{"id":5000,"date":"2017-08-11T15:16:48","date_gmt":"2017-08-11T15:16:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=5000"},"modified":"2017-08-11T15:16:48","modified_gmt":"2017-08-11T15:16:48","slug":"para-do-podlogi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2017\/08\/11\/para-do-podlogi\/","title":{"rendered":"Para do pod\u0142ogi"},"content":{"rendered":"

Bracia Stanley budowali parowe automobile z my\u015bl\u0105 o tzw. \u201eklasie \u015bredniej\u201d. W po\u0142owie lat 20 – tych w USA istnia\u0142a jeszcze jedna uznana fabryka, kt\u00f3ra tak\u017ce budowa\u0142a parowe pojazdy. Te powstawa\u0142y z my\u015bl\u0105 o najbogatszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa – by\u0142y drogie i szybkie. Jej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Abner Doble a wyprodukowane przez jego manufaktur\u0119 pojazdy ukazywa\u0142y si\u0119 pod jego nazwiskiem – mark\u0105 Doble. Biznes b\u0119d\u0105cy sp\u00f3\u0142k\u0105 czterech braci (Abnera, Johna, Warrena i Billa) ewoluowa\u0142 z ma\u0142ej fabryki, kt\u00f3ra nale\u017ca\u0142a do ich przodk\u00f3w.<\/p>\n

Historia marki Doble zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1909 roku od … zakupu wraku marki White. W ten oto spos\u00f3b Abner i jego bracia poznali konstrukcj\u0119 automobilu nap\u0119dzanego par\u0105. Projekt pojazdu powstawa\u0142 3 lata a w tym czasie fabryka zajmowa\u0142a si\u0119 produkcj\u0105 bojler\u00f3w. Pierwszy model marki Doble co prawda przypomina\u0142 oryginalnego White’a, ale zar\u00f3wno maszyna parowa jak i „kocio\u0142” by\u0142y ju\u017c autorsk\u0105 konstrukcj\u0105 braci Doble. M\u0142odzi konstruktorzy byli pewni, \u017ce\u00a0ich pojazdem mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 a\u017c 200 km\/h, ale nigdy nie odnotowano pr\u00f3by osi\u0105gni\u0119cia tej pr\u0119dko\u015bci.<\/p>\n

Abner Doble (1890-1961)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: The Surrey Vintage Vehicle Society<\/p>\n

Pierwszy model marki Doble oznaczono liter\u0105 A. Niestety z produkcji szacowanej nawet na 10.000 sztuk (!) do ko\u0144ca 1918 roku wyprodukowano zaledwie … 30 sztuk pojazdu. W zamian za to fabryka zacz\u0119\u0142a oferowa\u0107 maszyny parowe do … samolot\u00f3w i czo\u0142g\u00f3w co by\u0142o spowodowane przy\u0142\u0105czeniem si\u0119 USA do I Wojny \u015awiatowej. W tym samym czasie pojawi\u0142 si\u0119 nowy model B wyposa\u017cony w kondensator pary. Wyeliminowano wady poprzednika a wydajny nap\u0119d poprawi\u0142 osi\u0105gi – model B od 0 do 60 MPH przyspiesza\u0142 w … 15 sekund.<\/p>\n

Najbardziej znan\u0105 konstrukcj\u0105 Doble by\u0142 model E. Jego produkcj\u0119 rozpocz\u0119to w 1924 roku. Model E by\u0142 ewolucj\u0105 wcze\u015bniejszych konstrukcji Abnera – najdro\u017csz\u0105 i najbardziej luksusow\u0105. Przy 4-metrowym rozstawie osi nale\u017ca\u0142o spodziewa\u0107 si\u0119 wr\u0119cz kr\u00f3lewskiego luksusu \u2013 takie te\u017c by\u0142o wyko\u0144czenie obszernej kabiny tego samochodu. Do nap\u0119du u\u017cyto niezwykle wydajnej maszyny parowej. W przeciwie\u0144stwie do modeli parowych innych producent\u00f3w cylindry maszyny parowej umieszczono pod pod\u0142og\u0105 pojazdu co mia\u0142o zwi\u0119kszy\u0107 bezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n

