{"id":5201,"date":"2017-09-29T15:41:44","date_gmt":"2017-09-29T15:41:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=5201"},"modified":"2017-10-27T15:22:42","modified_gmt":"2017-10-27T15:22:42","slug":"swiatla-ruch-akcja-i-morgan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2017\/09\/29\/swiatla-ruch-akcja-i-morgan\/","title":{"rendered":"\u015awiat\u0142a, ruch, akcja i Morgan"},"content":{"rendered":"

Trudno sobie wyobrazi\u0107 dzisiejszy ruch na drogach bez jakichkolwiek norm i przepis\u00f3w. Ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku, gdy na drogach pojawia\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza liczba automobili, potrzebna by\u0142a skuteczna metoda na roz\u0142adowanie kork\u00f3w. W walce pomi\u0119dzy automobilistami (\u00f3wczesnych kierowcami) a powozami konnymi, motocyklami i pieszymi, ci ostatni byli bez najmniejszych szans. Na zat\u0142oczonych ulicach ameryka\u0144skich miast \u0142atwo by\u0142o o wypadek a pierwsze wynalazki s\u0142u\u017c\u0105ce poprawie bezpiecze\u0144stwa dzia\u0142a\u0142y tylko w teorii.<\/p>\n

Pomimo wzrostu liczby funkcjonariuszy policji drogowej nie by\u0142o mo\u017cliwe, \u017ceby r\u0119cznie kierowa\u0107 ruchem przez ca\u0142y dzie\u0144. Ci nawet nie byli na tyle odwa\u017cni aby sta\u0107 na \u015brodku skrzy\u017cowania. Na szcz\u0119\u015bcie (?) zdarzy\u0142 si\u0119 wypadek, kt\u00f3rego \u015bwiadkiem by\u0142 Garrett Morgan. By\u0142 rok 1914 – w Europie to by\u0142 czas niepokoj\u00f3w spo\u0142ecznych, w Ameryce szczytowy okres rozwoju automobilizmu i pierwszy rok masowej produkcji Forda T. Morgan wpad\u0142 na pomys\u0142 stworzenia prostej maszyny automatycznej, kt\u00f3ra za pomoc\u0105 sygna\u0142u \u015bwietlnego b\u0119dzie kierowa\u0142a ruchem.<\/p>\n

Garrett Augustus Morgan i model pierwszego sygnalizatora<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: jadiberita.com<\/p>\n

Wynalazek ten nazwano „sygnalizatorem drogowym”.\u00a0Pierwszy sygnalizator by\u0142 s\u0142upem w kszta\u0142cie litery T a o tym, czy pojazd m\u00f3g\u0142 za niego wjecha\u0107 decydowa\u0142 pod\u015bwietlany napis \u201eStop\u201d i \u201eGo\u201d. Pocz\u0105tkowo istnia\u0142y tylko dwa kolory na sygnalizatorze: czerwony i zielony.\u00a0Do zmiany napisu potrzebny by\u0142 ruch ma\u0142\u0105 korbk\u0105 co pocz\u0105tkowo wymaga\u0142o sta\u0142ej obecno\u015bci cz\u0142owieka. Post\u0119p jednak by\u0142 widoczny – w ten spos\u00f3b praca kieruj\u0105cych ruchem sta\u0142a si\u0119 bezpieczna. Nie trzeba by\u0142o sta\u0107 na \u015brodku skrzy\u017cowania i nara\u017ca\u0107 si\u0119 na potr\u0105cenie.<\/p>\n

Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce Morgan nie mia\u0142 in\u017cynierskiego wykszta\u0142cenia. Znany by\u0142 z tego, \u017ce posiada\u0142 zdolno\u015bci rzemie\u015blnicze i m\u00f3g\u0142 naprawi\u0107 praktycznie wszystko, co tylko zepsu\u0142o si\u0119 licznym mieszka\u0144com Cleveland, w kt\u00f3rym mieszka\u0142. W 1920 roku wynalazca za\u0142o\u017cy\u0142 gazet\u0119 ” Cleveland Call”, dzi\u0119ki kt\u00f3rej zdoby\u0142 fundusze na rozw\u00f3j swoich wynalazk\u00f3w. W tym samym roku na ulicach Detroit pojawi\u0142a si\u0119 sygnalizacja z trzema kolorami – pojawi\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o \u017c\u00f3\u0142te. Dwa lata p\u00f3\u017aniej podj\u0119to si\u0119 koordynacji kilku sygnalizacji w obr\u0119bie najbli\u017cszych dw\u00f3ch skrzy\u017cowa\u0144.<\/p>\n

