard \u2013 Walcker przeje\u017cd\u017caj\u0105c w 24 h dok\u0142adnie 128 okr\u0105\u017ce\u0144. Rok p\u00f3\u017aniej 3 \u2013 litrowy Bentley przejecha\u0142 \u201etylko\u201d 120 okr\u0105\u017ce\u0144. Rekord Chenarda nie utrzyma\u0142 si\u0119 zbyt d\u0142ugo.<\/p>\n

Pit stop Bentleya – Le Mans 1925<\/strong><\/p>\n

\"le-mans-1925\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: primotipo.com<\/p>\n

Wynik Chenarda pobito dwa lata p\u00f3\u017aniej na samochodzie Lorraine \u2013 Dietrich. Pod koniec lat 20-tych na trasie Le Mans niepokonane by\u0142y pojazdy braci Bentley, kt\u00f3re potrafi\u0142y w 24h przejecha\u0107 154 okr\u0105\u017cenia toru (w 2003 roku Bentley przejecha\u0142 ich ponad 300). Na prze\u0142omie lat 20 i 30-tych ju\u017c \u017cadnemu uznanemu producentowi nie wypada\u0142o nie pokaza\u0107 si\u0119 na trasie tego wy\u015bcigu, st\u0105d jego renoma by\u0142a ju\u017c w pe\u0142ni uzasadniona. Za producentami przyszli sponsorzy oraz inwestorzy, kt\u00f3rzy chcieli prowadzi\u0107 tu interesy.<\/p>\n

Wraz z liczb\u0105 przejechanych okr\u0105\u017ce\u0144\u00a0i osi\u0105g\u00f3w bolid\u00f3w wzrasta\u0142y pr\u0119dko\u015bci, co wymusi\u0142o przebudow\u0119 toru. Skr\u00f3cony do 16,3 km tor by\u0142 aren\u0105 zmaga\u0144 Bentleya i Alfy Romeo. Kolejna przebudowa spowodowa\u0142a dalsze zmiany \u2013 tor mia\u0142 \u201etylko\u201d 13,5 km d\u0142ugo\u015bci a uzyskiwane wyniki przekroczy\u0142y liczb\u0119 200. Wynik 218 okr\u0105\u017ce\u0144 uzyska\u0142a Alfa Romeo prowadzona przez Raymonda Sommera w 1932 roku. Dopiero w 1935 roku Brytyjczyk Johny wygrywaj\u0105c na Lagondzie (marka za\u0142o\u017cona przez \u015bpiewaka operowego) zako\u0144czy\u0142 w 1935 roku dominacj\u0119 Alfy.<\/p>\n

W 1936 roku wy\u015bcig si\u0119 nie odby\u0142. W edycji 1937 i 1939 wygra\u0142o Bugatti, w 1938 roku triumf odni\u00f3s\u0142 francuski Delahaye. Na kolejny wy\u015bcig nale\u017ca\u0142o poczeka\u0107 a\u017c do 1949 roku. Dopiero wtedy warunki pozwala\u0142y na wznowienie wy\u015bcigu. Wznowione zawody wygra\u0142o, w\u00f3wczas ma\u0142o znane, Ferrari a rok p\u00f3\u017aniej po 1. miejsce podium si\u0119gn\u0105\u0142 Talbot. W sezonie 1951 najwi\u0119cej okr\u0105\u017ce\u0144 pokona\u0142 Jaguar prowadzony przez Petera Walkera. W\u00f3wczas nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119, co na trasie Le Mans wydarzy si\u0119 4 lata p\u00f3\u017aniej. Wydarzy\u0142o si\u0119 … najgorsze.<\/p>\n

11 czerwca 1955 roku podczas Le Mans wydarzy\u0142 si\u0119 najtragiczniejszy wypadek w sporcie motorowym. Gdy Mike Hawthorn postanowi\u0142 zjecha\u0107 do boksu jad\u0105cy za nim Lance Macklin odbi\u0142 w lewo. Tu\u017c za nim znajdowa\u0142y si\u0119 dwa Mercedesy, kt\u00f3rymi kierowali Juan Manuel Fangio i Pierre Levegh.\u00a0Ten ostatni nie wyhamowa\u0142 i z ogromnym impetem, przy pr\u0119dko\u015bci 200 km\/h uderzy\u0142 w auto Macklina. Kierowca zgina\u0142 a fragmenty bolidu si\u0142a zderzenia wyrzuci\u0142a na trybuny. Zdawa\u0142o si\u0119, \u017ce nie ma wielu rannych. Wy\u015bcig trwa\u0142 dalej.<\/p>\n

