{"id":6318,"date":"2018-06-15T11:23:32","date_gmt":"2018-06-15T11:23:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=6318"},"modified":"2018-06-15T11:23:32","modified_gmt":"2018-06-15T11:23:32","slug":"m10-czyli-prawie-wszystko-jednym-kluczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/06\/15\/m10-czyli-prawie-wszystko-jednym-kluczem\/","title":{"rendered":"M10 – czyli (prawie) wszystko jednym kluczem"},"content":{"rendered":"

Jak wygl\u0105da standardowy zestaw kluczy do samochodu? To przynajmniej kilkana\u015bcie narz\u0119dzi, gdy\u017c do rozkr\u0119cenia wielu element\u00f3w konieczne s\u0105 klucze r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w. A gdyby tak zbudowa\u0107 samoch\u00f3d, kt\u00f3rego ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna by rozkr\u0119ci\u0107 za pomoc\u0105 jednego klucza? Niemo\u017cliwe? To jednak si\u0119 uda\u0142o i nie by\u0142o efektem pracy niemieckich czy ameryka\u0144skich in\u017cynier\u00f3w a polskich. Tak, to nie pomy\u0142ka, polskich, skupionych wok\u00f3\u0142 warszawskich Centralnych Warsztat\u00f3w Samochodowych (C.W.S.).<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie z ich inicjatywy, pod kierunkiem in\u017c. Tadeusza Ta\u0144skiego powsta\u0142 CWS T-1, kt\u00f3ry\u00a0w za\u0142o\u017ceniach konstruktor\u00f3w mia\u0142 by\u0107 wysokiej klasy pojazdem idealnym na \u00f3wczesne polskie drogi\u00a0(a raczej na ich zupe\u0142ny brak). Prace nad CWS T-1 rozpocz\u0119to w 1922 roku. Na pocz\u0105tku opracowano jedynie sam silnik, kt\u00f3ry wmontowano w podwozie zachodniego samochodu. Z powodu braku stacjonarnego zaplecza testowego \u201ego\u0142e\u201d podwozie testowano na brukach Warszawy doskonal\u0105c w\u0142a\u015bciwo\u015bci jezdne.<\/p>\n

Zanim pojazd doczeka\u0142 si\u0119 karoserii min\u0119\u0142y prawie 3 lata. W 1925 roku in\u017c. W\u0142adys\u0142aw Mrajski zbudowa\u0142 nadwozie i gotowy prototyp pokazano na V Targach Wschodnich we Lwowie w 1925 roku, jednak zanim ruszy\u0142a produkcja pojazd by\u0142 ponownie testowany przez nast\u0119pne dwa lata. W tym czasie in\u017cynierowie zamienili podwozie na nieco prostsze. Co ciekawe, za g\u0142\u00f3wnego konkurenta dla CWS-a uwa\u017cano nie ma\u0142o znane niemieckie czy francuskie marki, ale Rolls-Royce Phantoma zatem „poprzeczka” zosta\u0142a zawieszona na wysokim poziomie.<\/p>\n

T-1 jako „fa\u0142szywy kabriolet”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Konstrukcja \u201epolskiego Rollsa\u201d by\u0142a bardzo prosta. Pod\u0142u\u017cnicowa rama a na niej nadwozie ze stali\u00a0i drewna. Na tle takich oszcz\u0119dno\u015bci amortyzacja resorami pi\u00f3rowymi i amortyzatorami ciernymi by\u0142a po prostu \u2026 zwyk\u0142a. T-1 skutecznie hamowa\u0142 za pomoc\u0105 czterech hamulc\u00f3w b\u0119bnowych o du\u017cej \u015brednicy (co nie by\u0142o regu\u0142\u0105 w tej klasie) a zamek firmy Yale skutecznie chroni\u0142 przed kradzie\u017c\u0105. By\u0142 to typowy zamek b\u0119benkowy, ale jego konstrukcja skutecznie zniech\u0119ca\u0142a potencjalnych z\u0142odziei.<\/p>\n

