{"id":3973,"date":"2017-01-07T14:02:51","date_gmt":"2017-01-07T13:02:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=3973"},"modified":"2022-01-03T18:24:23","modified_gmt":"2022-01-03T17:24:23","slug":"szlachetna-dmuchawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2017\/01\/07\/szlachetna-dmuchawa\/","title":{"rendered":"Kompresor Roots- szlachetna dmuchawa"},"content":{"rendered":"

Problemem pierwszych silnik\u00f3w by\u0142a niska moc. Z pocz\u0105tku uwa\u017cano, \u017ce jedynym lekarstwem na to jest ci\u0105g\u0142y wzrost pojemno\u015bci skokowej, kt\u00f3ry uzyskiwano poprzez d\u0142u\u017cszy skok a nie zwi\u0119kszenie \u015brednicy t\u0142oka. Wyniki rz\u0119du 8 \u2013 10 KM z 1 litra pojemno\u015bci uwa\u017cano za sukces jeszcze w latach 20-tych. Dopiero w\u00f3wczas zwr\u00f3cono uwag\u0119 na wynalazek spr\u0119\u017carki Rootsa, kt\u00f3ra zwi\u0119ksza\u0142a efektywno\u015b\u0107 silnika przez co wzrasta\u0142a jego moc. Wynalazek Rootsa nie by\u0142 w\u00f3wczas nowo\u015bci\u0105, mia\u0142 ju\u017c ponad \u2026 50 lat, ale s\u0142u\u017cy\u0142 do zupe\u0142nie innych cel\u00f3w.<\/p>\n

W 1860 roku Francis Marion Roots i jego brat Philander zg\u0142osili patent mechanicznej pompy powietrznej. Jej budowa nie by\u0142a wcale skomplikowana: dwa dwu-\u0142opatkowe wirniki umieszczono we wsp\u00f3lnej obudowie w taki spos\u00f3b, \u017ce ruch jednego wprawia\u0142 w ruch drugi. Ot, wykorzystanie ruchu obrotowego i tyle. \u017badnej magii ani tajemnicy. Wa\u017cniejsze by\u0142o to, co w\u00f3wczas zachodzi\u0142o z powietrzem, kt\u00f3re dostarczano do wn\u0119trza komory spr\u0119\u017carki. Wzrost ci\u015bnienia i szybkie uwolnienie gazu – to by\u0142 g\u0142\u00f3wny cel projektowania tego wynalazku. Jak to dzia\u0142a\u0142o?<\/p>\n

Typowa spr\u0119\u017carka systemu Roots’a<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: regeneracja-spr\u0119\u017carek.pl<\/p>\n

Powietrze wp\u0142ywaj\u0105ce do komory spr\u0119\u017carki wprawia\u0142o w ruch g\u00f3rny wirnik. Energia powsta\u0142a\u00a0w ten spos\u00f3b porusza\u0142a dolny wirnik, kt\u00f3rego ruch,\u00a0w odwrotnym do g\u00f3rnego, kierunku powodowa\u0142 \u201eprzepchanie\u201d wt\u0142oczonego powietrza ku g\u00f3rze. Tam nagle ci\u015bnienie wzrasta\u0142o, ale nie na tyle, aby by\u0142a to znaczna r\u00f3\u017cnica. Kluczem do nag\u0142ego wzrostu by\u0142 \u2026\u00a0wyrzut powietrza. Dopiero w\u00f3wczas obserwowano nag\u0142y wzrost ci\u015bnienia. Z tego powodu specjali\u015bci nazwali ten wynalazek „dmuchaw\u0105”. Nazwa ta funkcjonuje w j\u0119zyku do dnia dzisiejszego.<\/p>\n

Wynalazkowi Rootsa wytykano znaczny ha\u0142as i brak odporno\u015bci termicznej spowodowany chwilowym cofaniem si\u0119 powietrza w ko\u0144cowej fazie cyklu. Dlatego te\u017c na fali krytyki zacz\u0119to stosowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ruchomych element\u00f3w. W ten spos\u00f3b wzros\u0142a efektywno\u015b\u0107 spr\u0119\u017cania. Cho\u0107 nadal do jej uruchomienia potrzebna by\u0142a du\u017ca energia, \u201ena wyj\u015bciu\u201d \u017ar\u00f3d\u0142o nap\u0119du spr\u0119\u017carki by\u0142o obci\u0105\u017cone\u00a0w ma\u0142ym stopniu. Roots na swoim wynalazku zacz\u0105\u0142 zarabia\u0107 a jego klientami byli g\u0142\u00f3wnie przemys\u0142owcy – fabrykanci oraz … m\u0142ynarze.<\/p>\n

