{"id":6970,"date":"2018-10-26T16:18:02","date_gmt":"2018-10-26T15:18:02","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=6970"},"modified":"2024-11-24T13:36:43","modified_gmt":"2024-11-24T12:36:43","slug":"z-czym-na-ludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/10\/26\/z-czym-na-ludzi\/","title":{"rendered":"Polsko! Z czym na ludzi?"},"content":{"rendered":"

Polska armia w przededniu II Wojny \u015awiatowej by\u0142a s\u0142abo wyposa\u017cona. Takie stanowisko jest powszechne w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i trudno nie przyzna\u0107 im racji. Jednak nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce polski przemys\u0142 motoryzacyjny jak i zbrojeniowy w\u00f3wczas nie by\u0142y tak rozwini\u0119te jak na „Zachodzie”. Nie oznacza to, \u017ce u nas ci\u0105gle pokutowa\u0142 stereotyp u\u0142ana na koniu, wprost przeciwnie – armia powoli si\u0119 zbroi\u0142a a jej wyposa\u017cenie by\u0142o coraz lepsze. Jednak nie tak dobre, jak hitlerowskich Niemiec, kt\u00f3re od po\u0142owy lat 30-tych intensywnie przygotowywa\u0142y si\u0119 na wojn\u0119.<\/p>\n

Ju\u017c u progu odrodzenia Pa\u0144stwa Polskiego w szeregach armii pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze czo\u0142gi. By\u0142y to ma\u0142e Renault FT, kt\u00f3re z racji rozmiar\u00f3w by\u0142y bardzo zwrotne. W latach 1931 \u2013 1936 w armii polskiej s\u0142u\u017cy\u0142y 174 czo\u0142gi Renault, z czego ma\u0142e FT nadal stanowi\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 (112 sztuk), nieco nowszych serii NC naliczono 29 a modeli FT zmodernizowanych w C.W.S. \u2013 27 sztuk. W po\u0142owie lat 30-tych do armii wcielono r\u00f3wnie\u017c nast\u0119pc\u0119 \u201ema\u0142ego\u201d Renault \u2013 R35 oraz R40. 82 \u2013 konny, wa\u017c\u0105cy 9,8 tony czo\u0142g by\u0142 obs\u0142ugiwany przez 4 \u2013 osobow\u0105 za\u0142og\u0119.<\/p>\n

Odpowiedzi\u0105 na francuskie FT by\u0142y polskie tankietki. Bardzo przypomina\u0142y brytyjskie Carden \u2013 Loyd, ale polscy in\u017cynierowie wyeliminowali wiele wad pierwowzoru, w tym za twarde zawieszenie, kt\u00f3re dawa\u0142o si\u0119 we znaki za\u0142ogom na polskich bezdro\u017cach. Seria TK zapocz\u0105tkowana przez TK1 w 1930 roku by\u0142a oparta o nap\u0119d z Forda A. Zalet\u0105 TK1 oraz p\u00f3\u017aniejszego TK2 by\u0142a mo\u017cliwo\u015b\u0107 ostrzeliwania cel\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 tu\u017c nad ni\u0105, co umo\u017cliwia\u0142 80 \u2013 stopniowy k\u0105t podniesienia. Jednak ze wzgl\u0119du na brak sta\u0142ego opancerzenia wojsko odrzuci\u0142o oba projekty.<\/p>\n

TK1 i TK2 podczas test\u00f3w<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: NAC<\/p>\n

TK3 by\u0142 bardziej odporny na ostrza\u0142. Zaledwie 40 \u2013 konny silnik pochodz\u0105cy z Forda A okaza\u0142 si\u0119 wystarczaj\u0105cy do ud\u017awigni\u0119cia lekkiego pancerza. W latach 1931 \u2013 1933 wojsko zam\u00f3wi\u0142o 300 takich czo\u0142g\u00f3w. Kolejne warianty oparte o t\u0105 seri\u0119 – TKF i TKD wyposa\u017cano ju\u017c w nowy silnik Fiata o mocy 46 KM. Jednak TKD nie zyska\u0142o uznania armii. Dopiero TKS zdoby\u0142 zaufanie dow\u00f3dc\u00f3w i w styczniu 1939 roku czo\u0142g polskiej konstrukcji zasili\u0142 szeregi naszej armii. W walkach we wrze\u015bniu 1939 roku wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 oko\u0142o 390 takich pojazd\u00f3w.<\/p>\n

Wcze\u015bniej, bo w latach 20-tych w armii testowano r\u00f3wnie\u017c czo\u0142gi marki Wickers. \u015aredniej wielko\u015bci pojazd mie\u015bci\u0142 ju\u017c 3 a nie, jak FT, 2 osoby a jego nap\u0119d stanowi\u0142 4 \u2013 cylindrowy silnik w uk\u0142adzie bokser o pojemno\u015bci 6667 cm3<\/span><\/sup> oraz mocy 92 KM. Jako uzbrojenie s\u0142u\u017cy\u0142a 37 mm armata, taka sama jak w Renault FN lub wi\u0119ksza, 47 mm polskiej produkcji. Czo\u0142gi tego producenta stanowi\u0142y skromny procent wyposa\u017cenia naszej armii. Pomimo solidnej budowy okaza\u0142y si\u0119 niewystarczaj\u0105ce i armia rozpocz\u0119\u0142a poszukiwania \u201eczego\u015b\u201d wi\u0119kszego.<\/p>\n

