{"id":3507,"date":"2016-09-23T15:01:34","date_gmt":"2016-09-23T15:01:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=3507"},"modified":"2022-01-22T15:43:41","modified_gmt":"2022-01-22T14:43:41","slug":"bajka-pt-polak-potrafi-czesc-pierwsza-poprawiona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2016\/09\/23\/bajka-pt-polak-potrafi-czesc-pierwsza-poprawiona\/","title":{"rendered":"Bajka pt. „Polak potrafi”, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza (poprawiona)"},"content":{"rendered":"

Nie tak dawno temu, bo w 1945 roku Polska podnosi\u0142a si\u0119 z wojennej kl\u0119ski. Brakowa\u0142o wszystkiego – mieszka\u0144, jedzenia, opieki zdrowotnej i edukacji. Infrastruktura wi\u0119kszo\u015bci miast by\u0142a zniszczona. W jej odbudowie pomaga\u0142y pojazdy zostawione przez wojsko. Ci\u0119\u017car\u00f3wki by\u0142y potrzebne, ale z ich u\u017cytkowaniem by\u0142o wiele problem\u00f3w – po prostu brakowa\u0142o cz\u0119\u015bci. Polacy chcieli odbudowa\u0107 sw\u00f3j przemys\u0142 motoryzacyjny. Przed wojn\u0105 istnia\u0142o wiele fabryk a Pa\u0144stwowe Zak\u0142ady In\u017cynieryjne by\u0142y ku\u017ani\u0105 talent\u00f3w wielu zdolnych in\u017cynier\u00f3w.<\/p>\n

Niestety wojna przerwa\u0142a kariery wielu zdolnych konstruktor\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zgin\u0119\u0142a w obozach a nieliczni wyemigrowali. Problemem by\u0142y nie tylko kadry, ale r\u00f3wnie\u017c fabryki. Tych nie by\u0142o. W po\u0142owie 1945 roku by\u0142y ju\u017c plany budowy kilku zak\u0142ad\u00f3w, ale wobec braku materia\u0142\u00f3w budowlanych trudno by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 prace budowlane. Na szcz\u0119\u015bcie mieli\u015bmy zdolnych kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy zacz\u0119li organizowa\u0107 pierwsze zawody. Co ciekawe, nie by\u0142o m\u0142odych talent\u00f3w – w zawodach najcz\u0119\u015bciej rywalizowali kierowcy startuj\u0105cy przed wojn\u0105 lub … wojskowi.<\/p>\n

W pierwszych pr\u00f3bach sprawno\u015bciowych bra\u0142y udzia\u0142 za\u0142ogi startuj\u0105ce na pojazdach przedwojennych, na wojskowych Jeepach lub … „samor\u00f3bkach”, kt\u00f3re powstawa\u0142y w szopach entuzjast\u00f3w. Te ostatnie pr\u00f3bowa\u0142y na\u015bladowa\u0107 zachodnie bolidy wy\u015bcigowe. Pod prowizorycznymi karoseriami kry\u0142y si\u0119 mechanizmy przedwojennych Fiat\u00f3w, DKW lub by\u0142y to po prostu kradzione i przerobione cywilne wozy po nazistowskich oficerach. Te ostatnie cz\u0119sto by\u0142y w bardzo z\u0142ym stanie – podziurawione przez pociski lub celowo uszkodzone podczas odwrotu.<\/p>\n

SAM – czyli kit-car z PRL-u<\/strong><\/p>\n

\"sam07\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: polskie-auta.pl<\/p>\n

Kiedy w 1945 roku powsta\u0142 Pa\u0144stwowy Urz\u0105d Samochodowy domniemano, \u017ce b\u0119dzie to nowy pocz\u0105tek polskiej motoryzacji. Niestety, jego szef zamiast szuka\u0107 pomys\u0142u na fabryk\u0119 i nowy model, chcia\u0142 zaoferowa\u0107 Polakom … gigantyczn\u0105 wypo\u017cyczalni\u0119, kt\u00f3ra \u015bwiadczy\u0142aby us\u0142ugi na rzecz obywateli. Autor tego pomys\u0142u – Ignacy Wrzos uwa\u017ca\u0142 za zbytek posiadanie w\u0142asnego pojazdu silnikowego i wcielaj\u0105c ten pomys\u0142 w \u017cycie chcia\u0142 wykorzysta\u0107 rezerwy wojskowego, radzieckiego demobilu. Pomys\u0142 nie spodoba\u0142 si\u0119 nawet cz\u0142onkom rz\u0105du, bo w ten spos\u00f3b blokowa\u0142by odbudow\u0119 infrastruktury.<\/p>\n