Wypadek na Le Mans – 1955 r.<\/strong><\/p>\n

\"2984104600000578-3118840-image-a-30_1433972180260\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Daily Mail\/AFP\/ Getty Images<\/p>\n

Po 9 godzinach jazdy zesp\u00f3\u0142 Mercedesa zrezygnowa\u0142, cho\u0107 jego kierowcy mogli wygra\u0107. Bilans zabitych i rannych, kt\u00f3ry sporz\u0105dzono tu\u017c po wy\u015bcigu, na trwale wpisa\u0142 si\u0119 w historie wy\u015bcig\u00f3w: 82 zabitych oraz 120 rannych. Po tym wydarzeniu Mercedes wycofa\u0142 si\u0119 z zawod\u00f3w sportowych. Dopiero w 1987 wr\u00f3ci\u0142 na trasy wy\u015bcig\u00f3w torowych. Niekt\u00f3re kraje, jak np. Szwajcaria na trwa\u0142e zakaza\u0142y organizacji tego typu imprez. Dopiero w 2007 r. Szwajcarzy znie\u015bli zakaz. Po tej tragedii FIA zacz\u0119\u0142a bardziej przygl\u0105da\u0107 si\u0119 organizacji tego typu imprez.<\/p>\n

Koniec lat 50-tych to czas dominacji Jaguara. W 1956 roku tor znowu przebudowano, co nie przeszkodzi\u0142o Jaguarowi w kolejnych wygranych. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zwyci\u0119\u017cy\u0142o Ferrari, w 1959 roku Aston Martin. Rok p\u00f3\u017aniej zacz\u0119\u0142a si\u0119 trwaj\u0105ca 10 lat walka Ferrari z Fordem, kt\u00f3r\u0105 zako\u0144czy\u0142a wygrana Porsche w 1970 roku. W sezonach 1972-1974 wygrywa\u0142a francuska Matra, po czym po kilku latach znowu Porsche. Jaguar w sezonie 1988 i 1990 przypomnia\u0142 o swoim istnieniu wygrywaj\u0105c m.in.\u00a0z Mercedesem.<\/p>\n

W 1991 roku zwyci\u0119stwo pad\u0142o \u0142upem Mazdy, w\u00f3wczas najszybszej \u201eszuflady\u201d na torze. Bolid Mazdy z \u0142atwo\u015bci\u0105 przekracza\u0142 na prostych ponad 400 km\/h. Rok p\u00f3\u017aniej zwyci\u0119\u017cy\u0142 Peugeot a w 1994 r. Dauer, kt\u00f3ry by\u0142 unowocze\u015bnion\u0105 wersj\u0105 Porsche 962. McLaren F1 w 1995 roku pokaza\u0142, \u017ce jest najszybszy tak\u017ce na torze a rewelacj\u0105 nast\u0119pnego sezonu by\u0142 TWR – ma\u0142y brytyjski producent. Po kolejnych wygranych Porsche, w 1999 roku na najwy\u017cszym stopniu podium stan\u0119li kierowcy BMW.<\/p>\n

Trwaj\u0105ca do dzi\u015b \u201eepoka Audi\u201d zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 2000 roku. Od tego momentu, opr\u00f3cz wygranego przez Bentleya (b\u0119d\u0105cego konstrukcj\u0105 \u2026 Audi) wy\u015bcigu w 2003 roku, Audi jest liderem w Le Mans. Skutecznie wygrywa z Peugeotem. Od kilku lat zamiast jednostek benzynowych do nap\u0119du bolid\u00f3w u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c silnik\u00f3w wysokopr\u0119\u017cnych, kt\u00f3re obecnie s\u0105 wspomagane przez silniki elektryczne. Dzi\u0119ki temu mniej czasu traci si\u0119 na uzupe\u0142nianie paliwa i zyskuje cenne sekundy. Ten rodzaj nap\u0119du od 10 lat z powodzeniem stosuj\u0105 Audi i Peugeot.<\/p>\n

