{"id":7060,"date":"2018-11-16T16:25:21","date_gmt":"2018-11-16T15:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=7060"},"modified":"2024-11-24T14:40:22","modified_gmt":"2024-11-24T13:40:22","slug":"motocykle-i-zegarki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2018\/11\/16\/motocykle-i-zegarki\/","title":{"rendered":"Motocykle i zegarki Micha\u0142a Nahorskiego"},"content":{"rendered":"

W okresie mi\u0119dzywojennym i tu\u017c po wojnie Polacy byli aktywni w sporcie motorowym. Organizowano rajdy d\u0142ugodystansowe, wy\u015bcigi g\u00f3rskie a nawet powsta\u0142y pierwsze tory, kt\u00f3re przebudowano z ju\u017c istniej\u0105cych, s\u0142u\u017c\u0105cych wcze\u015bniej wy\u015bcigom konnym. Polskie za\u0142ogi odnosi\u0142y sukcesy na trasach \u00f3wczesnej Europy. Najpopularniejszymi zawodami organizowanymi w Polsce by\u0142y wy\u015bcigi motocyklowe. Motocykl by\u0142 znacznie ta\u0144szy od najta\u0144szego Fiata, co przes\u0105dzi\u0142o o du\u017cym zainteresowaniu ze strony amator\u00f3w, kt\u00f3rzy zapragn\u0119li si\u0119 \u015bciga\u0107.<\/p>\n

Jednym z nich by\u0142 Micha\u0142 Nahorski (rocznik 1909), kt\u00f3ry ju\u017c jako nastolatek rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 kierowcy wy\u015bcigowego. Zaczyna\u0142, a jak\u017ce, od motocykli. Od pocz\u0105tku kariery by\u0142 zwi\u0105zany z wojskiem. S\u0142u\u017cy\u0142 w 11 Batalionie Pancernym stacjonuj\u0105cym w Twierdzy Modlin. M\u0142ody oficer na pierwsze „powa\u017cne” sukcesy nie musia\u0142 d\u0142ugo czeka\u0107. Odni\u00f3s\u0142 je ju\u017c w 1934 roku. Najwa\u017cniejsze trofeum w wy\u015bcigach motocyklowych osi\u0105gn\u0105\u0142 w 1938 roku. Wtedy to na motocyklu marki Rudge w klasie 250 cm zdoby\u0142 Grand Prix Polski. Co by\u0142o t\u0142em tego sukcesu?<\/p>\n

Dwaj wybitni przedwojenni motocykli\u015bci – J\u00f3zef Jab\u0142o\u0144ski
\ni Micha\u0142 Nahorski* (zdj\u0119cie z 1937 roku)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Mia\u0142 wsparcie naczelnego dow\u00f3dztwa, gdy\u017c \u00f3wczesne wojsko w motocyklach upatrywa\u0142o szans\u0119 zwyci\u0119stwa w ewentualnej wojnie. Wykorzystywano je w celach zwiadowczych a w przysz\u0142o\u015bci mia\u0142y by\u0107 no\u015bnikami „ckm-\u00f3w”. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z 3250 zarejestrowanych w 65 klubach kierowc\u00f3w stanowili wojskowi. To wynika ze statystyk z 1938 roku. Wojsko patronowa\u0142o wielu imprezom motocyklowym jak np. Patrolowym Rajdom Motocyklowym szlakiem Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rych trasa liczy\u0142a (w zale\u017cno\u015bci od edycji) od 2500 do ponad 2800 km.<\/p>\n

Po zwyci\u0119skich bojach wrze\u015bnia 1939 roku niestety dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. Przenoszony z obozu do obozu prze\u017cy\u0142 wojn\u0119. W pierwszych latach po wojnie Nahorski pracowa\u0142 jako … zegarmistrz. Popyt na zegarki by\u0142 na tyle du\u017cy, \u017ce zak\u0142ad przynosi\u0142 zyski co pozwoli\u0142o „zegarmistrzowi” powr\u00f3ci\u0107 do start\u00f3w w zawodach. Mistrz jednak nie zrezygnowa\u0142 z nowej pracy a jego zak\u0142ad z czasem sta\u0142 si\u0119 miejscem spotka\u0144 amator\u00f3w pr\u0119dko\u015bci. O ironio – czy jest lepsze miejsce do rozm\u00f3w o „starych, dobrych czasach” jak w zak\u0142adzie naprawiaj\u0105cym czasomierze?<\/p>\n

