{"id":6135,"date":"2018-05-21T10:13:29","date_gmt":"2018-05-21T10:13:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=6135"},"modified":"2020-12-06T16:17:41","modified_gmt":"2020-12-06T15:17:41","slug":"maria-i-jej-bugatti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/05\/21\/maria-i-jej-bugatti\/","title":{"rendered":"Maria i jej Bugatti"},"content":{"rendered":"

Od pocz\u0105tku dziej\u00f3w motoryzacji szowinistyczne grono dzia\u0142aczy sportowych nie dopuszcza\u0142o my\u015bli o startach kobiet w wy\u015bcigach. Z czasem umo\u017cliwiono im starty, ale tylko w najs\u0142abszych kategoriach pojazd\u00f3w. Oburzone tym stanowiskiem panie same organizowa\u0142y sobie rajdy. Wiele z tych imprez rozgrywano na obszarze kilku pa\u0144stw a trasa liczy\u0142a nawet kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, co dla \u00f3wczesnych maszyn stanowi\u0142o nie lada wyzwanie. Dla pa\u0144 r\u00f3wnie\u017c, cho\u0107 te mia\u0142y w sobie ducha rywalizacji i osi\u0105ga\u0142y \u015bwietne czasy przejazd\u00f3w.<\/p>\n

Wiele z takich rajd\u00f3w odbywa\u0142o si\u0119 na terenie Polski oraz kraj\u00f3w s\u0105siednich a w\u015br\u00f3d triumfatorek by\u0142a Polka – Maria Ko\u017amianowa, znana zagranic\u0105 jako „von Kozmian”. Pani Maria zajmuje zaszczytne miejsce na kartach historii polskiej motoryzacji, cho\u0107 nie przez wszystkich jest znana. Urodzi\u0142a si\u0119 w 1892 roku. Dorasta\u0142a w czasie, gdy na terenie pa\u0144stwa polskiego (kt\u00f3rego de facto jeszcze nie by\u0142o) rozgrywano pierwsze zawody. Brali w nich udzia\u0142 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani. Niestety, nawet polskie odwa\u017cne kobiety jeszcze nie mog\u0142y startowa\u0107.<\/p>\n

Marii (z domu Komorowskiej), jako pannie z „dobrego domu” nie wypada\u0142o bra\u0107 udzia\u0142u w m\u0119skim sporcie, ale ona nie zrezygnowa\u0142a z marze\u0144 i pod okiem swojego ojca zacz\u0119\u0142a starty w klasie najmniejszych pojazd\u00f3w. W tym z pewno\u015bci\u0105 pom\u00f3g\u0142 przysz\u0142y m\u0105\u017c, in\u017c. Andrzej Ko\u017amian (z „tych” Ko\u017amian\u00f3w), kt\u00f3ry wspiera\u0142 wybrank\u0119 serca ofiaruj\u0105c jej ca\u0142e zaplecze techniczne – doskonale wyposa\u017cony gara\u017c w miejscowo\u015bci Stany. Zatem niczego jej nie brakowa\u0142o, opr\u00f3cz oczywistych sukces\u00f3w.<\/p>\n

Maria i jej … awaria oraz Maria i Jan Ripper (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Na pierwsze sukcesy nie trzeba by\u0142o czeka\u0107, szczeg\u00f3lnie, \u017ce opiek\u0119 nad Mari\u0105 obj\u0105\u0142 sam Jan Ripper. Jego nie trzeba przedstawia\u0107 – w latach 20 i 30 – tych nie by\u0142o lepszego polskiego kierowcy. To wykorzystali nawet karykaturzy\u015bci przedstawiaj\u0105c Mari\u0119 jako niemowl\u0119 za kierownic\u0105 a Ripper zawsze by\u0142 przedstawiany jako „m\u0105dry tatu\u015b”. Na szcz\u0119\u015bcie pierwsza du\u017ca wygrana z\u0142ama\u0142a o\u0142\u00f3wki prze\u015bmiewcom a Automobilklub Polski zdecydowa\u0142 o powo\u0142aniu sekcji pa\u0144. Odt\u0105d mog\u0142y rywalizowa\u0107 z panami jak „r\u00f3wne z r\u00f3wnym”.<\/p>\n

Prze\u0142omem w karierze Marii by\u0142 kobiecy rajd Warszawa – Zakopane z 1929 roku. Rozgrywana w pa\u017adzierniku impreza mia\u0142a tras\u0119 licz\u0105c\u0105 a\u017c 1155 km. Impreza ta by\u0142a wymagaj\u0105ca zar\u00f3wno dla „kierowczy\u0144” (jak w\u00f3wczas nazywano panie w polskim sporcie motorowym) jak i ich maszyn, kt\u00f3rych serwisem zajmowali si\u0119 wy\u0142\u0105cznie m\u0119\u017cczy\u017ani. W\u015br\u00f3d startuj\u0105cych pa\u0144 takie nazwiska jak: Ludmi\u0142a Bogus\u0142awska, Alicja Gebethnerowa, Halina Rychterowa (\u017cona Witolda Rychtera), Anna Schelle czy Klementyna \u015aliwi\u0144ska.<\/p>\n

