{"id":8120,"date":"2019-06-07T15:39:40","date_gmt":"2019-06-07T15:39:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=8120"},"modified":"2024-12-15T17:38:58","modified_gmt":"2024-12-15T16:38:58","slug":"skaut-ford-i-reszta-swiata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2019\/06\/07\/skaut-ford-i-reszta-swiata\/","title":{"rendered":"Skaut, Ford i reszta \u015bwiata"},"content":{"rendered":"

W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym Polacy ustanawiali coraz to lepsze rekordy. Byli obecni na wodzie, l\u0105dzie i w powietrzu – kolejno bito rekordy pr\u0119dko\u015bci, d\u0142ugo\u015bci czy nawet spadania z du\u017cych wysoko\u015bci. W\u015br\u00f3d rekord\u00f3w Polak\u00f3w warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na te zwi\u0105zane z jazd\u0105 d\u0142ugodystansow\u0105. Te mo\u017ce nie by\u0142y zbyt spektakularne i niewielu je \u015bledzi\u0142o, st\u0105d niewiele os\u00f3b pami\u0119ta o niezwyk\u0142ym wyczynie cz\u0142owieka i maszyny z drugiej po\u0142owy lat 20-tych. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od dru\u017cyny skaut\u00f3w i niezwyk\u0142ym postanowieniu.<\/p>\n

Bohaterem tej opowie\u015bci b\u0119d\u0105: Jerzy Jeli\u0144ski, Wac\u0142aw Umi\u0144ski i Ford T. Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 od og\u0142oszenia w prasie, kt\u00f3re zamie\u015bci\u0142 Eugeniusz Smosarski (brat znanej aktorki). Poszukiwa\u0142 … ch\u0119tnych do rowerowej wyprawy dooko\u0142a \u015bwiata. Do zespo\u0142u ekspedycyjnego do\u0142\u0105czyli Bruno Brettschneider i Jan \u0141awa. Wkr\u00f3tce postanowiono, \u017ce zamieni\u0105 rowery na motocykle. To te\u017c nie „wypali\u0142o” wi\u0119c zakupiono podwozie i silnik Forda T – na tyle by\u0142o ich sta\u0107. Potrzebne by\u0142o jeszcze nadwozie, kt\u00f3re pomie\u015bci ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 i ich sprz\u0119t.<\/p>\n

Ford T, cho\u0107 o zwyk\u0142ym nap\u0119dzie, do podr\u00f3\u017cy musia\u0142 by\u0107 specjalnie przygotowany. Zupe\u0142nie seryjny model trafi\u0142 do Centralnych Warsztat\u00f3w Samochodowych, gdzie zosta\u0142 wyposa\u017cony w wyd\u0142u\u017con\u0105 karoseri\u0119, w kt\u00f3rej zaaran\u017cowano miejsce do wypoczynku. Pojazd nie by\u0142 zbyt wygodny, dlatego te\u017c panowie rozk\u0142adali namiot i w nim sp\u0119dzali wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu przeznaczonego na odpoczynek po trudach podr\u00f3\u017cy. Pierwszym przystankiem na drodze do zapisania si\u0119 w historii Polski by\u0142 dw\u00f3r Marsza\u0142ka Pi\u0142sudkiego.<\/p>\n

Marsza\u0142ek Pi\u0142sudski podziwia Forda<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: NAC<\/p>\n

W Sulej\u00f3wku otrzymali nie tylko „b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo” od Marsza\u0142ka, ale r\u00f3wnie\u017c drobne upominki. Z tego spotkania zachowa\u0142 si\u0119 wpis do dziennika podr\u00f3\u017cy oraz pami\u0105tkowe zdj\u0119cia. Dalsza droga przez kontynent wiod\u0142a przez Krak\u00f3w, ca\u0142\u0105 Czechos\u0142owacj\u0119, Wiede\u0144 i Rzym, gdzie nasi bohaterowie spotkali si\u0119 z Papie\u017cem Piusem XI i Mussolinim. Ma\u0142y Ford doskonale spisywa\u0142 si\u0119 na piaskach Sahary. Najlepiej udokumentowana jest ameryka\u0144ska cz\u0119\u015b\u0107 wyprawy, gdzie za\u0142oga spotka\u0142a si\u0119 z prezydentem Coolidgem.<\/p>\n