Niestety, liczba ch\u0119tnych do udzia\u0142u w wy\u015bcigach by\u0142a wi\u0119ksza ni\u017c liczba pojazd\u00f3w. Ceny pojazd\u00f3w renomowanych marek by\u0142y zaporowe a nowa w\u0142adza uwa\u017ca\u0142a sporty motorowe za „rozrywk\u0119 kapitalist\u00f3w”. Znaleziono na to spos\u00f3b – z dost\u0119pnych cz\u0119\u015bci zacz\u0119to sk\u0142ada\u0107 pojazdy wy\u015bcigowe. Do ich nap\u0119du s\u0142u\u017cy\u0142y najcz\u0119\u015bciej silniki motocyklowe brytyjskich lub niemieckich producent\u00f3w, rzadziej silniki samochodowe. Nowe konstrukcje wygl\u0105dem przypomina\u0142y przedwojenne „Srebrne strza\u0142y”. Od nich by\u0142y wyra\u017anie s\u0142absze – silniki mia\u0142y moce najwy\u017cej 50-60 KM.<\/p>\n

SAM MN (Micha\u0142 Nahorski) w warsztacie braci Grychto\u0142\u00f3w
\ni podczas wy\u015bcig\u00f3w (poni\u017cej)<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: wolfgangmotorsport.com<\/p>\n

SAM konstrukcji Nahorskiego r\u00f3wnie\u017c by\u0142 konstrukcj\u0105 powsta\u0142\u0105 z kilku innych modeli. Przewa\u017ca\u0142y cz\u0119\u015bci … Bugatti i Lancii, co by\u0142o wyj\u0105tkiem na tle konkurencji. By\u0142y to podzespo\u0142y z wy\u015bcig\u00f3wek pami\u0119taj\u0105cych lata 30-te. Karoseria „wyklepana”\u00a0 w zak\u0142adzie braci Grychto\u0142\u00f3w by\u0142a wzorowana na najlepszych bolidach tamtych lat. Pojazd bra\u0142 udzia\u0142 w wielu amatorskich imprezach sportowych, gdzie rywalizowa\u0142y podobne konstrukcje. Z racji u\u017cytych cz\u0119\u015bci cz\u0119sto wygrywa\u0142 rozs\u0142awiaj\u0105c „polsk\u0105 my\u015bl techniczn\u0105” i nazwisko kierowcy w ca\u0142ej \u00f3wczesnej Polsce.<\/p>\n

W 1953 Nahorski wygra\u0142 wy\u015bcig uliczny w Lublinie. W nast\u0119pnym sezonie by\u0142 ju\u017c automobilowym mistrzem kraju. Sukces powt\u00f3rzy\u0142 w 1955 i 1957 roku. Do\u015bwiadczony mistrz mia\u0142 rywali w postaci Longina Bielaka i Sobies\u0142awa Zasady – byli wtedy „m\u0142okosami”, ale mieli ju\u017c pewne sukcesy. Startowali oni na przedwojennych konstrukcjach i byli coraz lepsi. Nahorski potrzebowa\u0142 „czego\u015b” szybszego. Nie musia\u0142o up\u0142yn\u0105\u0107 wiele czasu aby w jego gara\u017cu pojawi\u0142 si\u0119 Triumph TR3 A w pi\u0119knym czerwonym kolorze. Nie by\u0142o drugiego takiego w ca\u0142ej Polsce.<\/p>\n

W 1959 roku Nahorski mia\u0142 50 lat. Na og\u00f3\u0142 je\u017adzi\u0142 sam, ale starty w wy\u015bcigach d\u0142ugodystansowych wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 pilota\u017cu. W takich nasz bohater chcia\u0142 startowa\u0107. Jego pilotem zosta\u0142 Jan Langer – jednocze\u015bnie kierowca wy\u015bcigowy i konstruktor, kt\u00f3ry w latach 30-tych … by\u0142 rywalem Nahorskiego na trasach wy\u015bcig\u00f3w motocyklowych. Wkr\u00f3tce przed za\u0142og\u0105 pojawi\u0142a si\u0119 szansa na start w rajdzie d\u0142ugodystansowym – Rajdzie Adriatyku, imprezie rozgrywanej na trasach wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w \u00f3wczesnej Europy. Start wy\u015bcigu odby\u0142 si\u0119 na Placu Zamkowym w Warszawie.<\/p>\n