Silnik CWS-a mia\u0142 pojemno\u015b\u0107 2984 cm3<\/span><\/sup>, kt\u00f3r\u0105 rozlokowano w czterech cylindrach. Istnia\u0142y dwie wersje tego silnika \u2013 s\u0142absza o mocy 45 KM uzyskiwanej ju\u017c przy 2500 obr\/min lub znacznie mocniejsza \u2013 61 KM przy 3200 obr\/min. Nap\u0119d na tylne ko\u0142a by\u0142 przenoszony przez r\u0119czn\u0105, 4-biegow\u0105 skrzyni\u0119. Dzi\u0119ki znacznej mocy pojazd w l\u017cejszych odmianach karoserii osi\u0105ga\u0142 ponad 110 km\/h a na ka\u017cde przebyte 100 kilometr\u00f3w silnik spala\u0142 18 dm3<\/span><\/sup> paliwa. Tym samym nie odstawa\u0142 od zagranicznych konstrukcji tej samej klasy.<\/p>\n

Stoisko Centralnych Warsztat\u00f3w Samochodowych na Targach w Poznaniu w 1930 r.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

W\u015br\u00f3d kilku rodzaj\u00f3w karoserii l\u017cejszymi odmianami by\u0142y: czterodrzwiowe torpedo oraz tzw. \u201efa\u0142szywy kabriolet\u201d \u2013 kt\u00f3rego dach, cho\u0107 wygl\u0105da\u0142 na zdejmowany, by\u0142 zamontowany na sta\u0142e. Du\u017ca kareta czy lekka ci\u0119\u017car\u00f3wka mia\u0142y nieco gorsze osi\u0105gi, cho\u0107 przekracza\u0142y 100 km\/h. Istnia\u0142a nawet wersja dla wojska \u2013 ze specjaln\u0105 skrzynk\u0105 na \u2026 granaty, kilkoma uchwytami do monta\u017cu karabin\u00f3w maszynowych, podno\u015bnikiem o no\u015bno\u015bci do 2 ton\u00a0i drutem na proporzec. Wersje wojskowe u\u017cywano jeszcze w latach 50-tych.<\/p>\n

Czy CWS by\u0142 awaryjny? Nie bardziej ni\u017c zachodnie wozy. A gdy si\u0119 zepsu\u0142 do jego naprawy potrzebne by\u0142y tylko proste narz\u0119dzia i najwy\u017cej \u2026 jeden lub dwa klucze. I nic wi\u0119cej. Do wykr\u0119cenia \u015bwiec zap\u0142onowych potrzebna by\u0142a jedna, nasadowa \u201e18-tka\u201d, pozosta\u0142e \u015bruby odkr\u0119ca\u0142o si\u0119 oczkow\u0105 \u201e10-tk\u0105\u201d. Pozosta\u0142e, co oznacza\u0142o wszystkie! Bez \u017cadnego wyj\u0105tku. Tak\u0105 strategi\u0119 budowy auta przewidziano\u00a0w odpowiedzi na brak narz\u0119dzi, za pomoc\u0105 kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o naprawi\u0107 zepsutego CWS-a.<\/p>\n

Gdy CWS si\u0119 nie psu\u0142 to … po prostu je\u017adzi\u0142. Dzi\u0119ki du\u017cemu prze\u015bwitowi \u2013 240 mm nie by\u0142o obaw o uszkodzenie \u201ebrzucha\u201d pojazdu. Luksusowa kareta wygodnie mie\u015bci\u0142a 7 os\u00f3b, sportowe odmiany mia\u0142y 4 miejsca a u\u017cytkowe \u2013 2 osobow\u0105 \u201eszoferk\u0119\u201d. Przy rozstawie osi 3,42 m uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 wiele miejsca, cho\u0107 szeroko\u015b\u0107 nie by\u0142a imponuj\u0105ca \u2013 1,70 m, razem\u00a0z szerokimi progami. Wa\u017cne, \u017ce auto prowadzi\u0142o si\u0119 pewnie\u00a0i nadspodziewanie lekko jak na konstrukcj\u0119 o takich rozmiarach i du\u017cej masie.<\/p>\n

Karta z folderu reklamowego<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Faktopedia<\/p>\n

