{"id":5215,"date":"2017-10-02T16:07:20","date_gmt":"2017-10-02T16:07:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=5215"},"modified":"2017-10-27T15:22:12","modified_gmt":"2017-10-27T15:22:12","slug":"ja_tu_tylko_na_chwile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2017\/10\/02\/ja_tu_tylko_na_chwile\/","title":{"rendered":"Ja tu tylko na chwil\u0119!"},"content":{"rendered":"

Na prze\u0142omie lat 20 i 30-tych u\u017cytkownik\u00f3w dr\u00f3g w USA liczono ju\u017c nie w tysi\u0105cach a w milionach. \u00d3wczesna sie\u0107 dr\u00f3g nie wystarcza\u0142a aby zapewni\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 ruchu. Pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze korki a ich roz\u0142adowanie nie nale\u017ca\u0142o do \u0142atwych czynno\u015bci. C\u00f3\u017c zrobi\u0107, je\u017celi setki tysi\u0119cy w\u0142a\u015bcicieli modelu T o tej samej porze wraca\u0142o z pracy lub wyje\u017cd\u017ca\u0142o na upragniony urlop? \u00d3wczesna \u201edrog\u00f3wka\u201d nie mia\u0142a jeszcze \u017cadnych, nie m\u00f3wi\u0105c o nowoczesnych, narz\u0119dzi do pomiaru nat\u0119\u017cenia ruchu. Szybko pojawi\u0142 si\u0119 jeszcze jeden istotny problem.<\/p>\n

W ameryka\u0144skich miastach zacz\u0119\u0142o brakowa\u0107 miejsc do parkowania. Opr\u00f3cz d\u0142ugich kork\u00f3w tworzy\u0142y si\u0119 zatory spowodowane przez zaparkowane, na ka\u017cdym pustym miejscu, pojazdy. Z powodu braku miejsc kierowcy parkowali „byle jak i byle gdzie” \u2013 czy to by\u0142 chodnik, czy skraj jezdni nie zwa\u017caj\u0105c na to, \u017ce utrudniaj\u0105 ruch innym. Przyzwyczajenia raczej trudno zmieni\u0107 wi\u0119c postanowiono rozpisa\u0107 konkurs na powstrzymanie nadci\u0105gaj\u0105cej \u201eplagi motoryzacji” (jak okre\u015blano \u00f3wczesny ruch), kt\u00f3ra utrudnia\u0142a \u017cycie mieszka\u0144com du\u017cych miast.<\/p>\n

W 1932 roku Amerykanin Carl Magee, prawnik i jednocze\u015bnie wydawca prasy opracowa\u0142 model urz\u0105dzenia, kt\u00f3re pobiera\u0142oby op\u0142aty za czas postoju pojazdu. Jako, \u017ce nie mia\u0142 wiedzy technicznej nawi\u0105za\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z uniwersytetem w rodzimej Oklahomie. \u201eCzarna Maria\u201d \u2013tak nazwano pierwsze urz\u0105dzenie do poboru op\u0142at za post\u00f3j pojazdu, zosta\u0142a zainstalowana 16 lipca 1935 roku. Pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra dosta\u0142a mandat za przekroczenie czasu postoju by\u0142 \u2026 a jak\u017ce wielebny C.H. North, duszpasterz miasta Oklahoma.<\/p>\n

Carl Magee w pracy nad nowym wynalazkiem<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: \u00a0wikimedia<\/p>\n

Pastor North wymy\u015bli\u0142 najpowszechniejsz\u0105 \u201ewym\u00f3wk\u0119\u201d, kt\u00f3ra w\u015br\u00f3d kierowc\u00f3w funkcjonuje\u00a0do dnia dzisiejszego. Ot\u00f3\u017c odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do wysokiego s\u0105du t\u0142umacz\u0105c, \u017ce „zatrzyma\u0142 si\u0119 na tym miejscu tylko na chwil\u0119 aby wej\u015b\u0107 do sklepu”. Oczywi\u015bcie s\u0105d nie przychyli\u0142 si\u0119 do wniosku pastora a ten musia\u0142 zap\u0142aci\u0107 stosowny mandat. Linia obrony by\u0142a ca\u0142kowicie rozbie\u017cna ze wskazaniem parkometru. I dzi\u015b raczej si\u0119 nie zdarza aby s\u0105d uzna\u0142 racj\u0119 \u201epokrzywdzonego\u201d. Wr\u00f3\u0107my jednak do dalszych los\u00f3w tego, znienawidzonego przez kierowc\u00f3w, urz\u0105dzenia.<\/p>\n