Pomys\u0142 sygnalizatora zosta\u0142 opatentowany w 1923 roku i niemal natychmiast zyska\u0142 zainteresowanie General Electric, kt\u00f3re odkupi\u0142o patent za sum\u0119 40 tys. $ po czym zacz\u0119\u0142o go usprawnia\u0107 i podj\u0119to si\u0119 zbierania zam\u00f3wie\u0144 w\u015br\u00f3d w\u0142adz ameryka\u0144skich miast. Niemal natychmiast po uzyskaniu patentu, GE zacz\u0119\u0142o sprzedawa\u0107 tysi\u0105ce sygnalizator\u00f3w. Te szybko pojawi\u0142y si\u0119 na ulicach europejskich stolic. W Warszawie \u00f3w wynalazek po praz pierwszy pojawi\u0142 si\u0119 w 1926 roku na zbiegu Alei Jerozolimskich i ulicy Marsza\u0142kowskiej.<\/p>\n

Tzw. „wie\u017ca sygnalizacyjna” na Placu Poczdamskim w Berlinie – 1930 r.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: archiwum berli\u0144skie<\/p>\n

W 1928 roku zaprezentowano sygnalizacj\u0119, kt\u00f3ra zmienia\u0142a sygna\u0142y reaguj\u0105c na d\u017awi\u0119k … klaksonu a 5 lat p\u00f3\u017aniej po raz pierwszy piesi mieli mo\u017cliwo\u015b\u0107 r\u0119cznej zmiany „\u015bwiate\u0142”. Od tego momentu pieszy by\u0142 w stanie dostosowa\u0107 ruch do w\u0142asnych potrzeb a ka\u017cde naci\u015bni\u0119cie przycisku przy sygnalizatorze powodowa\u0142o natychmiastow\u0105 zmian\u0119 sygna\u0142u dla kierowc\u00f3w. Niestety, automatyczne sterowanie ruchem w obr\u0119bie ca\u0142ego miasta by\u0142o mo\u017cliwe jedynie w filmach science-fiction. Na szcz\u0119\u015bcie w latach 50-tych automatyka znacz\u0105co si\u0119 rozwin\u0119\u0142a.<\/p>\n

Pierwszy w pe\u0142ni skomputeryzowany system kontroli ruchu powsta\u0142 w 1959 roku. Zainstalowano go w kanadyjskim Toronto. Dzi\u0119ki temu z du\u017cych odleg\u0142o\u015bci mo\u017cna by\u0142o kierowa\u0107 ruchem drogowym\u00a0i razie potrzeby regulowa\u0107 jego nat\u0119\u017cenie. Pomys\u0142 opiera\u0142 si\u0119 na sieci po\u0142\u0105czonych i zsynchronizowanych ze sob\u0105 sygnalizator\u00f3w, kt\u00f3rymi sterowa\u0142a automatyka a cz\u0142owiek pe\u0142ni\u0142 wy\u0142\u0105cznie rol\u0119 kontroln\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie nie zabrak\u0142o mo\u017cliwo\u015bci r\u0119cznego sterowania sieci\u0105, ale to wykorzystywano jedynie na wypadek awarii systemu, wypadku lub rob\u00f3t drogowych.<\/p>\n

W latach 90 \u2013 tych pojawi\u0142o si\u0119 jeszcze jedno u\u0142atwienie dla niecierpliwych kierowc\u00f3w \u2013 liczniki pokazuj\u0105ce czas, po kt\u00f3rym nast\u0105pi zmiana. To by\u0142o u\u0142atwienie dla „drogowych nerwus\u00f3w”, kt\u00f3rzy cz\u0119sto przeje\u017cd\u017cali „na \u017c\u00f3\u0142tym”. W tym samym okresie sygnalizacj\u0119 uzupe\u0142niono o sygna\u0142y d\u017awi\u0119kowe oraz o wydajne urz\u0105dzenia pulsacyjne, co jest bardzo przydatne dla os\u00f3b nies\u0142ysz\u0105cych oraz niewidomych. Obok tego pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sygnalizatory na przyleg\u0142ych \u015bcie\u017ckach rowerowych i torowiskach. Tak oto ruch drogowy zosta\u0142 uporz\u0105dkowany.<\/p>\n