W 1929 roku in\u017cynier Ta\u0144ski zbudowa\u0142 dwa nowe silniki: 8 \u2013 cylindrowy o poj. 3.0 dm3<\/span><\/sup> i ma\u0142y 4 \u2013 cylindrowy o poj. 1.5 dm3<\/span><\/sup>. Oba silniki by\u0142y takie same, mniejszy by\u0142 po\u0142ow\u0105 wi\u0119kszego. Mniejszy silnik mia\u0142 wa\u0142 oparty na trzech \u0142o\u017cyskach, wi\u0119kszy \u2013 mia\u0142 dwa takie same wa\u0142y. Oba silniki mia\u0142y wi\u0119kszy stopie\u0144 spr\u0119\u017cania \u2013 starszy silnik mia\u0142 4,5:1, nowsze silniki osi\u0105ga\u0142y ju\u017c 5:1. Dzi\u0119ki temu zapotrzebowanie na paliwo zmala\u0142o a moc nieco wzros\u0142a. Mniejszy mia\u0142 moc 24 KM, wi\u0119kszy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 nawet 100 KM.\u00a0Mocniejszy z nich wydawa\u0142 si\u0119 idealnym dla sportowych wersji CWS-a.<\/p>\n

Powsta\u0142o nawet kilka prototyp\u00f3w, do kt\u00f3rych nap\u0119du u\u017cyto tego silnika, ale o produkcji seryjnej nie by\u0142o nawet mowy. Do 1931 roku powsta\u0142o 800 sztuk T-1, z czego 500 stanowi\u0142y odmiany cywilne a 300 – ma\u0142e, p\u00f3\u0142tonowe ci\u0119\u017car\u00f3wki, karetki, pojazdy zaopatrzenia pocztowego i PKO oraz pojazdy przeznaczone dla wojska. To ju\u017c by\u0142 koniec CWS-a T-1, by\u0107 mo\u017ce jednego z najbardziej udanych samochod\u00f3w na \u015bwiecie \u2013 prostego i funkcjonalnego, ale niestety do\u015b\u0107 drogiego jak na zasobno\u015b\u0107 portfela \u00f3wczesnych Polak\u00f3w.<\/p>\n

Pomimo wielu zalet, auto jednak nie odnios\u0142o sukcesu. Powodem tego by\u0142 nie tylko import zagranicznych, znacznie ta\u0144szych samochod\u00f3w, ale warunek, jaki postawi\u0142 zarz\u0105d Fiata, gdy w 1932 roku podpisywano licencj\u0119 na produkcj\u0119 Fiata 508. W umowie nakazano, aby Centralne Warsztaty Samochodowe nie produkowa\u0142y pojazdu konkurencyjnego wobec produkt\u00f3w Fiata. Ostatnia partia CWS-\u00f3w liczy\u0142a 60 sztuk. Do dnia dzisiejszego przetrwa\u0142y jedynie fotografie oraz wierne repliki, kt\u00f3re mo\u017cna zobaczy\u0107 na wystawach pojazd\u00f3w zabytkowych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak wygl\u0105da standardowy zestaw kluczy do samochodu? To przynajmniej kilkana\u015bcie narz\u0119dzi, gdy\u017c do rozkr\u0119cenia wielu element\u00f3w konieczne s\u0105 klucze r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w. A gdyby tak zbudowa\u0107 samoch\u00f3d, kt\u00f3rego ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna by rozkr\u0119ci\u0107 za pomoc\u0105 jednego klucza? Niemo\u017cliwe? To jednak si\u0119 uda\u0142o i nie by\u0142o efektem pracy niemieckich czy ameryka\u0144skich in\u017cynier\u00f3w a polskich. Tak, to nie pomy\u0142ka,\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6333,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[120,154,1505,719],"class_list":["post-6318","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-centralne-warsztaty-samochodowe","tag-cws-t-1","tag-sruba-m10","tag-tadeusz-tanski"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/historia.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Jak wygl\u0105da standardowy zestaw kluczy do samochodu? To przynajmniej kilkana\u015bcie narz\u0119dzi, gdy\u017c do rozkr\u0119cenia wielu element\u00f3w konieczne s\u0105 klucze r\u00f3\u017cnych rozmiar\u00f3w. A gdyby tak zbudowa\u0107 samoch\u00f3d, kt\u00f3rego ca\u0142o\u015b\u0107 mo\u017cna by rozkr\u0119ci\u0107 za pomoc\u0105 jednego klucza? Niemo\u017cliwe? To jednak si\u0119 uda\u0142o i nie by\u0142o efektem pracy niemieckich czy ameryka\u0144skich in\u017cynier\u00f3w a polskich. Tak, to nie pomy\u0142ka,\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6318"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6334,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6318\/revisions\/6334"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6318"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6318"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6318"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}