{"id":6570,"date":"2018-08-03T12:16:57","date_gmt":"2018-08-03T12:16:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=6570"},"modified":"2020-11-24T21:32:25","modified_gmt":"2020-11-24T20:32:25","slug":"bogumil-i-prawdziwa-gwiazda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/08\/03\/bogumil-i-prawdziwa-gwiazda\/","title":{"rendered":"Bogumi\u0142 i prawdziwa gwiazda"},"content":{"rendered":"

Z czym kojarzy si\u0119 Wam nazwa Star? Zapewne z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra przez p\u00f3\u0142 wieku budowa\u0142a nasz kraj. Nazwa ta po raz pierwszy nie pojawi\u0142a si\u0119 tu\u017c po wojnie, ale ponad 30 lat wcze\u015bniej, zanim Polska pojawi\u0142a si\u0119 na mapie po 123 latach od ostatniego rozbioru. Po raz pierwszy zosta\u0142a u\u017cyta jako nazwa pojazdu, kt\u00f3rego konstruktorem by\u0142 Bogumi\u0142 Bechyne. Kim by\u0142? \u017beby pozna\u0107 jego histori\u0119 nale\u017cy przenie\u015b\u0107 si\u0119 do fabryki pan\u00f3w Laurina i Klementa, kt\u00f3ra w pierwszych latach XX wieku montowa\u0142a i\u00a0sprzedawa\u0142a motocykle<\/span> i rowery.<\/p>\n

Bogumi\u0142 (ur. 1883 r.) by\u0142 u nich praktykantem. Do\u015bwiadczenie zdobywa\u0142 przy pierwszych automobilach marki L&K. Zamiast kontynuowa\u0107 nauki, ju\u017c w 1902 roku wr\u00f3ci\u0142 w rodzinne strony. Okolice Krakowa nale\u017ca\u0142y w\u00f3wczas do zaboru austriackiego. Po przeprowadzeniu si\u0119 do Krakowa, w 1909 roku wraz z technikiem o pseudonimie \u201cRozum\u201d skonstruowali samolot wzorowany na francuskim Bleriocie XI. Sprawny samolot powsta\u0142 w zaledwie kilka miesi\u0119cy a du\u017ca w tym zas\u0142uga zak\u0142ad\u00f3w nale\u017c\u0105cych do Emila Rudawskiego i odlewni metali Peterseim i Zieleniewski.<\/p>\n

Samolot konstrukcji Bechyne – Rozum z 1910 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0Glass A. „Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i \u0141\u0105czno\u015bci. Warszawa 1977<\/p>\n

Oba zak\u0142ady mia\u0142y wkr\u00f3tce zmotoryzowa\u0107 ziemie polskie, gdy\u017c Bogumi\u0142 mia\u0142 wielkie ambicje. Chcia\u0142 stworzy\u0107 kolejn\u0105 w\u0142asn\u0105 konstrukcj\u0119 – pojazd tani i ma\u0142y o prostej budowie dost\u0119pny dla du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Tego brakowa\u0142o na Ziemiach Polskich. Nieliczne pojazdy, jakie w\u00f3wczas pojawia\u0142y si\u0119 na terenach p\u00f3\u017aniejszego Pa\u0144stwa Polskiego, pochodzi\u0142y g\u0142\u00f3wnie od francuskich lub niemieckich manufaktur. Star mia\u0142 by\u0107 ca\u0142kowicie \u201cpolsk\u0105\u201d konstrukcj\u0105. Prace rozpocz\u0119to wiosn\u0105 1910 roku, tu\u017c po z\u0142o\u017ceniu samolotu, i zako\u0144czono w 1912 roku.<\/p>\n

Produkcj\u0105 Stara mia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 zak\u0142ad wydzielony ze Sp\u00f3\u0142ki Omnibus\u00f3w Automobilowych. Krakowska manufaktura o powierzchni 1850 mkw. by\u0142a w stanie zmontowa\u0107 kilkaset sztuk rocznie. W sk\u0142ad zarz\u0105du wchodzili m.in. urz\u0119dnicy Feliks Twar\u00f3g i Eugeniusz Jakesch, lekarz miejski Boles\u0142aw Komorowski oraz oczywi\u015bcie Bogumi\u0142 Bechyne. Jedyne, czego brakowa\u0142o, by\u0142y fundusze na rozpocz\u0119cie produkcji. Oznacza\u0142o to konieczno\u015b\u0107 pozyskania kapita\u0142u o warto\u015bci … nawet miliona koron przeznaczonych g\u0142\u00f3wnie na surowce do produkcji cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