Pochodz\u0105cy ze stanu Indiana Roots za\u0142o\u017cy\u0142 Roots Blower Company i zacz\u0105\u0142 sprzedawa\u0107 swoje spr\u0119\u017carki. Zanim trafi\u0142a do pierwszego automobilu by\u0142a wykorzystywana do czyszczenia pomieszcze\u0144 fabrycznych. \u201eWsz\u0119dzie, gdzie py\u0142, tam jest Roots\u201d – tak g\u0142osi\u0142a reklama, jednak jeszcze nie przy samochodowym silniku spalinowym. Pierwsz\u0105 jednostk\u0105 nap\u0119dow\u0105, kt\u00f3r\u0105 wspomaga\u0142a spr\u0119\u017carka wed\u0142ug patentu Rootsa by\u0142 \u2026 pojazd zaprojektowany przez Daimlera w 1900 roku. By\u0142 to pojazd wy\u015bcigowy, przeznaczony do start\u00f3w GP.<\/p>\n

Jedna z pierwszych „dmuchaw Roots’a”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: historic-structures.com<\/p>\n

Zanim spr\u0119\u017carki trafi\u0142y do modeli seryjnych z powodzeniem stosowano je w sporcie. Dzi\u0119ki temu moc silnik\u00f3w wzros\u0142a nawet o 40% a spalanie cz\u0119sto by\u0142o \u2026 mniejsze ni\u017c w s\u0142abszych odmianach. Wyniki rz\u0119du 30-40 KM z litra pojemno\u015bci dzi\u0119ki Rootsowi uzyskiwano ju\u017c tu\u017c przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Tylko, \u017ce modele seryjne nadal by\u0142y powolne. Dopiero lata 20-te przynios\u0142y popularyzacj\u0119 wynalazku Rootsa. Ci\u0119\u017ckie, luksusowe karety te\u017c potrzebowa\u0142y lepszych osi\u0105g\u00f3w a zwi\u0119kszanie pojemno\u015bci silnika przesta\u0142o si\u0119 op\u0142aca\u0107. Dmuchawa okaza\u0142a si\u0119 niezb\u0119dna.<\/p>\n

Od ko\u0144ca lat 20-tych Roots zaopatrywa\u0142 prawie wszystkie luksusowe marki. Spr\u0119\u017carka by\u0142a drog\u0105 opcj\u0105, ale za nierealne dla zwyk\u0142ych silnik\u00f3w osi\u0105gi nale\u017ca\u0142o p\u0142aci\u0107. W ten spos\u00f3b wa\u017c\u0105cy ponad dwie tony kloc o aerodynamice stodo\u0142y zyskiwa\u0142 znaczne przyspieszenia. Pr\u0119dko\u015b\u0107 wi\u0119kszo\u015bci modeli z Roots’em dochodzi\u0142a nawet do 200 km\/h. W parze ze s\u0142abymi hamulcami oraz brakiem umiej\u0119tno\u015bci oznacza\u0142o to cz\u0119ste i tragiczne wypadki. Spr\u0119\u017carka przy wysokich obrotach budzi\u0142a demona w ka\u017cdym silniku. W kierowcy r\u00f3wnie\u017c.<\/p>\n

Spr\u0119\u017carki w latach 30 \u2013tych dodawa\u0142y mocy Auto \u2013 Unionom, Duesenbergom czy Mercedesom. Ten pierwszy uzyskiwa\u0142 ponad 100 KM z jednego litra pojemno\u015bci. Szybki Bentley 4,5 \u2013 litre \u201eBlower\u201d dzi\u0119ki pot\u0119\u017cnych rozmiar\u00f3w Rootsowi osi\u0105ga\u0142 nawet 220 km\/h a luksusowy, ci\u0119\u017cki Mercedes 770 by\u0142\u00a0w stanie nawet\u2026 ruszy\u0107 si\u0119 z miejsca. Na rynku ameryka\u0144skim do\u0142adowanie mechaniczne w latach 50-tych zosta\u0142o wyparte, cho\u0107 10 lat p\u00f3\u017aniej pojawia\u0142y si\u0119 nowe konstrukcje ze spr\u0119\u017carkami. Nie by\u0142y jednak udane\u00a0i bardzo awaryjne.<\/p>\n