Kolejnym krokiem ku nowemu porz\u0105dkowi mia\u0142o by\u0107 uniewa\u017cnienie i ponowna rejestracja wszystkich pojazd\u00f3w. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o. W tym samym czasie ponownie zacz\u0105\u0142 organizowa\u0107 si\u0119 Automobilklub Polski. Organizacja ta dzia\u0142a\u0142a niemal ca\u0142e 20 – lecie mi\u0119dzywojenne i to ona mia\u0142a zadanie przywr\u00f3ci\u0107 tradycje sportu motorowego. W pierwszych miesi\u0105cach 1946 roku ostatecznie uchwalono plany pierwszego zak\u0142adu produkcyjnego, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 budowany na warszawskim \u017beraniu. R\u00f3wnolegle modernizowano Zak\u0142ad Mechaniczny w Starachowicach, sk\u0105d mia\u0142y wyje\u017cd\u017ca\u0107 pierwsze ci\u0119\u017car\u00f3wki.<\/p>\n

W po\u0142owie 1948 roku rozpocz\u0119to budow\u0119 na \u017beraniu. W tym samym czasie podj\u0119to rozmowy o modelu, kt\u00f3ry mia\u0142 zmotoryzowa\u0107 Polsk\u0119. Pocz\u0105tkowo wybrano licencj\u0119 Fiata, ale ostatecznie zrezygnowano na rzecz radzieckiej Pobiedy. T\u0119 jednak znacz\u0105co zmodernizowano. Co wa\u017cne, gdy ko\u0144czono budow\u0119 FSO, z fabryki w Starachowicach zacz\u0119\u0142y zje\u017cd\u017ca\u0107 pierwsze ci\u0119\u017car\u00f3wki. Ci\u0119\u017car\u00f3wka Star mia\u0142a pom\u00f3c w odbudowie naszego kraju i temu te\u017c si\u0119 przys\u0142u\u017cy\u0142a. Stary s\u0142u\u017cy\u0142y r\u00f3wnie\u017c do przewozu ludzi – pod plandekami montowano \u0142awki. Nie by\u0142o jeszcze fabryki produkuj\u0105cej autobusy.<\/p>\n

Star 20 z pierwszym numerem nadwozia<\/strong><\/p>\n

\"star20-1\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: polskie-auta.pl<\/p>\n

Po serii pr\u00f3bnej licz\u0105cej 10 sztuk (wyprodukowanej ju\u017c w 1948 r.) i nast\u0119pnych 245 sztuk (w 1949 r.) produkcja wielkoseryjna ruszy\u0142a rok p\u00f3\u017aniej. Pierwotnie do nap\u0119du s\u0142u\u017cy\u0142 85 – konny, 6 – cylindrowy silnik benzynowy, ale ju\u017c w 1950 roku do oferty wprowadzono dro\u017cszy model nap\u0119dzany silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym ze spr\u0119\u017cark\u0105. By\u0142a to przedwojenna konstrukcja Saurera – mocna i ca\u0142kiem oszcz\u0119dna. 110 – konny silnik o du\u017cym momencie obrotowym wymaga\u0142 zmian konstrukcji podwozia, ale Star sta\u0142 si\u0119 mocniejszy. Spalanie oleju nap\u0119dowego by\u0142o takie samo jak w s\u0142abszej odmiany benzynowej.<\/p>\n