Typowa „szuflada” z Le Mans – Audi R15 TDI<\/strong><\/p>\n

\"09\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Audi Motorsport<\/p>\n

Tor w Le Mans by\u0142 bohaterem wielu film\u00f3w. To tu kr\u0119cono film pod tym samym tytu\u0142em. W\u015br\u00f3d g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w: Steve McQueen i Porsche 917. Bohater innego filmu, Michel Valiant pokonywa\u0142 go za kierownic\u0105 Pagani Zondy z zamkni\u0119tymi oczami. Nie by\u0142 sam, gdy\u017c siedz\u0105ca obok dziewczyna m\u00f3wi\u0142a mu, kiedy na skr\u0119ca\u0107. Czy kto\u015b tak potrafi? Le Mans jest r\u00f3wnie\u017c obecne w grach komputerowych a producenci superaut ch\u0119tnie wykorzystuj\u0105 nawierzchni\u0119 toru do test\u00f3w w\u0142asnych konstrukcji.<\/p>\n

Tor dla wyznawc\u00f3w automobilizmu jest wa\u017cniejszy ni\u017c zabytki Le Mans. Gdy wy\u015bcig si\u0119 sko\u0144czy ka\u017cdy mo\u017ce przejecha\u0107 si\u0119 legendarn\u0105 tras\u0105. Je\u017celi nie masz odpowiedniego auta, w gara\u017cach toru dzia\u0142a wypo\u017cyczalnia, w kt\u00f3rej mo\u017cna dobra\u0107 pojazd zgodny z oczekiwaniami lub zasobno\u015bci\u0105 portfela.\u00a0W ten spos\u00f3b mo\u017cna poczu\u0107 si\u0119 jak Juan Manuel Fangio, Bruce McLaren albo jak Steve McQueen – ka\u017cdy z nich tu je\u017adzi\u0142 i wygrywa\u0142. Je\u017celi nie, kolejne Le Mans ju\u017c za rok. Mo\u017ce jaki\u015b zesp\u00f3\u0142 ma wolny fotel kierowcy?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W kraju Loary, w departamencie i nad rzek\u0105\u00a0o tej samej nazwie – Sarthe znajduje si\u0119 miasteczko\u00a0Le Mans. Pierwsze wzmianki o nim znajduj\u0105 si\u0119\u00a0w \u201eGeografii\u201d Ptolemeusza. W czasach cesarstwa le\u017ca\u0142o w prowincji Galia Lugdunensis a w XI wieku, gdy by\u0142o g\u0142\u00f3wnym miastem stolicy Maine, sta\u0142o si\u0119 aren\u0105 walk hrabi\u00f3w Anjou i ksi\u0105\u017c\u0105t normandzkich.\u00a0Z niemieckiej okupacji zosta\u0142o\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3404,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[900,367,1110,899],"class_list":["post-3400","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-diesel-w-motorsporcie","tag-le-mans","tag-wypadek-samochodowy","tag-wyscigi-dlugodystansowe"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/08\/BN-IX346_lemans_M_20150614150002.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W kraju Loary, w departamencie i nad rzek\u0105\u00a0o tej samej nazwie – Sarthe znajduje si\u0119 miasteczko\u00a0Le Mans. Pierwsze wzmianki o nim znajduj\u0105 si\u0119\u00a0w \u201eGeografii\u201d Ptolemeusza. W czasach cesarstwa le\u017ca\u0142o w prowincji Galia Lugdunensis a w XI wieku, gdy by\u0142o g\u0142\u00f3wnym miastem stolicy Maine, sta\u0142o si\u0119 aren\u0105 walk hrabi\u00f3w Anjou i ksi\u0105\u017c\u0105t normandzkich.\u00a0Z niemieckiej okupacji zosta\u0142o\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3400","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3400"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3400\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3839,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3400\/revisions\/3839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3404"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3400"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3400"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3400"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}