Projekt wydawa\u0142 si\u0119 skromny. W\u0105ska i wysoka zabudowa nadwozia ukrywa\u0142a 12 – konny silnik o poj. 1.4 dm3<\/sup>. Konstrukcja dachu by\u0142a prosta, typowa dla „lekkich czteroko\u0142owc\u00f3w” i nie chroni\u0142a przed bocznym wiatrem. Lekki i zwinny Star mie\u015bci\u0142 dwie osoby. W tylnej cz\u0119\u015bci nadwozia umieszczono zbiornik paliwa oraz kryty baga\u017cnik, co nie by\u0142o powszechne w tamtym czasie. Dok\u0142adnych wymiar\u00f3w Stara nie ma opisanych, wiadomo jedynie, \u017ce rozstaw osi wynosi\u0142 zaledwie 2,2 metra \u2013 niewiele jak na \u00f3wczesne standardy.<\/p>\n

Star – widok boczny<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0A. Bogunia Paczy\u0144ski, Pierwszy polski automobil, Krak\u00f3w 1988<\/p>\n

Osi\u0105gi pojazdu by\u0142y typowe dla kategorii \u201cczteroko\u0142owc\u00f3w\u201d. Star rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do oko\u0142o 60 km\/h zu\u017cywaj\u0105c oko\u0142o 10 litr\u00f3w \u201cbenzyny aptecznej\u201d na 100 km, niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce by\u0142o to 8 litr\u00f3w. Dlaczego \u201captecznej\u201d? W tym czasie pr\u00f3\u017cno by\u0142o szuka\u0107 stacji paliw na terenie przysz\u0142ego Pa\u0144stwa Polskiego. Nap\u0119d na tylne ko\u0142a przenosi\u0142a 2-biegowa przek\u0142adnia. Ca\u0142o\u015b\u0107 mia\u0142a kosztowa\u0107 oko\u0142o 5000 koron, co odpowiada\u0142o rocznym dochodom carskiego urz\u0119dnika. Wbrew pozorom, nie by\u0142a to atrakcyjna oferta.<\/p>\n

Sprzeda\u017c\u0105 oraz naprawami mia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 specjalnie do tego powo\u0142any – \u201cAutotechniczny Dom Handlowy\u201d. By\u0142 to … oficjalny przedstawiciel Laurina i Klementa na Ziemiach Polskich. W \u00f3wczesnych „Ksi\u0119dze przemys\u0142u, handlu i finans\u00f3w” mo\u017cna wyczyta\u0107, \u017ce miesi\u0119cznie poza bramy „Domu” wyje\u017cd\u017ca\u0142y 4 nowe automobile. Niestety, nie uwzgl\u0119dniono ile z nich by\u0142o Starem a ile L&K i czy by\u0142y to nowe pojazdy czy wyremontowane. Wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142 zmontowano zaledwie dwie lub cztery sztuki oryginalnego Stara. Kilka mog\u0142o powsta\u0107 w 1916 roku pod mark\u0105 \u201cB. Bechyne\u201d.<\/p>\n

Wiadomo, \u017ce rozwa\u017cano dwie wersje – z mniejszym lub wi\u0119kszym baga\u017cnikiem, co mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 na podstawie kilku archiwalnych zdj\u0119\u0107. \u0179r\u00f3d\u0142a z 1919 roku m\u00f3wi\u0105 o zam\u00f3wieniach 50 sztuk, ale to raczej fikcja literacka ni\u017c prawda. Gdyby zbudowano tyle sztuk, istnia\u0142aby szansa na to, \u017ce by\u0107 mo\u017ce gdzie\u015b zachowa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci lub kompletne podwozie tego pojazdu. Do dnia dzisiejszego zachowa\u0142a si\u0119 wzmianka w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” napisana j\u0119zykiem marketingu z tamtej epoki.<\/p>\n

Ty\u0142 odmiany z powi\u0119kszonym baga\u017cnikiem<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:\u00a0A. Bogunia Paczy\u0144ski, Pierwszy polski automobil, Krak\u00f3w 1988<\/p>\n