Nowoczesny sygnalizator ze zintegrowanym zegarem odliczaj\u0105cym czas do zmiany sygna\u0142u<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: szczecin.naszemiasto.pl<\/p>\n

Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 cztery podstawowe sygna\u0142y \u015bwietlne: czerwony<\/em> \u2013 zakaz wjazdu za sygnalizator, \u017c\u00f3\u0142ty<\/em> \u2013 mo\u017cna wjecha\u0107, ale tylko wtedy, gdy w celu zatrzymania konieczne jest gwa\u0142towne hamowanie, je\u017celi nie – to zatrzymujemy si\u0119, pulsuj\u0105cy \u017c\u00f3\u0142ty<\/em> \u2013 gdy sygnalizator jest wy\u0142\u0105czony lub ruch jest niewielki, zielony<\/em> \u2013 mo\u017cemy wjecha\u0107 za sygnalizator i dalej kontynuowa\u0107 swoj\u0105 podr\u00f3\u017c. Obok klasycznych, 3 – kolorowych montuje si\u0119 sygnalizatory ze \u201estrza\u0142k\u0105<\/em>\u201d, kt\u00f3ra zezwala\u0142a na warunkow\u0105 zmian\u0119 kierunku jazdy pomimo czerwonego \u015bwiat\u0142a. Inne sygna\u0142y s\u0105 uzale\u017cnione od przepis\u00f3w lokalnych.<\/p>\n

Garrett Morgan wynalaz\u0142 nie tylko sygnalizator, ale tak\u017ce mask\u0119 przeciwgazow\u0105 zintegrowan\u0105 z he\u0142mem oraz „elektryczny grzebie\u0144 do prostowania w\u0142os\u00f3w”. Cho\u0107 nie by\u0142 fryzjerem to w\u0142a\u015bnie jemu zawdzi\u0119czamy wynalazek zestawu do koloryzacji w\u0142os\u00f3w, kt\u00f3ry dzi\u015b mo\u017cemy kupi\u0107 w ka\u017cdym sklepie. Wynalazca zmar\u0142 w Cleveland w 1963 roku – doczeka\u0142 czas\u00f3w, gdy jego wynalazek zosta\u0142 zautomatyzowany i sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym elementem architektury miast. Wraz ze wzrostem liczby pojazd\u00f3w sygnalizatory montuje si\u0119 na skrzy\u017cowaniach w coraz mniejszych miejscowo\u015bciach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trudno sobie wyobrazi\u0107 dzisiejszy ruch na drogach bez jakichkolwiek norm i przepis\u00f3w. Ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku, gdy na drogach pojawia\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza liczba automobili, potrzebna by\u0142a skuteczna metoda na roz\u0142adowanie kork\u00f3w. W walce pomi\u0119dzy automobilistami (\u00f3wczesnych kierowcami) a powozami konnymi, motocyklami i pieszymi, ci ostatni byli bez najmniejszych szans. Na zat\u0142oczonych ulicach ameryka\u0144skich\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1251,275,1253,1252,816,817],"class_list":["post-5201","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-garrett-morgan","tag-historia-ruchu-drogowego","tag-prawo-ruchu-drogowego","tag-sygnalizacja-swietlna","tag-wynalazcy","tag-wynalazki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/First-Traffic-Lights-London-e1470215759667.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Trudno sobie wyobrazi\u0107 dzisiejszy ruch na drogach bez jakichkolwiek norm i przepis\u00f3w. Ju\u017c na pocz\u0105tku XX wieku, gdy na drogach pojawia\u0142a si\u0119 coraz wi\u0119ksza liczba automobili, potrzebna by\u0142a skuteczna metoda na roz\u0142adowanie kork\u00f3w. W walce pomi\u0119dzy automobilistami (\u00f3wczesnych kierowcami) a powozami konnymi, motocyklami i pieszymi, ci ostatni byli bez najmniejszych szans. Na zat\u0142oczonych ulicach ameryka\u0144skich\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5201"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5214,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5201\/revisions\/5214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}