W latach 30-tych pr\u00f3bowano kupi\u0107 czo\u0142gi marki Christie. Taki pojazd \u015bwietnie uzupe\u0142ni\u0142by uzbrojenie polskiej armii. Christie by\u0142 nie tylko absurdalnie szybki (na ko\u0142ach potrafi\u0142 wyprzedzi\u0107 sportowe samochody z tamtych lat), ale r\u00f3wnie\u017c wyj\u0105tkowo drogi. W 1937 roku zapad\u0142a decyzja o budowie w\u0142asnej konstrukcji. Z racji braku odpowiednio mocnego \u017ar\u00f3d\u0142a nap\u0119du skorzystano z gotowej jednostki. Przygotowana przez American la France jednostka mia\u0142a moc a\u017c 250 KM, ale tylko na papierze, bo w rzeczywisto\u015bci by\u0142a o 30 KM s\u0142absza.<\/p>\n

Czo\u0142g 10 TP<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: magnum-x.pl<\/p>\n

Pr\u00f3by na trasie Ursus \u2013 \u0141owicz wykaza\u0142y, \u017ce na ko\u0142ach 10 TP (tak nazwano ten czo\u0142g) mo\u017ce porusza\u0107 si\u0119 tylko na r\u00f3wnych drogach. Na g\u0105sienicach by\u0142o znacznie lepiej. 13 \u2013 tonowy czo\u0142g m\u00f3g\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 na ko\u0142ach pr\u0119dko\u015b\u0107 75 a na g\u0105sienicach 56 km\/h, co na tle serii TK by\u0142o warto\u015bci\u0105 znaczn\u0105. 12 \u2013 cylindrowy silnik zu\u017cywa\u0142 nawet 150 litr\u00f3w na ka\u017cde 100 km. Pomimo wielu przeszk\u00f3d, czo\u0142g ten jednak powsta\u0142 i bra\u0142 udzia\u0142 w walkach, czego nie mo\u017cna powiedzie\u0107 o wi\u0119kszej odmianie 14TP, kt\u00f3ra nigdy nie wysz\u0142a zza fazy projektowej.<\/p>\n

R\u00f3wnolegle z rozwojem czo\u0142g\u00f3w ewoluowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c polskie pojazdy pancerne. Pierwszym by\u0142 model zbudowany na Fordzie TT. Nap\u0119dzany 22 \u2013 konnym silnikiem Forda pojazd wyposa\u017cono w lekki karabin maszynowy. Konstrukcja in\u017c. Ta\u0144skiego by\u0142a u\u017cywana przez Wojsko Polskie w latach 1920-1928. W tym samym okresie u\u017cytkowano wi\u0119ksze pojazdy marki Peugeot, kt\u00f3re wa\u017cy\u0142y prawie 4 tony a na ich wie\u017cyczce zamontowano ju\u017c armat\u0119 a nie karabin jak w Fordzie. Ford mie\u015bci\u0142 zaledwie 2 osoby, Peugeot – 4. Oba pojazdy ust\u0105pi\u0142y miejsca prawdziwie polskim konstrukcjom.<\/p>\n

Wz. 28<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: derela.pl<\/p>\n

W\u015br\u00f3d wielu polskich pojazd\u00f3w pancernych nale\u017cy wyr\u00f3\u017cni\u0107 modele Wz. 28, Wz. 29 oraz Wz.31. Pierwsze w ilo\u015bci 90 sztuk (z czego dok\u0142adnie 30 szkoleniowych) by\u0142y do\u015b\u0107 s\u0142abe, ale wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 d\u0142ugim zasi\u0119giem. Wz. 28 m\u00f3g\u0142 przewie\u015b\u0107 3 osoby na odleg\u0142o\u015b\u0107 275 km z maksymaln\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105 28 km\/h. Mierz\u0105cy zaledwie 3,5 m d\u0142ugo\u015bci Wz. 28 nap\u0119dza\u0142 s\u0142aby, 20 \u2013 konny silnik Citroena, Wz.29 z racji masy dochodz\u0105cej do 5 ton wykorzystywa\u0142 nap\u0119d Ursusa A o mocy 35 KM. Ci\u0119\u017cszy model m\u00f3g\u0142 przewie\u015b\u0107 nawet 5 os\u00f3b.<\/p>\n

