{"id":4594,"date":"2017-05-29T15:50:04","date_gmt":"2017-05-29T14:50:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=4594"},"modified":"2021-11-25T23:22:13","modified_gmt":"2021-11-25T22:22:13","slug":"pozegnanie-z-korbami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2017\/05\/29\/pozegnanie-z-korbami\/","title":{"rendered":"Kettering i jego po\u017cegnanie z korbami"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b, gdy wszelkiego typu pojazdy posiadaj\u0105 rozrusznik elektryczny, chyba niewielu z nas pami\u0119ta jak kilkadziesi\u0105t lat temu uruchamiano silniki. W XXI wieku do tego s\u0142u\u017cy wielofunkcyjny kluczyk lub karta czipowa, ale 100 lat wcze\u015bniej do tego celu s\u0142u\u017cy\u0142a metalowa korba, kt\u00f3r\u0105 kierowca musia\u0142 kilkakrotnie zakr\u0119ci\u0107 aby silnik \u0142askawie raczy\u0142 zacz\u0105\u0107 prac\u0119. W ten spos\u00f3b uruchamiano zar\u00f3wno niewielkie, kilkunastokonne automobile jak i nawet du\u017cego 120-konnego wy\u015bcigowego Mercedesa. Korba w pewnym momencie \u201eodbija\u0142a\u201d co, przy nieuwadze, powodowa\u0142o liczne i gro\u017ane w skutkach urazy r\u0105k lub utrat\u0119 z\u0119b\u00f3w.<\/p>\n

Znawcy historii polskiej motoryzacji zapewne pami\u0119taj\u0105, \u017ce jeszcze w latach 70-tych tak uruchamiano niekt\u00f3re w pojazd\u00f3w naszej produkcji a kinomaniacy zapewne przypomn\u0105 sobie scen\u0119 z filmu „Nie lubi\u0119 poniedzia\u0142ku”, w kt\u00f3rej Bohdan \u0141azuka spaceruje na rauszu przez Warszaw\u0119 trzymaj\u0105c w r\u0119ku korb\u0119 od swojego sportowego Triumpha. Od samego pocz\u0105tku motoryzacji pr\u00f3bowano usprawni\u0107 proces uruchamiania silnika spalinowego jednak wysi\u0142ki konstruktor\u00f3w na og\u00f3\u0142 ko\u0144czy\u0142y si\u0119 na planach lub na niedzia\u0142aj\u0105cym i niebezpiecznym urz\u0105dzeniu.<\/p>\n

Pierwszemu, kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 zbudowa\u0107 sprawne (i skuteczne) urz\u0105dzenie rozruchowe by\u0142 Charles Kettering \u2013 cz\u0142owiek renesansu, kt\u00f3ry poza talentem do konstrukcji maszyn posiada\u0142 inne liczne umiej\u0119tno\u015bci. Interesowa\u0142 si\u0119 filozofi\u0105 i medycyn\u0105, potrafi\u0142 pisa\u0107 dwiema r\u0119kami jednocze\u015bnie w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach, nawet pismem lustrzanym. Jego nazwisko \u0142\u0105czy si\u0119 z kas\u0105 fiskaln\u0105 \u2013 to on jako pierwszy skonstruowa\u0142 kas\u0119 fiskaln\u0105 wyposa\u017con\u0105\u00a0w zerowanie licznika oraz automatyczne otwieranie szuflady z pieni\u0119dzmi. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce podj\u0105\u0142 si\u0119 tego trudnego zadania i co wa\u017cne – osi\u0105gn\u0105\u0142 sw\u00f3j cel.<\/p>\n

Charles Kettering przy swoim najwi\u0119kszym wynalazku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: ohiohistorycentral.org<\/p>\n

Pomys\u0142 na elektryczny starter dla automobilu Ketteringowi przyszed\u0142 w momencie, gdy sam by\u0142 \u015bwiadkiem wypadku, w kt\u00f3rym korba odbi\u0142a i po\u0142ama\u0142a d\u0142onie pewnemu m\u0119\u017cczy\u017anie. By\u0142 rok 1911. W tym czasie kilku niezale\u017cnych in\u017cynier\u00f3w pr\u00f3bowa\u0142o eksperymentowa\u0107 z bateriami, ale te nie by\u0142y wydajne i szybko traci\u0142y zgromadzony w nich pr\u0105d. Inni proponowali mechanizm spr\u0119\u017cynowy, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czony z korb\u0105 teoretycznie wspomaga\u0142 proces rozruchu. Bardziej szalone pomys\u0142y uwzgl\u0119dnia\u0142y nawet u\u017cycie … materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Charles jednak postawi\u0142 na zastosowanie wynalazku znanego od kilkudziesi\u0119ciu lat.<\/p>\n