Gdy Ford i jego pasa\u017cerowie podr\u00f3\u017cowali po USA stan pojazdu by\u0142 tak z\u0142y, \u017ce Ford wymaga\u0142 generalnego remontu. Ten planowano w … a jak\u017ce, w zak\u0142adach Forda w Detroit. Tamtejsza Polonia uzna\u0142a, \u017ce lepszym rozwi\u0105zaniem b\u0119dzie zakup innego pojazdu i tak oto reszt\u0119 drogi nasi w\u0119drowcy pokonywali w Buicku. Nowa maszyna by\u0142a niemal czterokrotnie mocniejsza od Forda. 80 – konny Buick nie sprawia\u0142 wi\u0119kszych problem\u00f3w podczas kolejnych etap\u00f3w podr\u00f3\u017cy, cho\u0107 by\u0142 mniej funkcjonalny od specjalnie przygotowanego „Fordzika”.<\/p>\n

Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzonego w USA Jeli\u0144ski sam podr\u00f3\u017cowa\u0142 zwiedzaj\u0105c m.in. Floryd\u0119, Los Angeles i Hawaje. Z tej cz\u0119\u015bci wyprawy zachowa\u0142y si\u0119 zdj\u0119cia z plantacji papai na Florydzie. Inni cz\u0142onkowie ekspedycji w tym czasie z pewno\u015bci\u0105 szukali sposobu na zrealizowanie swojego „ameryka\u0144skiego snu”. By\u0107 mo\u017ce to by\u0107 pow\u00f3d rezygnacji cz\u0119\u015bci z nich. Faktem jest, \u017ce na statek, kt\u00f3ry mia\u0142 ich zawie\u017a\u0107 do kolejnego etapu wyprawy nie wsiedli wszyscy a jedynie Jeli\u0144ski i filmowiec, kt\u00f3ry nagrywa\u0142 na ta\u015bmie ka\u017cde osi\u0105gni\u0119cia za\u0142ogi.<\/p>\n

Jerzy Jeli\u0144ski na plantacji papai<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Buick i jego pasa\u017cerowie zostali zaokr\u0119towani. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cy odbywa\u0142a si\u0119 w Japonii, gdzie spotka\u0142 si\u0119 m.in. z Prezydentem Ruchu Skautowego – Shimpei Goto. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cy to Chiny, p\u00f3\u017aniej Bliski Wsch\u00f3d i w ko\u0144cu Europa. W Belgii do dziennika wpisa\u0142 si\u0119 sam Kr\u00f3l Albert. P\u00f3\u017aniej Niemcy i w ko\u0144cu powr\u00f3t do Polski, gdzie Jeli\u0144ski by\u0142 witany jako bohater narodowy. Co si\u0119 sta\u0142o z pozosta\u0142ymi cz\u0142onkami wyprawy? Smosarski ze wzgl\u0119d\u00f3w zdrowotnych zosta\u0142 w USA, Bruno Brettschneider (filmowiec) zrezygnowa\u0142 z podr\u00f3\u017cy w Tunisie.<\/p>\n

Pow\u00f3d rezygnacji Brettschneidera by\u0142 kuriozalny – brak pieni\u0119dzy na ta\u015bm\u0119 filmow\u0105, na kt\u00f3rej zapisano filmy z ca\u0142ej wyprawy. Tymczasem Jeli\u0144ski r\u00f3wnie\u017c nie mia\u0142 „grosza przy duszy”, ale mia\u0142 sponsora – Vacuum Oil Company, kt\u00f3ry w\u00f3wczas odpowiada\u0142 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiatowego wydobycia ropy naftowej. W ten spos\u00f3b pojazd bior\u0105cy udzia\u0142 w wyprawie stale by\u0142 zaopatrzony w paliwo, smary i oleje. By\u0142a to doskona\u0142a reklama dla cz\u0142owieka, maszyny jak i dla sponsora, kt\u00f3ry niewielkim kosztem zyska\u0142 reklam\u0119 w ka\u017cdym odwiedzanym kraju.<\/p>\n