Pojazd Wz. 31 by\u0142 najwi\u0119ksz\u0105 tego typu konstrukcj\u0105 zbudowan\u0105 przez polskich in\u017cynier\u00f3w. Wykorzystuj\u0105cy podwozie 3 \u2013 osiowej ci\u0119\u017car\u00f3wki Saurera wa\u017cy\u0142 prawie 8 ton a do jego nap\u0119du u\u017cyto mocnego, 100 \u2013 konnego silnika benzynowego lub 84 \u2013 konnego diesla. Oba silniki mia\u0142y po 6 cylindr\u00f3w. Mierz\u0105cy 7 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci pojazd w cz\u0119\u015bci wykorzystywa\u0142 technik\u0119 mniejszego Wz. 29. Pomimo wysi\u0142k\u00f3w konstruktor\u00f3w nie zyska\u0142 aprobaty wojska i nie wyszed\u0142 poza faz\u0119 prototypu. Z perspektywy lat nie by\u0142a to dobra decyzja.<\/p>\n

W Wojsku Polskim mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c konkurent Jeepa. W 1937 roku „PZIn\u017c” rozpocz\u0119\u0142o prac\u0119 nad lekkim pojazdem terenowym z nap\u0119dem na wszystkie ko\u0142a o no\u015bno\u015bci do oko\u0142o 800 kg. Oparty o mechanizmy wielu znanych modeli pojazd polskich in\u017cynier\u00f3w wykorzystywa\u0142 silnik Fiata o mocy 45 KM. Auto oznaczone symbolem 303 zbudowano w trzech wersjach: osobowej, dostawczej oraz jako ci\u0105gnik przeznaczony do holowania ma\u0142ego dzia\u0142ka. Model ten w odmianie osobowej wa\u017cy\u0142 2 tony i rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 60 km\/h.<\/p>\n

PZ In\u017c. 303<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: derela.pl<\/p>\n

Dzia\u0142ania wojenne mog\u0142y rozgrywa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na szlakach kolejowych. W 1926 roku zakupiono 6 pancernych drezyn Tatry. Wyposa\u017cona w 12 konny silnik i 3 \u2013 osobow\u0105 za\u0142og\u0119 konstrukcja rozwija\u0142a pr\u0119dko\u015b\u0107 do 45 km\/h. W latach 30-tych rol\u0119 pancernych drezyn przej\u0119\u0142y lekkie, przystosowane do jazdy po torach, czo\u0142gi. Nie spos\u00f3b doceni\u0107 roli polskich samolot\u00f3w, w tym tak\u017ce nowoczesnego bombowca PZL \u201e\u0141o\u015b\u201d, kt\u00f3rego za\u0142ogi pr\u00f3bowa\u0142y powstrzyma\u0107 nazistowsk\u0105 inwazj\u0119. Jak si\u0119 okaza\u0142o, bezskutecznie, pomimo wielu pr\u00f3b i odwagi naszych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Problemem nie by\u0142o to, \u017ce nie mieli\u015bmy technologii czy zdolnych in\u017cynier\u00f3w. Uzbrojenie nakre\u015blone r\u0119k\u0105 polskich in\u017cynier\u00f3w by\u0142o nowoczesne, ale by\u0142o go za ma\u0142o w por\u00f3wnaniu z ilo\u015bciami jakimi dysponowali nazi\u015bci. Ludzi, kt\u00f3rzy potrafili obs\u0142ugiwa\u0107 sprz\u0119t r\u00f3wnie\u017c nie by\u0142o wielu. Niestety wojna przekre\u015bli\u0142a \u017cycie wielu wybitnych umys\u0142\u00f3w tamtej epoki jak i zdziesi\u0105tkowa\u0142a i tak nieliczny sprz\u0119t. Do dzi\u015b zachowa\u0142y si\u0119 tylko zdj\u0119cia i dokumentacje techniczne a nieliczne egzemplarze znajduj\u0105 si\u0119, albo w Muzeum Wojska Polskiego, albo w r\u0119kach prywatnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polska armia w przededniu II Wojny \u015awiatowej by\u0142a s\u0142abo wyposa\u017cona. Takie stanowisko jest powszechne w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i trudno nie przyzna\u0107 im racji. Jednak nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce polski przemys\u0142 motoryzacyjny jak i zbrojeniowy w\u00f3wczas nie by\u0142y tak rozwini\u0119te jak na „Zachodzie”. Nie oznacza to, \u017ce u nas ci\u0105gle pokutowa\u0142 stereotyp u\u0142ana na koniu,\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6977,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1620,980,543,1621,1618,1619],"class_list":["post-6970","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-10tp","tag-pojazdy-opancerzone","tag-pojazdy-wojskowe","tag-pzinz-303","tag-tk1","tag-wz-28"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/TKS_Solothurn.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Polska armia w przededniu II Wojny \u015awiatowej by\u0142a s\u0142abo wyposa\u017cona. Takie stanowisko jest powszechne w\u015br\u00f3d historyk\u00f3w i trudno nie przyzna\u0107 im racji. Jednak nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce polski przemys\u0142 motoryzacyjny jak i zbrojeniowy w\u00f3wczas nie by\u0142y tak rozwini\u0119te jak na „Zachodzie”. Nie oznacza to, \u017ce u nas ci\u0105gle pokutowa\u0142 stereotyp u\u0142ana na koniu,\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6970"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20671,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6970\/revisions\/20671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}