Kiedy 6 listopada 1951 roku z fabryki na \u017beraniu wyjecha\u0142a pierwsza Warszawa, tylko wygl\u0105dem przypomina\u0142a radziecki orygina\u0142. Zmieniono zar\u00f3wno wystr\u00f3j wn\u0119trza jak i silnik. Dolnozaworowa jednostka by\u0142a za s\u0142aba dla tak ci\u0119\u017ckiego pojazdu. Polscy in\u017cynierowie po wyprodukowaniu pr\u00f3bnej serii z 52 – konnym silnikiem gruntownie przerobili nap\u0119d. Ostatnie egzemplarze z 1951 roku nap\u0119dza\u0142a g\u00f3rnozaworowa jednostka o takiej samej pojemno\u015bci, ale o mocy 70 KM. Nie by\u0142 to rekord w klasie \u015bredniej, ale osi\u0105gi znacz\u0105co poprawi\u0142y si\u0119 przy tym samym spalaniu.<\/p>\n

Od samego pocz\u0105tku problemem by\u0142a cena. Dost\u0119pna na talony Warszawa by\u0142a zbyt droga dla przeci\u0119tnego Polaka. Wprowadzono ta\u0144sz\u0105 odmian\u0119 z nadwoziem u\u017cytkowym i gorszym wyposa\u017ceniem, ale i tak nie odnios\u0142a sukcesu. Otworzy\u0142a natomiast nowy rynek zbytu – by\u0142a pojazdem przydatnym w drobnym handlu, w czym pomaga\u0142o 3 – drzwiowe nadwozie typu kombi. Wa\u017cnym klientem by\u0142y r\u00f3wnie\u017c szpitale – w Jelczu powstawa\u0142y zabudowy karetek. Pochodn\u0105 wersj\u0105 kombi by\u0142 pickup dysponuj\u0105cy ca\u0142kiem du\u017c\u0105 „pak\u0105”. Kabriolety pozosta\u0142y w fazie prototyp\u00f3w.<\/p>\n

Warszawa 201 F<\/strong><\/p>\n

\"fso-1963-warszawa-furgon\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: motoshowminiatura.fora.pl<\/p>\n

R\u00f3wnolegle do produkcji Warszawy, FSO nie bacz\u0105c na d\u0105sy bratnich radzieckich konstruktor\u00f3w, opracowa\u0142o w\u0142asny projekt samochodu ma\u0142olitra\u017cowego. Pokazano go w 1953 roku.\u00a0Projekt in\u017cyniera \u0141ukawskiego by\u0142 tym, czego potrzebowano. Niewielkie kombi dla 4 os\u00f3b nap\u0119dzane 2 – suwowym silnikiem o poj. 496 cm3<\/sup>. Pionier mia\u0142 zdejmowan\u0105 tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nadwozia, zu\u017cycie paliwa by\u0142o o po\u0142ow\u0119 mniejsze ni\u017c Warszawy. 23 – konny silnik nie gwarantowa\u0142 osi\u0105g\u00f3w na miar\u0119 dro\u017cszego modelu – pr\u0119dko\u015b\u0107 maksymalna 90 km\/h (Warszawa – 125 km\/h).<\/p>\n

Pocz\u0105tkowo nie chciano produkcji Pioniera, ale widz\u0105c niewykorzystane moce produkcyjne FSO nie by\u0142o wyj\u015bcia. Produkcja ruszy\u0142a a przydzia\u0142y ko\u0144czy\u0142y si\u0119 ju\u017c w pierwszym kwartale. Przednionap\u0119dowy Pionier by\u0142 lepiej dopasowany do potrzeb statystycznego Polaka. Korzysta\u0142y z niego s\u0142u\u017cby miejskie oraz poczty. Zaledwie kilkana\u015bcie miesi\u0119cy po rozpocz\u0119ciu produkcji zmieniono nap\u0119d na wi\u0119kszy – r\u00f3wnie\u017c 2 – suwowy, ale o poj. 748 cm3 <\/sup>i mocy 30 KM. Z tym silnikiem mo\u017cna by\u0142o rozp\u0119dzi\u0107 si\u0119 do 105 km\/h a zu\u017cycie paliwa nie przekracza\u0142o 7 dm3 <\/sup>na 100 km.<\/p>\n

Pionier<\/strong><\/p>\n

\"pionier\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: zblogowani.pl<\/p>\n

