{"id":5884,"date":"2018-03-19T12:03:06","date_gmt":"2018-03-19T12:03:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=5884"},"modified":"2020-10-17T19:54:52","modified_gmt":"2020-10-17T18:54:52","slug":"polsko-czeski-stephenson","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/03\/19\/polsko-czeski-stephenson\/","title":{"rendered":"Polsko-czeski Stephenson"},"content":{"rendered":"

Po nieudanym eksperymencie z parowym ci\u0105gnikiem artyleryjskim projektu Cugnota armia przesta\u0142a interesowa\u0107 si\u0119 nowinkami technicznymi. Rynek cywilny by\u0142 bardziej przychylny pojazdom, kt\u00f3re nie wymaga\u0142y obecno\u015bci zwierz\u0105t poci\u0105gowych i dlatego te\u017c w pierwszych latach XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze „powozy parowe”, kt\u00f3rych pr\u00f3by (ku uciesze gapi\u00f3w) odbywa\u0142y si\u0119 na ulicach \u00f3wczesnych miast. By\u0142y jednak ci\u0119\u017ckie i niebezpieczne dla innych uczestnik\u00f3w ruchu drogowego.<\/p>\n

Marzeniem wielu konstruktor\u00f3w by\u0142 pojazd o niewielkich rozmiarach i stosunkowo prostej technice. Taki te\u017c by\u0142 pierwszy „osobowy pow\u00f3z parowy\u201d na naszym kontynencie a jego tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 \u2026 J\u00f3zef Bo\u017cek, kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z dzisiejszego \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego. Do dzi\u015b istnieje sp\u00f3r czy by\u0142 on polskim czy te\u017c czeskim konstruktorem \u2013 co ma dla Nas (jako Polak\u00f3w) i dla Czech\u00f3w szczeg\u00f3lne znaczenie, bior\u0105c pod uwag\u0119 jego wynalazki \u2013 precyzyjne zegary, protezy dla weteran\u00f3w a\u017c po 3 \u2013 osobowy pojazd nap\u0119dzany par\u0105.<\/p>\n

J\u00f3zef Bo\u017cek<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: alchetron.com<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wynalazk\u00f3w Bo\u017cka powsta\u0142a\u00a0w Pradze, gdzie przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 w 1805 roku. To tam w\u0142a\u015bnie opracowa\u0142 mechanizm automatycznego warsztatu tkackiego, maszyn\u0119 do czyszczenia luster i w\/w protezy. Te ostatnie pozwala\u0142y weteranom na jazd\u0119 konn\u0105 a protezy r\u0105k by\u0142y tak precyzyjne, \u017ce mo\u017cna by\u0142o w nich utrzyma\u0107 pi\u00f3ro. 10 lat p\u00f3\u017aniej \u2013 17 sierpnia 1815 roku, zaledwie kilka miesi\u0119cy po prezentacji wynalazku Stephensona, Bo\u017cek wyjecha\u0142 swoim pojazdem na ulice Pragi wywo\u0142uj\u0105c tym samym sensacj\u0119 w\u015br\u00f3d gapi\u00f3w.<\/p>\n

Konstrukcja pojazdu by\u0142a efektem praktyk\u00a0u znanego profesora Franciszka Gerstnera \u2013 jednego z pionier\u00f3w kolei \u017celaznej i autora wielu maszyn parowych. Jako, \u017ce pojazd mia\u0142 by\u0107 przeznaczony dla potrzeb rodziny, zastosowano lepsze materia\u0142y wyko\u0144czeniowe \u2013 zar\u00f3wno kierowca jak i dw\u00f3ch pasa\u017cer\u00f3w mog\u0142o wygodnie spocz\u0105\u0107. \u201ePrzedzia\u0142 pasa\u017cerski\u201d mia\u0142 kszta\u0142t litery \u201eT\u201d, gdzie prowadz\u0105cy pojazd siedzia\u0142 z przodu a dwoje pasa\u017cer\u00f3w z ty\u0142u. Siedzenie kierowcy, co dzi\u015b dziwi, nie posiada\u0142o oparcia.<\/p>\n