Wyprawa trwa\u0142a 2 lata i 4 miesi\u0105ce a na bohater\u00f3w czeka\u0142 t\u0142um na dziedzi\u0144cu Zamku Kr\u00f3lewskiego w Warszawie. \u0141\u0105cznie przejechano ponad 78 tys. km, z czego wi\u0119kszo\u015b\u0107 Fordem. Do ko\u0144ca tej wyprawy skaut dotar\u0142 kieruj\u0105c Buickiem. Najwa\u017cniejsz\u0105 pami\u0105tk\u0105 z tej wyprawy by\u0142 dziennik i wywiady z Jeli\u0144skim, na podstawie kt\u00f3rych spisano ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. „Pod polsk\u0105 flag\u0105. Samochodem naoko\u0142o \u015bwiata przez skauta Jerzego Jeli\u0144skiego”. Jej fragmenty mo\u017cna przeczyta\u0107 tutaj.<\/a> Sam Jeli\u0144ski wielokrotnie powtarza\u0142, \u017ce nie jest literatem a „cz\u0142owiekiem czynu”.<\/p>\n

Jerzy Jeli\u0144ski witany w Poznaniu<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

Dzi\u015b ta historia jest zapomniana. Niewiele jest \u017ar\u00f3de\u0142 \u015bwiadcz\u0105cych o heroizmie Jeli\u0144skiego i jego towarzyszy. Pozosta\u0142y zdj\u0119cia i kroniki filmowe. By\u0142 to niezwyk\u0142y wyczyn jak na tamte czasy. Owszem, wcze\u015bniej pokonywano podobne odleg\u0142o\u015bci, ale by\u0142y to g\u0142\u00f3wnie pr\u00f3by sportowe a nie turystyczne. Doceni\u0107 trzeba fakt, \u017ce podr\u00f3\u017cnicy korzystali z popularnego Forda T, kt\u00f3ry wtedy uwa\u017cany by\u0142 za produkt przestarza\u0142y i nietrwa\u0142y. Jego silnik by\u0142 za s\u0142aby na g\u00f3rskie trasy a pr\u0119dko\u015bci uzyskiwane na poszczeg\u00f3lnych etapach nie przekracza\u0142y 50 km\/h.<\/p>\n

Dzi\u015b takie wyprawy organizowane s\u0105 przy du\u017cym bud\u017cecie i znacznie lepszym sprz\u0119cie. Organizuj\u0105 je pasjonaci wspierani przez sponsor\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych wypraw ma na celu pobicie kolejnych rekord\u00f3w pr\u0119dko\u015bci, tymczasem 90 lat temu to nie pr\u0119dko\u015b\u0107 by\u0142a wa\u017cna, ale udowodnienie, \u017ce w Pa\u0144stwie Polskim s\u0105 ludzie i mo\u017cliwo\u015bci do podejmowania dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re nie s\u0105 mo\u017cliwe w m\u0142odym, dopiero co powsta\u0142ym kraju. Czy \u0142atwo by\u0142o zorganizowa\u0107 tak\u0105 wypraw\u0119? Nie, ale z pewno\u015bci\u0105 wtedy by\u0142o bardziej hmm … romantycznie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym Polacy ustanawiali coraz to lepsze rekordy. Byli obecni na wodzie, l\u0105dzie i w powietrzu – kolejno bito rekordy pr\u0119dko\u015bci, d\u0142ugo\u015bci czy nawet spadania z du\u017cych wysoko\u015bci. W\u015br\u00f3d rekord\u00f3w Polak\u00f3w warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na te zwi\u0105zane z jazd\u0105 d\u0142ugodystansow\u0105. Te mo\u017ce nie by\u0142y zbyt spektakularne i niewielu je \u015bledzi\u0142o, st\u0105d niewiele os\u00f3b pami\u0119ta\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8131,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1816,235,1818,1817],"class_list":["post-8120","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-buick","tag-ford-t","tag-jazda-dlugodystansowa","tag-jerzy-jelinski"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/SM0_1-P-610-2.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym Polacy ustanawiali coraz to lepsze rekordy. Byli obecni na wodzie, l\u0105dzie i w powietrzu – kolejno bito rekordy pr\u0119dko\u015bci, d\u0142ugo\u015bci czy nawet spadania z du\u017cych wysoko\u015bci. W\u015br\u00f3d rekord\u00f3w Polak\u00f3w warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na te zwi\u0105zane z jazd\u0105 d\u0142ugodystansow\u0105. Te mo\u017ce nie by\u0142y zbyt spektakularne i niewielu je \u015bledzi\u0142o, st\u0105d niewiele os\u00f3b pami\u0119ta\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8120","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8120"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8120\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20803,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8120\/revisions\/20803"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}