Wynalazek pana Magee przez kilka lat instalowano wy\u0142\u0105cznie na terenie stanu Oklahoma. Przeciwnicy parkometru uwa\u017cali, \u017ce jest to kolejny spos\u00f3b na wyci\u0105ganie pieni\u0119dzy z kieszeni obywateli gdy\u017c drobne wrzucane w maszyn\u0119 oraz zap\u0142acone mandaty trafia\u0142y do bud\u017cetu stanowego. Widz\u0105c znaczny wzrost dochodu stanu Oklahoma r\u00f3wnie\u017c inne stany zacz\u0119\u0142y instalowa\u0107 to urz\u0105dzenie przy miejscach parkingowych ulokowanych wok\u00f3\u0142 centr\u00f3w miast. W tym samym czasie wynalazca pr\u00f3bowa\u0142 udoskonali\u0107 mechanizm swojego wynalazku.<\/p>\n

Carlowi Magee uda\u0142o si\u0119 wyeliminowa\u0107 konieczno\u015b\u0107 ponownej regulacji urz\u0105dzenia poprzez wmontowanie mechanizmu odpowiedzialnego za cofni\u0119cie rozregulowanej spr\u0119\u017cyny. By\u0142o to konieczne, gdy\u017c nakr\u0119cany mechanizm ju\u017c po kilku dniach nie by\u0142 dok\u0142adny. Rozregulowany parkometr przynosi\u0142 mniejsze zyski, gdy\u017c za te same pieni\u0105dze pojazd m\u00f3g\u0142 parkowa\u0107 przynajmniej kilka minut d\u0142u\u017cej. Niestety, Carl nie doczeka\u0142 si\u0119 nale\u017cnej mu s\u0142awy – zmar\u0142 w lutym 1946 roku. Dok\u0142adnie 5 lat zanim pierwszy parkometr pojawi\u0142 si\u0119 w Nowym Jorku.<\/p>\n

Pomimo usprawnie\u0144, przez pierwsze kilkana\u015bcie lat kszta\u0142t i zasada dzia\u0142ania tego urz\u0105dzenia nie ulega\u0142a zasadniczym zmianom.\u00a0W odr\u00f3\u017cnieniu od dzisiejszych cyfrowych urz\u0105dze\u0144, pierwsze parkometry by\u0142y wyposa\u017cone w mechanizm zegarowy oparty\u00a0na spr\u0119\u017cynie i kilku ko\u0142ach z\u0119batych. Mechanizm by\u0142 ukryty wewn\u0105trz metalowej obudowy a ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a przytwierdzona do nawierzchni na metalowej rurze. Ile p\u0142acono za post\u00f3j? Pierwsze urz\u0105dzenia inkasowa\u0142y zaledwie 1 centa za ka\u017cde rozpocz\u0119te 12 minut a mandat wynosi\u0142 nawet 1$.<\/p>\n

„Funkcjonariusz parkingowy” odczytuje wskazanie parkometru (zdj\u0119cie z lat 50-tych)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: okhistory.org<\/p>\n

Jedynym, co nale\u017ca\u0142o jeszcze poprawi\u0107 by\u0142a odporno\u015b\u0107 na licznych, m\u0142odych wandali oraz nieostro\u017cnych kierowc\u00f3w. Parkomaty by\u0142y i nadal s\u0105 nara\u017cone na uszkodzenia a narz\u0119dziem ich zag\u0142ady s\u0105 – kij bejsbolowy, zderzak du\u017cego SUV-a lub pies, kt\u00f3ry koniecznie chce oznaczy\u0107 „sw\u00f3j teren”. Zupe\u0142nie jak skrzynki na listy, r\u00f3wnie\u017c parkometry ju\u017c w latach 50-tych s\u0142u\u017cy\u0142y jako „obiekty westchnie\u0144” okolicznych i przyjezdnych wandali. Cho\u0107 powojenne urz\u0105dzenia stawa\u0142y si\u0119 coraz solidniejsze to pomys\u0142owo\u015b\u0107 chuligan\u00f3w r\u00f3wnie\u017c ewoluowa\u0142a.<\/p>\n