Model E posiada\u0142 64 litrowy obieg wody\u00a0i 98 litrowy zbiornik na paliwo (kt\u00f3rym by\u0142a nafta lub parafina) umieszczony w tylnej cz\u0119\u015bci nadwozia. Obieg pary mia\u0142 \u0142\u0105czn\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 14 metr\u00f3w. Za kot\u0142em znajdowa\u0142y si\u0119 4 wydajne pompy wirnikowe, 2 pompy pr\u00f3\u017cniowe, pr\u0105dnica, pompa olejowa i pompa powietrza zwi\u0119kszaj\u0105ca ci\u015bnienie paliwa. Moc maksymalna uk\u0142adu by\u0142a oceniana na oko\u0142o 110 KW a wytwarzany moment obrotowy na oko\u0142o … 1300 Nm. Ten ostatni by\u0142 dost\u0119pny w ca\u0142o\u015bci ju\u017c od pierwszych obrot\u00f3w maszyny parowej.<\/p>\n

Podwozie modelu E<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: history.net<\/p>\n

W „normalnych” warunkach jazdy pracowa\u0142y tylko dwie pompy wirnikowe zapewniaj\u0105c po\u0142ow\u0119 mocy (system podobny do dzisiejszego \u201epojemno\u015b\u0107 na \u017cyczenie\u201d). To i tak gwarantowa\u0142o bardzo dobre osi\u0105gi. W momencie, gdy kierowca chcia\u0142 dynamicznie przyspieszy\u0107 w\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 dwie kolejne \u2013 po czym nale\u017ca\u0142o podkr\u0119ci\u0107 dop\u0142yw pary i cisn\u0105\u0107 peda\u0142 przyspieszenia na tyle, na ile pozwala\u0142 rozs\u0105dek kierowcy. Tego niestety wielu brakowa\u0142o. Model E by\u0142 szybszy ni\u017c Cadillac z 16 – cylindrowym silnikiem i w niewprawnych r\u0119kach niebezpieczny dla kierowcy.<\/p>\n

Jak rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 model E? Wyobra\u017acie sobie prawie 3 – tonowy automobil na w\u0105skim ogumieniu osi\u0105gaj\u0105cy 120 km\/h … w 10 sekund. Przy w\u0142\u0105czonych dw\u00f3ch pompach wirnikowych pojazd osi\u0105ga\u0142 najwy\u017cej 140 km\/h, ale gdy ca\u0142a aparatura bra\u0142a si\u0119 do pracy mo\u017cliwe by\u0142o osi\u0105gni\u0119cie 190 km\/h. Pomimo znacznej pr\u0119dko\u015bci, podczas jazdy by\u0142o s\u0142ycha\u0107 tylko odg\u0142os toczenia opon. Nawet przy maksymalnych obrotach (900 obr\/min) maszyna parowa by\u0142a cicha. Doble, tak jak szybko przyspiesza\u0142, potrafi\u0142 te\u017c skutecznie hamowa\u0107 za pomoc\u0105 czterech pneumatycznych hamulc\u00f3w b\u0119bnowych.<\/p>\n

W przeciwie\u0144stwie do modeli elektrycznych. zasi\u0119g modelu E by\u0142 do\u015b\u0107 znaczny dzi\u0119ki zastosowaniu kondensatora pary \u2013 urz\u0105dzeniu podobnemu do ch\u0142odnicy i umieszczonego w tym samym miejscu co ch\u0142odnica w ka\u017cdym \u201ezwyczajnym\u201d samochodzie. Dzi\u0119ki temu rozwi\u0105zaniu paliwa wystarcza\u0142o nie na kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w (bez kondensatora) a ju\u017c na kilkaset (\u015brednio oko\u0142o 400 km przy \u201estonowanej\u201d je\u017adzie), czyli niemal tyle samo jak w benzynowym odpowiedniku o por\u00f3wnywalnej mocy. By\u0142a to realna, ale niestety droga alternatywa.<\/p>\n