Chc\u0105c upro\u015bci\u0107 rozruch silnika spalinowego nale\u017ca\u0142o zbudowa\u0107 miniaturowy elektryczny silnik o mocy oko\u0142o 3 KW, kt\u00f3ry zasilanie czerpa\u0142by z akumulatora. Wed\u0142ug niego taki silnik pracowa\u0142by tylko do momentu uruchomienia silnika spalinowego. Ca\u0142y projekt by\u0142 oparty na ju\u017c w\u00f3wczas znanym, skonstruowanym przez niego i stosowanym w jego kasach fiskalnych, ale oczywi\u015bcie znacznie zwi\u0119kszonym silniku. Zdolny konstruktor z rozwi\u0105zaniem tego problemu upora\u0142 si\u0119 w kilka miesi\u0119cy. Urz\u0105dzenie dzia\u0142a\u0142o a ewentualne pora\u017cenie pr\u0105dem okaza\u0142o si\u0119 mniej szkodliwe ni\u017c wybite z\u0119by i z\u0142amana r\u0119ka.<\/p>\n

Pr\u0105d z akumulatora m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 nie tylko do uruchomienia silnika pojazdu, ale r\u00f3wnie\u017c jako zasilanie elektrycznego o\u015bwietlenia. Odt\u0105d nale\u017ca\u0142o odstawi\u0107 s\u0142abe lampy naftowe lub gazowe, kt\u00f3re o\u015bwietla\u0142y drog\u0119 w promieniu zaledwie kilku – kilkunastu metr\u00f3w przed pojazdem. S\u0142up \u015bwiat\u0142a z nowego typu lampy mia\u0142 3 – krotnie\u00a0wi\u0119kszy zasi\u0119g. Z czasem instalacja zacz\u0119\u0142a obejmowa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 urz\u0105dze\u0144 – ogrzewanie, radioodtwarzacz, elektrycznie sterowane szyby lub dach itd. Kettering opracowa\u0142 zasady dzia\u0142ania instalacji elektrycznej, kt\u00f3re w praktyce nie zmieni\u0142y si\u0119 do dzisiejszych czas\u00f3w. Wr\u00f3\u0107my jednak do roku 1912.<\/p>\n

Nasz bohater pracowa\u0142 w\u00f3wczas dla Cadillaka, kt\u00f3ry ju\u017c wtedy postrzegany by\u0142 jako marka luksusowa. Dlatego te\u017c pierwszym pojazdem, w kt\u00f3rym zastosowano to urz\u0105dzenie by\u0142 w\u0142a\u015bnie Cadillac. Korba ju\u017c nie by\u0142a potrzebna. Przypadek, gdy silnik zgas\u0142 nie wi\u0105za\u0142 si\u0119 ju\u017c z ryzykiem dotkliwych z\u0142ama\u0144 a ponowne uruchomienie nast\u0119powa\u0142o zaledwie w kilka sekund. Kierowca nie musia\u0142 opuszcza\u0107 nawet swojego siedzenia. Tylko jak sprawi\u0107, \u017ceby ktokolwiek us\u0142ysza\u0142 o tym jak\u017ce wa\u017cnym dla motoryzacji wynalazku? Nale\u017ca\u0142o zaprezentowa\u0107 wynalazek i zg\u0142osi\u0107 patent tak, aby ochroni\u0107 go prawem a konkurencja nie skopiowa\u0142a pomys\u0142u.<\/p>\n

„Caddilac, kt\u00f3ry nie ma korby …”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: USA Today<\/p>\n

W 1912 roku Charles Kettering przyjecha\u0142 Cadillakiem wyposa\u017conym w sw\u00f3j wynalazek pod budynek Instytutu In\u017cynier\u00f3w Elektryk\u00f3w, kt\u00f3rzy pocz\u0105tkowo wy\u015bmiewali jego pomys\u0142y. Nie chcieli uwierzy\u0107, \u017ce \u201eco\u015b\u201d takiego ma prawo dzia\u0142a\u0107. Natarczywy konstruktor nalega\u0142 \u017ceby zgromadzone gremium wysz\u0142o przed budynek i kilkakrotnie uruchomi\u0142 silnik swego pojazdu. Nikomu ju\u017c nie by\u0142o do \u015bmiechu a wynalazca szybko odzyska\u0142 nale\u017cne mu uznanie. Patent zosta\u0142 zg\u0142oszony pod nazw\u0105 \u201estarter samochodowy\u201d\u00a0a H. Leland, \u00f3wczesny w\u0142a\u015bciciel Cadillaca otrzyma\u0142 nagrod\u0119 Thomasa Dewara przyznawan\u0105 za epokowe odkrycia i wynalazki.<\/p>\n