Spr\u0119\u017carka systemu Rootsa – Bentley „Blower”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: lemans.org<\/p>\n

Wraz z rozpowszechnieniem si\u0119 Turbo na pocz\u0105tku lat 70-tych zainteresowanie wynalazkiem Rootsa spad\u0142o. Jednak najdro\u017csze modele nadal wyposa\u017cano w stare rozwi\u0105zanie. Spr\u0119\u017carka by\u0142a bardziej odpowiednia dla limuzyny lub 4 – miejscowego GT, gwarantowa\u0142a bardziej liniowy przyrost mocy ni\u017c Turbo, kt\u00f3re atakowa\u0142o swoj\u0105 moc\u0105 a na wolnych i szybkich obrotach nagle s\u0142ab\u0142o. Dlatego te\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 najdro\u017cszych samochod\u00f3w na \u015bwiecie do dzi\u015b ma spr\u0119\u017cark\u0119 Rootsa zamiast Turbo, kt\u00f3re uwa\u017ca si\u0119 za \u201ezbyt pospolite\u201d dla drogiego pojazdu.<\/p>\n

Wielokrotnie pr\u00f3bowano po\u0142\u0105czy\u0107 zalety kompresora oraz Turbo, ale pr\u00f3by pokaza\u0142y, \u017ce podczas d\u0142u\u017cszej eksploatacji wywo\u0142uje to wi\u0119cej szkody dla portfela w\u0142a\u015bciciela pojazdu, ni\u017c gdy te dwa sposoby wzmacniania silnika dzia\u0142aj\u0105 z osobna. Przyk\u0142adem jest silnik 1.4 TSI TC Volkswagena, kt\u00f3ry mo\u017ce i oszcz\u0119dza paliwo, ale rujnuje domowe bud\u017cety i powoduje za\u0142amanie nerwowe w\u0142a\u015bcicieli tego \u201ewynalazku\u201d. Wi\u0119c pozostaje wyb\u00f3r : chwilowa moda lub szlachetna klasyka. Chyba, \u017ce mamy Porsche.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Problemem pierwszych silnik\u00f3w by\u0142a niska moc. Z pocz\u0105tku uwa\u017cano, \u017ce jedynym lekarstwem na to jest ci\u0105g\u0142y wzrost pojemno\u015bci skokowej, kt\u00f3ry uzyskiwano poprzez d\u0142u\u017cszy skok a nie zwi\u0119kszenie \u015brednicy t\u0142oka. Wyniki rz\u0119du 8 \u2013 10 KM z 1 litra pojemno\u015bci uwa\u017cano za sukces jeszcze w latach 20-tych. Dopiero w\u00f3wczas zwr\u00f3cono uwag\u0119 na wynalazek spr\u0119\u017carki Rootsa, kt\u00f3ra\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3983,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1033,1034,1032,816,817],"class_list":["post-3973","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-dmuchawa","tag-kompresor-powietrza","tag-roots-blower","tag-wynalazcy","tag-wynalazki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/01\/roots-1pic.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Problemem pierwszych silnik\u00f3w by\u0142a niska moc. Z pocz\u0105tku uwa\u017cano, \u017ce jedynym lekarstwem na to jest ci\u0105g\u0142y wzrost pojemno\u015bci skokowej, kt\u00f3ry uzyskiwano poprzez d\u0142u\u017cszy skok a nie zwi\u0119kszenie \u015brednicy t\u0142oka. Wyniki rz\u0119du 8 \u2013 10 KM z 1 litra pojemno\u015bci uwa\u017cano za sukces jeszcze w latach 20-tych. Dopiero w\u00f3wczas zwr\u00f3cono uwag\u0119 na wynalazek spr\u0119\u017carki Rootsa, kt\u00f3ra\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3973"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12610,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3973\/revisions\/12610"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}