Za resorowanie pierwszego „samochodu osobowego” odpowiada\u0142y resory typu C \u2013 wtedy jeszcze nie znano resor\u00f3w pi\u00f3rowych. Za skuteczne hamowanie \u2013 proste hamulce klockowe. Pot\u0119\u017cnych rozmiar\u00f3w rura wydechowa odprowadza\u0142a spaliny prosto do g\u00f3ry, tu\u017c za tyln\u0105 kanap\u0105. Uk\u0142ad kierowniczy by\u0142 typowy dla powoz\u00f3w z tamtych czas\u00f3w, st\u0105d do zmiany kierunku wystarczy\u0142a \u201ezwyk\u0142a\u201d d\u017awignia. Najwa\u017cniejszym elementem oczywi\u015bcie by\u0142 nap\u0119d, kt\u00f3ry stanowi\u0142 2 \u2013 cylindrowy silnik parowy o przemy\u015blanej konstrukcji.<\/p>\n

Oryginalny pojazd<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: alchetron.com<\/p>\n

Zar\u00f3wno palenisko jak i kocio\u0142 znajdowa\u0142y si\u0119 w przedniej cz\u0119\u015bci i by\u0142y nieco wysuni\u0119te przed przedni\u0105 o\u015b. Taki uk\u0142ad gwarantowa\u0142 rozs\u0105dne roz\u0142o\u017cenie masy, co z pewno\u015bci\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142o na dobre prowadzenie. Nowoczesna maszyna parowa by\u0142a tak skonstruowana, \u017ce pozwala\u0142a na szybki rozruch\u00a0w ka\u017cdych warunkach. Jedynym problemem by\u0142 niewielki kocio\u0142, kt\u00f3ry pozwala\u0142 na najwy\u017cej kilkana\u015bcie minut ci\u0105g\u0142ej jazdy z pr\u0119dko\u015bci\u0105 spaceruj\u0105cego cz\u0142owieka. Cho\u0107 nap\u0119d okaza\u0142 si\u0119 zbyt s\u0142aby, mia\u0142 najwa\u017cniejsz\u0105 zalet\u0119 – po prostu dzia\u0142a\u0142.<\/p>\n

Pojazd cz\u0119sto by\u0142 widywany na praskiej Stromovce, gdzie cz\u0119sto odbywa\u0142y si\u0119 przeja\u017cd\u017cki. Samoch\u00f3d, pomimo w\u0105skich k\u00f3\u0142, zapewnia\u0142 dobry komfort jazdy i ku uciesze wielu gapi\u00f3w, ci ch\u0119tnie korzystali z mo\u017cliwo\u015bci jazdy tym \u201epiekielnym pojazdem\u201d. W ci\u0105gu dw\u00f3ch lat w\u0142adze kilkukrotnie zakazywa\u0142y Bo\u017ckowi u\u017cywania jego wynalazku na ulicach Pragi, ale ten nadal wyje\u017cd\u017ca\u0142 nim nie bacz\u0105c na kolejne upomnienia. Ostatecznie pojazd znikn\u0105\u0142 z ulic Pragi w 1817 roku a Bo\u017cek po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 dla rozwoju kolei i rozwija\u0142 swoj\u0105 karier\u0119 naukow\u0105.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesna kopia<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Youtube\/Zabytkowa motoryzacja<\/p>\n

Wynalazek z czasem zosta\u0142 zapomniany. Bo\u017cek nie m\u00f3g\u0142 znale\u017a\u0107 sponsora, kt\u00f3ry wy\u0142o\u017cy\u0142by pieni\u0105dze na rozw\u00f3j jego pomys\u0142u. W 1817 roku sw\u00f3j model maszyny parowej \u201eprzeszczepi\u0142\u201d do ma\u0142ej \u0142odzi. Wynalazek, a jak\u017ce, dzia\u0142a\u0142 cho\u0107 \u0142\u00f3d\u017a nie by\u0142a „demonem pr\u0119dko\u015bci”. \u0141\u00f3d\u017a r\u00f3wnie\u017c nie znalaz\u0142a uznania w\u015br\u00f3d potencjalnych sponsor\u00f3w a jedynie by\u0142a podziwiana przez gapi\u00f3w. Dopiero w po\u0142owie XIX wieku maszyna parowa znalaz\u0142a zastosowanie w transporcie \u015br\u00f3dl\u0105dowym, cho\u0107 mog\u0142a prawie 30 lat wcze\u015bniej. Niestety konstruktor za \u017cycia nie zyska\u0142 nale\u017cnego mu uznania.<\/p>\n