Czerwony Triumph TR 3
\n<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Catawiki<\/p>\n

Oczywi\u015bcie \u017caden SAM nie mia\u0142 szansy na start w rajdzie licz\u0105cym tysi\u0105ce kilometr\u00f3w dlatego za\u0142oga zdecydowa\u0142a, \u017ce wystartuj\u0105 Triumphem. Mocny i lekki Triumph (100 KM i 940 kg) by\u0142 trudny w prowadzeniu a jego lekki ty\u0142 lubi\u0142 „\u017cy\u0107 swoim \u017cyciem”. Na to znaleziono spos\u00f3b – pojazd doci\u0105\u017cono kilkoma du\u017cymi kanistrami z benzyn\u0105 oraz kuframi, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci oraz rzeczy osobiste za\u0142ogi. Pomimo startu, zainteresowanie medi\u00f3w by\u0142o znikome. Wy\u015bcig dla za\u0142ogi Nahorski-Langer niestety zako\u0144czy\u0142 si\u0119 szybko.<\/p>\n

Na szybkim \u0142uku drogi w okolicach Ch\u0119cin pojazd wypad\u0142 z drogi, uderzy\u0142 w drzewo. Auto kilkukrotnie dachowa\u0142o mia\u017cd\u017c\u0105c za\u0142og\u0119 a nast\u0119pnie iskra spowodowa\u0142a po\u017car i wybuch kanistr\u00f3w z paliwem. Nahorski i Langer zgin\u0119li na miejscu. Komunistyczna propaganda wyciszy\u0142a „przykry incydent”. Nazwiska tej za\u0142ogi zosta\u0142y docenione dopiero kilka lat temu, gdy w miejscu wypadku ufundowano pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy to zdarzenie. Tak naprawd\u0119 do dzi\u015b niewiele wiemy o Michale Nahorskim, ale jego posta\u0107 powoli odzyskuje nale\u017cne mu miejsce w historii polskiego sportu motorowego.<\/p>\n

(*) Micha\u0142 Nahorski – z prawej strony<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W okresie mi\u0119dzywojennym i tu\u017c po wojnie Polacy byli aktywni w sporcie motorowym. Organizowano rajdy d\u0142ugodystansowe, wy\u015bcigi g\u00f3rskie a nawet powsta\u0142y pierwsze tory, kt\u00f3re przebudowano z ju\u017c istniej\u0105cych, s\u0142u\u017c\u0105cych wcze\u015bniej wy\u015bcigom konnym. Polskie za\u0142ogi odnosi\u0142y sukcesy na trasach \u00f3wczesnej Europy. Najpopularniejszymi zawodami organizowanymi w Polsce by\u0142y wy\u015bcigi motocyklowe. Motocykl by\u0142 znacznie ta\u0144szy od najta\u0144szego Fiata,\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7070,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1436,1638,1639,1640],"class_list":["post-7060","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-michal-nahorski","tag-polscy-kierowcy-wyscigowi","tag-sam-mn","tag-triumph-tr-3"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski-150x150.jpeg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski-300x225.jpeg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/nahorski.jpeg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W okresie mi\u0119dzywojennym i tu\u017c po wojnie Polacy byli aktywni w sporcie motorowym. Organizowano rajdy d\u0142ugodystansowe, wy\u015bcigi g\u00f3rskie a nawet powsta\u0142y pierwsze tory, kt\u00f3re przebudowano z ju\u017c istniej\u0105cych, s\u0142u\u017c\u0105cych wcze\u015bniej wy\u015bcigom konnym. Polskie za\u0142ogi odnosi\u0142y sukcesy na trasach \u00f3wczesnej Europy. Najpopularniejszymi zawodami organizowanymi w Polsce by\u0142y wy\u015bcigi motocyklowe. Motocykl by\u0142 znacznie ta\u0144szy od najta\u0144szego Fiata,\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7060","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7060"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20679,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7060\/revisions\/20679"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}