Rozw\u00f3j techniki, szczeg\u00f3lnie w latach 70\u00a0i 80 \u2013 tych przyni\u00f3s\u0142 ewolucj\u0119 w sposobie dzia\u0142ania tego urz\u0105dzenia. Nowoczesne urz\u0105dzenia elektroniczne (ju\u017c nie parkometry a parkomaty) by\u0142y mniej zawodne i mniej kosztowne w produkcji a ich odporno\u015b\u0107 na \u201efan\u00f3w\u201d bejsbola jeszcze lepsza. Nowoczesny parkomat ju\u017c w latach 70-tych m\u00f3g\u0142 by\u0107 wyposa\u017cony w terminal p\u0142atniczy na karty magnetyczne, elektroniczny zegar i m\u00f3g\u0142 wydawa\u0107 wydruki, kt\u00f3re kierowcy pozostawiali za szyb\u0105 pojazdu. Co ciekawe, wi\u0119kszo\u015b\u0107 miast pocz\u0105tkowo nie by\u0142a przychylna temu pomys\u0142owi.<\/p>\n

Jeszcze w 2006 roku na ulicach ameryka\u0144skich miast mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107 stary model na „jednocent\u00f3wki”. Co wa\u017cne, ich mechanizmy nie by\u0142y przerabiane od kilkudziesi\u0119ciu lat i szcz\u0119\u015bliwcy mogli parkowa\u0107 ca\u0142y dzie\u0144 p\u0142ac\u0105c najwy\u017cej 2$, przez co wp\u0142ywy z maszyny starego typu z ca\u0142ego miesi\u0105ca by\u0142y mniejsze ni\u017c dzienne z urz\u0105dzenia cyfrowego. W Europie pierwsze urz\u0105dzenia na monety pojawi\u0142y si\u0119 w Bazylei a ostatni „oficjalny” znikn\u0105\u0142 z Westminsteru w 2009 roku. Cz\u0119\u015b\u0107 egzemplarzy pozosta\u0142ych po demonta\u017cu znajduje si\u0119 z r\u0119kach kolekcjoner\u00f3w.<\/p>\n

Nowoczesny parkomat<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Eska Krak\u00f3w<\/p>\n

W historii urz\u0105dze\u0144 do pobierania op\u0142at za parkowanie jedno jest niezmienne. Pomimo prawie 80 lat od zainstalowania pierwszego parkomatu kierowcy maj\u0105 jedn\u0105 i t\u0105 sam\u0105 wym\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra nikogo nie jest w stanie przekona\u0107. Nawet jedna minuta ponad op\u0142acony przez nas czas postoju to ju\u017c wydatek nie z\u0142ot\u00f3wki a co najmniej 50 z\u0142 potwierdzony niewielk\u0105, karteczk\u0105 przyci\u015bni\u0119t\u0105 pod lew\u0105 wycieraczk\u0105 na przedniej szybie. Nadal wp\u0142yw\u00a0z p\u0142atnych miejsc parkingowych stanowi ca\u0142kiem spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bud\u017cetu miast. Nie tylko w USA ale i na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na prze\u0142omie lat 20 i 30-tych u\u017cytkownik\u00f3w dr\u00f3g w USA liczono ju\u017c nie w tysi\u0105cach a w milionach. \u00d3wczesna sie\u0107 dr\u00f3g nie wystarcza\u0142a aby zapewni\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 ruchu. Pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze korki a ich roz\u0142adowanie nie nale\u017ca\u0142o do \u0142atwych czynno\u015bci. C\u00f3\u017c zrobi\u0107, je\u017celi setki tysi\u0119cy w\u0142a\u015bcicieli modelu T o tej samej porze wraca\u0142o z pracy lub\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5229,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1254,1257,1255,1256,816,817],"class_list":["post-5215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-carl-magee","tag-jednocentowka","tag-parkomat","tag-parkometr","tag-wynalazcy","tag-wynalazki"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/eb182027da6f53464ca2b9d585e192de-deco-design-meters.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Na prze\u0142omie lat 20 i 30-tych u\u017cytkownik\u00f3w dr\u00f3g w USA liczono ju\u017c nie w tysi\u0105cach a w milionach. \u00d3wczesna sie\u0107 dr\u00f3g nie wystarcza\u0142a aby zapewni\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 ruchu. Pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze korki a ich roz\u0142adowanie nie nale\u017ca\u0142o do \u0142atwych czynno\u015bci. C\u00f3\u017c zrobi\u0107, je\u017celi setki tysi\u0119cy w\u0142a\u015bcicieli modelu T o tej samej porze wraca\u0142o z pracy lub\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5215"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5230,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5215\/revisions\/5230"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5229"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}