Dalsza kariera zawodowa Ketteringa by\u0142a r\u00f3wnie owocna. W 1914 roku zbudowa\u0142 pierwszy dom w USA wyposa\u017cony w … elektryczn\u0105 klimatyzacj\u0119. By\u0142 jednym z tw\u00f3rc\u00f3w DELCO a po jego przej\u0119ciu przez General Motors w 1920 roku zosta\u0142 wiceprezesem ca\u0142ego koncernu. Przez ca\u0142\u0105 karier\u0119 zawodow\u0105 dorobi\u0142 si\u0119 ponad 300 patent\u00f3w, najwa\u017cniejsze z nich dotyczy\u0142y motoryzacji oraz medycyny – bada\u0142 zastosowanie magnetyzmu w badaniach medycznych. Wychowa\u0142 kilka pokole\u0144 in\u017cynier\u00f3w a kiedy nie pracowa\u0142 … oddawa\u0142 si\u0119 rolnictwu, gdy\u017c prowadzi\u0142 sporych rozmiar\u00f3w ranczo. Zmar\u0142 w 1958 roku.<\/p>\n

Wynalazek Ketteringa zacz\u0105\u0142 stopniowo pojawia\u0107 si\u0119 w coraz ta\u0144szych samochodach. Trafi\u0142 nawet, cho\u0107 pocz\u0105tkowo jako droga opcja, do taniego Forda T. Kettering pozwoli\u0142 nam cieszy\u0107 si\u0119 samochodem. Jego wynalazek znacz\u0105co u\u0142atwi\u0142 uruchamianie wszelkich \u015brodk\u00f3w transportu, kt\u00f3re by\u0142y wyposa\u017cone w silnik spalinowy. Pomimo tego, \u017ce od jego odkrycia mija ju\u017c 100 lat, rozrusznik \u2013 jak nazywane jest to urz\u0105dzenie w Polsce, pozostanie jako jeden z g\u0142\u00f3wnych element\u00f3w wyposa\u017cenia samochodu i raczej nic go nie zast\u0105pi. Chyba, \u017ce nie b\u0119dzie ju\u017c silnika spalinowego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b, gdy wszelkiego typu pojazdy posiadaj\u0105 rozrusznik elektryczny, chyba niewielu z nas pami\u0119ta jak kilkadziesi\u0105t lat temu uruchamiano silniki. W XXI wieku do tego s\u0142u\u017cy wielofunkcyjny kluczyk lub karta czipowa, ale 100 lat wcze\u015bniej do tego celu s\u0142u\u017cy\u0142a metalowa korba, kt\u00f3r\u0105 kierowca musia\u0142 kilkakrotnie zakr\u0119ci\u0107 aby silnik \u0142askawie raczy\u0142 zacz\u0105\u0107 prac\u0119. W ten spos\u00f3b uruchamiano\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4602,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1152,1149,1151,1150,816,817],"class_list":["post-4594","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-cadillac-1912","tag-charles-kettering","tag-delco","tag-rozrusznik","tag-wynalazcy","tag-wynalazki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/file-20170420102402.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Dzi\u015b, gdy wszelkiego typu pojazdy posiadaj\u0105 rozrusznik elektryczny, chyba niewielu z nas pami\u0119ta jak kilkadziesi\u0105t lat temu uruchamiano silniki. W XXI wieku do tego s\u0142u\u017cy wielofunkcyjny kluczyk lub karta czipowa, ale 100 lat wcze\u015bniej do tego celu s\u0142u\u017cy\u0142a metalowa korba, kt\u00f3r\u0105 kierowca musia\u0142 kilkakrotnie zakr\u0119ci\u0107 aby silnik \u0142askawie raczy\u0142 zacz\u0105\u0107 prac\u0119. W ten spos\u00f3b uruchamiano\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4594"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4594\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12398,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4594\/revisions\/12398"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}