Bo\u017cek zmar\u0142 21 pa\u017adziernika 1835 roku. Przez ostatnie lata \u017cycia \u017cy\u0142 skromnie i stroni\u0142 od ludzi. Nikt nie interesowa\u0142 si\u0119 losem pioniera, kt\u00f3ry 20 lat wcze\u015bniej by\u0142 podziwiany przez tysi\u0105ce ludzi. W ostatnich miesi\u0105cach \u017cycia lekarze mylnie leczyli go na zatrucie \u017co\u0142\u0105dka, tymczasem cierpia\u0142 on na post\u0119puj\u0105ce zapalenie p\u0142uc. Bo\u017cek zmar\u0142 w wyniku powik\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z t\u0105 chorob\u0105 i na ponad wiek zosta\u0142 zapomniany. Dopiero 100 lat p\u00f3\u017aniej zyska\u0142 nale\u017cn\u0105 mu s\u0142aw\u0119 a przyczyni\u0142a si\u0119 do tego literatura i film.<\/p>\n

Wielu czeskich uczonych uwa\u017ca go za \u201eojca czeskiej my\u015bli technicznej\u201d. Nakr\u0119cono o nim film fabularny i dokumentalny. W Polsce znalaz\u0142 si\u0119\u00a0w utworach literackich Zofii Kossak i Gustawa Morcinka. Polacy dopiero odkrywaj\u0105 jego posta\u0107 \u2013 by\u0142 on cz\u0142owiekiem niezwyk\u0142ym, kt\u00f3remu nale\u017cy si\u0119 pami\u0119\u0107 i zaszczytne miejsce na kartach historii (nie tylko) motoryzacji. To on pierwszy da\u0142 nam namiastk\u0119 samochodu osobowego, przy kt\u00f3rej pomys\u0142 Cugnota by\u0142 \u201ezwyk\u0142ym\u201d ci\u0105gnikiem. Jego pojazd nie przetrwa\u0142 do czas\u00f3w obecnych, ale istnieje dok\u0142adna replika.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po nieudanym eksperymencie z parowym ci\u0105gnikiem artyleryjskim projektu Cugnota armia przesta\u0142a interesowa\u0107 si\u0119 nowinkami technicznymi. Rynek cywilny by\u0142 bardziej przychylny pojazdom, kt\u00f3re nie wymaga\u0142y obecno\u015bci zwierz\u0105t poci\u0105gowych i dlatego te\u017c w pierwszych latach XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze „powozy parowe”, kt\u00f3rych pr\u00f3by (ku uciesze gapi\u00f3w) odbywa\u0142y si\u0119 na ulicach \u00f3wczesnych miast. By\u0142y jednak ci\u0119\u017ckie i\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1402,409,1403,816],"class_list":["post-5884","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-jozef-bozek","tag-maszyna-parowa","tag-osobowy-powoz-parowy","tag-wynalazcy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/15-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Po nieudanym eksperymencie z parowym ci\u0105gnikiem artyleryjskim projektu Cugnota armia przesta\u0142a interesowa\u0107 si\u0119 nowinkami technicznymi. Rynek cywilny by\u0142 bardziej przychylny pojazdom, kt\u00f3re nie wymaga\u0142y obecno\u015bci zwierz\u0105t poci\u0105gowych i dlatego te\u017c w pierwszych latach XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze „powozy parowe”, kt\u00f3rych pr\u00f3by (ku uciesze gapi\u00f3w) odbywa\u0142y si\u0119 na ulicach \u00f3wczesnych miast. By\u0142y jednak ci\u0119\u017ckie i\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5884","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5884"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5884\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10483,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5884\/revisions\/10483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5884"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5884"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5884"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}