Co by\u0142o przyczyn\u0105 niepowodzenia? Pomimo szumnych zapowiedzi projekt pojazdu nie zyska\u0142 uznania inwestor\u00f3w. W ca\u0142ej Galicji nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 ch\u0119tnych na akcje. Mieszka\u0144cy Krakowa nie byli ufni co do tak wielkiej inwestycji i nowa sp\u00f3\u0142ka nie zd\u0105\u017cy\u0142a zdoby\u0107 sumy a\u017c 400 tys. koron wymaganych prawem od sp\u00f3\u0142ek produkuj\u0105cych automobile. Gwo\u017adziem do rynkowej trumny by\u0142o otwarcie oficjalnego przedstawiciela Forda na Ziemiach Polskich w 1913 roku i pierwsze sprzedane Fordy T, kt\u00f3re szybko opanowa\u0142y rynek tanich „pojazd\u00f3w bez koni”.<\/p>\n

Jakie by\u0142y dalsze losy Bogumi\u0142a? W 1918 roku przej\u0105\u0142 warsztat w Krakowie na ul. Lelewela, trzy lata p\u00f3\u017aniej by\u0142 dyrektorem technicznym w zak\u0142adach \u201cLabor\u201d. W tym czasie \u201cAutotechniczny Dom Handlowy\u201d zmieni\u0142 siedzib\u0119 i nazw\u0119 na \u201cAutoStar\u201d i z pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci zmontowa\u0142 kilka egzemplarzy Stara. Na prze\u0142omie lat 20 I 30-tych Bogumi\u0142 postanowi\u0142 wyjecha\u0107 z Polski. Od tego okresu nie ma \u017cadnych wiarygodnych \u017ar\u00f3de\u0142 informacji o miejscach, w kt\u00f3rych go widziano. Z pewno\u015bci\u0105 nie porzuci\u0142 zami\u0142owania do konstruowania maszyn.<\/p>\n

Czy Star rzeczywi\u015bcie by\u0142 pierwszy? Faktem jest, \u017ce obecnie jest to najstarszy benzynowy pojazd, kt\u00f3ry powsta\u0142 na Ziemiach Polskich. Na jak d\u0142ugo? Cho\u0107 po nim pozosta\u0142y tylko niewyra\u017ane zdj\u0119cia to z pewno\u015bci\u0105 w najbli\u017cszych latach kto\u015b przypadkiem znajdzie informacj\u0119 o innym benzynowym poje\u017adzie, kt\u00f3ry by\u0142 jeszcze starszy i „kto\u015b” zmontowa\u0142 go w szopie za pomoc\u0105 prostych narz\u0119dzi. Przypadek J\u00f3zefa Bo\u017cka to nie jedyny w historii motoryzacji na Ziemiach Polskich. W ten spos\u00f3b historia motoryzacji jest pisana na nowo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z czym kojarzy si\u0119 Wam nazwa Star? Zapewne z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra przez p\u00f3\u0142 wieku budowa\u0142a nasz kraj. Nazwa ta po raz pierwszy nie pojawi\u0142a si\u0119 tu\u017c po wojnie, ale ponad 30 lat wcze\u015bniej, zanim Polska pojawi\u0142a si\u0119 na mapie po 123 latach od ostatniego rozbioru. Po raz pierwszy zosta\u0142a u\u017cyta jako nazwa pojazdu, kt\u00f3rego konstruktorem\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6576,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1544,1543,1411,936],"class_list":["post-6570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-autotechniczny-dom-handlowy","tag-bogumil-bechyne","tag-laurinklement","tag-star"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/star002.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Z czym kojarzy si\u0119 Wam nazwa Star? Zapewne z ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, kt\u00f3ra przez p\u00f3\u0142 wieku budowa\u0142a nasz kraj. Nazwa ta po raz pierwszy nie pojawi\u0142a si\u0119 tu\u017c po wojnie, ale ponad 30 lat wcze\u015bniej, zanim Polska pojawi\u0142a si\u0119 na mapie po 123 latach od ostatniego rozbioru. Po raz pierwszy zosta\u0142a u\u017cyta jako nazwa pojazdu, kt\u00f3rego konstruktorem\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6570"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6570\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10643,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6570\/revisions\/10643"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6576"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}