Maria startowa\u0142a na wielkim Austro – Daimlerze ADR i wygra\u0142a pokonuj\u0105c wiele zagranicznych za\u0142\u00f3g. 100 – konny w\u00f3z nie sprawia\u0142 k\u0142opot\u00f3w, cho\u0107 prowadzi\u0142 si\u0119 jak ci\u0119\u017cka limuzyna a nie zwinna wy\u015bcig\u00f3wka. Na szcz\u0119\u015bcie by\u0142 mocny i szybki (ok. 130 km\/h), dzi\u0119ki czemu wygrywa\u0142 na wzniesieniach. Maria wygra\u0142a a\u017c dwie edycje tego rajdu. Wie\u015b\u0107 o sukcesie spowodowa\u0142a inwazj\u0119 Polek na kursy nauki jazdy – maj\u0105c taki wz\u00f3r one r\u00f3wnie\u017c chcia\u0142y opanowa\u0107 trudn\u0105 sztuk\u0119 kierowania pojazdem.<\/p>\n

Maria w wielu rajdach i wy\u015bcigach startowa\u0142a za kierownic\u0105 Bugatti T37. By\u0142 to w\u00f3z uwa\u017cany za niebezpieczny – lekki (750 kg), 90 – konny bolid na w\u0105skich ko\u0142ach by\u0142 drogi i nieprzewidywalny w prowadzeniu a cz\u0119\u015bci zamienne by\u0142y niedost\u0119pne w Polsce. Wielu m\u0119\u017cczyzn obawia\u0142o si\u0119 start\u00f3w za kierownic\u0105 tej maszyny, tymczasem Maria … odnosi\u0142a sukcesy notuj\u0105c wysokie miejsca w klasie „1500”. Bugatti by\u0142o najmocniejsze w klasie pojazd\u00f3w o tej pojemno\u015bci, co tylko podkre\u015bla fakt, \u017ce Maria by\u0142a odwa\u017cn\u0105 kobiet\u0105.<\/p>\n

Maria w\u015br\u00f3d „Krakowskiego Klanu Automobilowego”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

W latach 1933-1934 regularnie zajmowa\u0142a miejsca w pierwszej „dziesi\u0105tce” w swojej klasie, czego przyk\u0142adem jest 2. miejsce w ulicznym wy\u015bcigu w Hradec Kralove i 6. na mecie wy\u015bcigu we Lwowie. Sukces tym wi\u0119kszy, \u017ce w tym ostatnim, cho\u0107 w innych kategoriach, startowali fabryczni kierowcy Auto-Uniona i Mercedesa. Nazwiska takie jak Stuck czy Rosemeyer a obok nich … dzielna Polka. To by\u0142 wielki sukces, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107 \u017cadnemu Polakowi a\u017c do II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\n

Pomimo sukces\u00f3w na torach ulicznych, Maria zawsze uwielbia\u0142a wy\u015bcigi g\u00f3rskie, szczeg\u00f3lnie te rozgrywane w Austrii.\u00a0W 1934 roku zaj\u0119\u0142a drugie miejsce w wy\u015bcigu rozgrywanym w szwajcarskim Klausen. W swojej kategorii wyprzedzi\u0142 j\u0105 tylko jeden m\u0119\u017cczyzna – Johnny Lurani startuj\u0105cy na szybkim Maserati. W GP Brna by\u0142a 10. w swojej klasie. Maria startowa\u0142a jeszcze w 1935 i 1936 roku po czym powoli wycofywa\u0142a si\u0119 ze sportu motorowego. Od 1937 roku nie zosta\u0142a oficjalnie zg\u0142oszona do \u017cadnej imprezy sportowej.<\/p>\n

Maria Ko\u017amianowa zmar\u0142a w 1955 roku pozostawiaj\u0105c po sobie wiele nieodkrytych kart historii polskiej motoryzacji. Wiadomo, \u017ce by\u0142a wybitn\u0105 postaci\u0105 w mi\u0119dzywojennej Polsce, ale do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 niewiele \u017ar\u00f3de\u0142 mog\u0105cych potwierdzi\u0107 jej sukcesy w sporcie. Bugatti, w kt\u00f3rym osi\u0105ga\u0142a najwi\u0119ksze sukcesy w latach 40-tych przesz\u0142o wiele modyfikacji. Z braku cz\u0119\u015bci zosta\u0142o „sk\u0142adakiem” i bra\u0142o udzia\u0142 w kilku amatorskich wy\u015bcigach, ale po \u015bmierci w\u0142a\u015bcicielki s\u0142uch o nim zagin\u0105\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od pocz\u0105tku dziej\u00f3w motoryzacji szowinistyczne grono dzia\u0142aczy sportowych nie dopuszcza\u0142o my\u015bli o startach kobiet w wy\u015bcigach. Z czasem umo\u017cliwiono im starty, ale tylko w najs\u0142abszych kategoriach pojazd\u00f3w. Oburzone tym stanowiskiem panie same organizowa\u0142y sobie rajdy. Wiele z tych imprez rozgrywano na obszarze kilku pa\u0144stw a trasa liczy\u0142a nawet kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, co dla \u00f3wczesnych maszyn\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[109,329,1475,1395],"class_list":["post-6135","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-bugatti","tag-kobiety-w-motorsporcie","tag-maria-kozmianowa","tag-polki-w-sporcie-motorowym"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/10176097_730719636958961_1077831917_n-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Od pocz\u0105tku dziej\u00f3w motoryzacji szowinistyczne grono dzia\u0142aczy sportowych nie dopuszcza\u0142o my\u015bli o startach kobiet w wy\u015bcigach. Z czasem umo\u017cliwiono im starty, ale tylko w najs\u0142abszych kategoriach pojazd\u00f3w. Oburzone tym stanowiskiem panie same organizowa\u0142y sobie rajdy. Wiele z tych imprez rozgrywano na obszarze kilku pa\u0144stw a trasa liczy\u0142a nawet kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, co dla \u00f3wczesnych maszyn\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6135"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10693,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6135\/revisions\/10693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}