Jako, \u017ce moce produkcyjne by\u0142y coraz lepiej wykorzystywane potrzebny by\u0142 drugi zak\u0142ad. Popyt na pojazdy by\u0142 reglamentowany, ale to tylko podbija\u0142o ceny na rynku wt\u00f3rnym. Idealnym miejscem na now\u0105 fabryk\u0119 by\u0142y ju\u017c istniej\u0105ce zak\u0142ady w Mielcu – by\u0142a to kolebka lotnictwa. Tam upatrywano szans na rozw\u00f3j rodziny mikrosamochod\u00f3w, kt\u00f3re na pocz\u0105tku lat 50-tych wygl\u0105dem zacz\u0119\u0142y przypomina\u0107 kabiny samolot\u00f3w. Z ca\u0142ej rodziny prototyp\u00f3w do produkcji wytypowano tylko jeden – Mikrusa. By\u0142 mniejszy od Pioniera, ale tak samo szybki i ca\u0142kiem zgrabny.<\/p>\n

Kiedy w 1957 roku do grona mikrosamochod\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 Mikrus sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce za \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0105 r\u00f3wnie\u017c potrafi\u0105 produkowa\u0107 samochody. Silniczek o poj. 296 cm3\u00a0<\/sup>i mocy 14,5 KM rozp\u0119dza\u0142 Mikrusa do 85 km\/h. R\u00f3wnolegle z wersj\u0105 osobow\u0105 do oferty wprowadzono odmian\u0119 dostawcz\u0105. Ta idealnie pasowa\u0142a do wiejskiego gospodarstwa jako ma\u0142y pojazd dostawczy. Sugerowano, \u017ce jest on przeznaczony dla gospody\u0144 wiejskich trudni\u0105cych si\u0119 drobnym handlem. Rzeczywi\u015bcie, w bogatszych gospodarstwach to Pionier i Mikrus by\u0142y najcz\u0119\u015bciej kupowanymi samochodami.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n

Bajka pt. \u201ePolak potrafi\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 trzecia (poprawiona)<\/a><\/p>\n

Bajka pt. \u201ePolak potrafi\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 czwarta (poprawiona)<\/a><\/p>\n

Bajka pt. \u201ePolak potrafi\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 pi\u0105ta (poprawiona)<\/a><\/p>\n

Bajka pt. \u201ePolak potrafi\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 sz\u00f3sta (poprawiona)<\/a><\/p>\n

Bajka pt. \u201ePolak potrafi\u201d, cz\u0119\u015b\u0107 ostatnia<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie tak dawno temu, bo w 1945 roku Polska podnosi\u0142a si\u0119 z wojennej kl\u0119ski. Brakowa\u0142o wszystkiego – mieszka\u0144, jedzenia, opieki zdrowotnej i edukacji. Infrastruktura wi\u0119kszo\u015bci miast by\u0142a zniszczona. W jej odbudowie pomaga\u0142y pojazdy zostawione przez wojsko. Ci\u0119\u017car\u00f3wki by\u0142y potrzebne, ale z ich u\u017cytkowaniem by\u0142o wiele problem\u00f3w – po prostu brakowa\u0142o cz\u0119\u015bci. Polacy chcieli odbudowa\u0107 sw\u00f3j\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[240,937,527,936],"class_list":["post-3507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-na-luzie","tag-fso","tag-panstwowy-urzad-samochodowy","tag-pionier","tag-star"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pionier-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"Na luzie<\/a>","rttpg_excerpt":"Nie tak dawno temu, bo w 1945 roku Polska podnosi\u0142a si\u0119 z wojennej kl\u0119ski. Brakowa\u0142o wszystkiego – mieszka\u0144, jedzenia, opieki zdrowotnej i edukacji. Infrastruktura wi\u0119kszo\u015bci miast by\u0142a zniszczona. W jej odbudowie pomaga\u0142y pojazdy zostawione przez wojsko. Ci\u0119\u017car\u00f3wki by\u0142y potrzebne, ale z ich u\u017cytkowaniem by\u0142o wiele problem\u00f3w – po prostu brakowa\u0142o cz\u0119\u015bci. Polacy chcieli odbudowa\u0107 sw\u00f3j\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3507"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12730,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3507\/revisions\/12730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}