Doble E z nadwoziem zamkni\u0119tym<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Bright Cars<\/p>\n

Niesamowite jak na owe czasy osi\u0105gi doceni\u0142 nawet Goehring, kt\u00f3ry mia\u0142 jeden egzemplarz w swojej kolekcji. Ostatnie sztuki Doble E opu\u015bci\u0142y fabryk\u0119 w 1932 roku, kiedy producent og\u0142osi\u0142 upad\u0142o\u015b\u0107. Abner jeszcze na prze\u0142omie lat 40 i 50-tych pomaga\u0142 kilku producentom przy rozwoju nap\u0119du parowego. Taki nap\u0119d by\u0142 lansowany przez kilku ma\u0142ych producent\u00f3w z Pensylwanii, kt\u00f3rzy zako\u0144czeniu wojny chcieli zbi\u0107 fortun\u0119 na nap\u0119dzie, z kt\u00f3rego ju\u017c dawno zrezygnowano. Abner na emeryturze by\u0142 akwizytorem i sprzedawa\u0142 odkurzacze.<\/p>\n

Szybkiego modelu E w ci\u0105gu 8 lat powsta\u0142y zaledwie 42 sztuki. Pojazd, cho\u0107 nowoczesny, by\u0142 zbyt drogi a klienci nie byli przekonani do tak szybkiej drogowej lokomobili (parowego pojazdu drogowego). Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 klient\u00f3w tej klasy pojazd\u00f3w byli gangsterzy, kt\u00f3rzy nie byli w stanie czeka\u0107 minuty na uruchomienie pojazdu. Warto by\u0142o wyda\u0107 a\u017c 9500 $ (tyle kosztowa\u0142o samo podwozie z nap\u0119dem) za niezwykle nowoczesn\u0105 konstrukcj\u0119 gwarantuj\u0105c\u0105 komfort, przyjazn\u0105 obs\u0142ug\u0119 i doskona\u0142e osi\u0105gi. Jeden z zaledwie kilku ocala\u0142ych egzemplarzy mo\u017cna podziwia\u0107 w Muzeum Henriego Forda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bracia Stanley budowali parowe automobile z my\u015bl\u0105 o tzw. \u201eklasie \u015bredniej\u201d. W po\u0142owie lat 20 – tych w USA istnia\u0142a jeszcze jedna uznana fabryka, kt\u00f3ra tak\u017ce budowa\u0142a parowe pojazdy. Te powstawa\u0142y z my\u015bl\u0105 o najbogatszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa – by\u0142y drogie i szybkie. Jej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Abner Doble a wyprodukowane przez jego manufaktur\u0119 pojazdy ukazywa\u0142y si\u0119\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5011,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1210,455,461,1211],"class_list":["post-5000","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-abner-doble","tag-najdrozsze-samochody","tag-naped-parowy","tag-samochod-parowy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/doble-model-f-11-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Bracia Stanley budowali parowe automobile z my\u015bl\u0105 o tzw. \u201eklasie \u015bredniej\u201d. W po\u0142owie lat 20 – tych w USA istnia\u0142a jeszcze jedna uznana fabryka, kt\u00f3ra tak\u017ce budowa\u0142a parowe pojazdy. Te powstawa\u0142y z my\u015bl\u0105 o najbogatszej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa – by\u0142y drogie i szybkie. Jej w\u0142a\u015bcicielem by\u0142 Abner Doble a wyprodukowane przez jego manufaktur\u0119 pojazdy ukazywa\u0142y si\u0119\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5000","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5000"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5000\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5012,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5000\/revisions\/5012"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5011"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}