{"id":8562,"date":"2019-09-09T13:20:20","date_gmt":"2019-09-09T13:20:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=8562"},"modified":"2024-12-22T13:47:15","modified_gmt":"2024-12-22T12:47:15","slug":"z-historia-u-rolnika-czyli-historia-ciagnikow-rolniczych-czesc-pierwsza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2019\/09\/09\/z-historia-u-rolnika-czyli-historia-ciagnikow-rolniczych-czesc-pierwsza\/","title":{"rendered":"Z „Histori\u0105 … u rolnika” czyli historia ci\u0105gnik\u00f3w rolniczych, cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza"},"content":{"rendered":"

Rolnictwo od niepami\u0119tnych czas\u00f3w pe\u0142ni\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w gospodarce. Do ko\u0144ca XVIII wieku opiera\u0142o si\u0119 na pracy cz\u0142owieka oraz si\u0142y poci\u0105gowej zwierz\u0105t. Maszyny z tego okresu pozwala\u0142y na przyspieszenie pracy, ale kluczowe dla osi\u0105gni\u0119cia lepszej wydajno\u015bci okaza\u0142o si\u0119 zast\u0105pienie si\u0142y zwierz\u0105t poci\u0105gowych si\u0142\u0105 maszyny parowej, kt\u00f3ra mo\u017ce pracowa\u0107 wiele godzin bez przerwy. Na pojawienie si\u0119 pierwszego „prawdziwego” ci\u0105gnika rolniczego nale\u017ca\u0142o czeka\u0107 a\u017c do lat 90-tych XIX wieku, cho\u0107 pierwsze pr\u00f3by tego wynalazku datuje si\u0119 na wiek wcze\u015bniej.<\/p>\n

Ju\u017c ci\u0105gnik artyleryjski Cugnota m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 do holowania woz\u00f3w konnych. Mia\u0142 jednak inne zadanie – przewozi\u0107 armaty po polu bitwy co i tak by\u0142o dla niego niemo\u017cliwym zadaniem. Wersjami rozwojowymi tego wynalazku by\u0142y lokomobile – przypomina\u0142y ma\u0142e lokomotywy dostosowane do jazdy po utwardzonej drodze. Przyk\u0142adami takich pojazd\u00f3w by\u0142y m.in. lokomobila Thomasa Avelinga z 1859 roku oraz mniejsza, przypominaj\u0105ca wygl\u0105dem ci\u0105gnik rolniczy lokomobila Harrisona z 1882 roku. Post\u0119p by\u0142 znaczny, ale lokomobila nie by\u0142a idealna.<\/p>\n

Lokomobile w pracach polowych<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Wikisource<\/p>\n

Lokomobile by\u0142y powolne i zu\u017cywa\u0142y du\u017co w\u0119gla. Ich u\u017cycie w warunkach polowych nie by\u0142o mo\u017cliwe ze wzgl\u0119du na \u017celazne ko\u0142a i znaczny ci\u0119\u017car. Ci\u0119\u017cki mechanizm nap\u0119dowy nie wytarza\u0142 mocy, kt\u00f3ra wyci\u0105gn\u0119\u0142aby pojazd z podmok\u0142ego terenu. Holowanie lekkiego wozu z sianem by\u0142o mo\u017cliwe, ale o wyci\u0105gni\u0119ciu drugiego pojazdu z grz\u0105skiego terenu nale\u017ca\u0142o zapomnie\u0107. Z tego powodu pojazdy te s\u0142u\u017cy\u0142y najcz\u0119\u015bciej w porze letniej, gdy pole by\u0142o wysuszone. Wiosenne i jesienne prace wykonywano za pomoc\u0105 zwierz\u0105t. W czasie rozpowszechnienia lokomobili trwa\u0142y prace nad silnikami spalinowymi.<\/p>\n

Wynalazek silnika spalinowego przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju pomys\u0142u konstrukcji ci\u0105gnika rolniczego. W za\u0142o\u017ceniach producent\u00f3w mia\u0142 to by\u0107 tani „w\u00f3\u0142 roboczy” korzystaj\u0105cy z silnika samochodowego oraz przek\u0142adni, kt\u00f3ra umo\u017cliwi przekazanie du\u017cej mocy przy ma\u0142ej pr\u0119dko\u015bci. Kto zbudowa\u0142 pierwszy ci\u0105gnik o nap\u0119dzie benzynowym? John Froelich. kt\u00f3ry w 1892 roku w podwozie w\u0142asnej konstrukcji wmontowa\u0142 silnik spalinowy. Pojazd jednak s\u0142u\u017cy\u0142 do cel\u00f3w holowania przyczep a jako nap\u0119d m\u0142ockarni. By\u0142 po prostu silnikiem, kt\u00f3ry mo\u017cna by\u0142o szybko przenie\u015b\u0107 w dowolne miejsce.<\/p>\n

Konstruktor widz\u0105c zainteresowanie swoj\u0105 maszyn\u0105 wyposa\u017cy\u0142 pojazd w przeniesienie nap\u0119du na ko\u0142a jezdne oraz wyposa\u017cy\u0142 w prosty uk\u0142ad kierowniczy. Ko\u0142a by\u0142y \u017celiwne, ale ca\u0142a konstrukcja na tyle lekka, \u017ce pojazd m\u00f3g\u0142 by\u0107 wykorzystywany na nieutwardzonej drodze. Wynalazek Froelicha by\u0142 s\u0142aby i powolny, ale konstruktor zdoby\u0142 zainteresowanie wielu klient\u00f3w i potencjalnych inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy spodziewali si\u0119 zysk\u00f3w z rozpowszechnienia tego pojazdu. Problemem by\u0142a cena, gdy\u017c przy \u00f3wczesnych dochodach niewielu mog\u0142o pozwoli\u0107 sobie na taki zakup.<\/p>\n

Pojazd by\u0142 rozwijany i niespe\u0142na rok p\u00f3\u017aniej konstruktor za\u0142o\u017cy\u0142 Waterloo Traction Engine Company z siedzib\u0105 w stanie Iowa. Froelich sprzeda\u0142 interes Johnowi Millerowi, kt\u00f3ry zmieni\u0142 nazw\u0119 z „Traction Engine” na „Gasoline Engine” i rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 silnik\u00f3w. Miller uzna\u0142, \u017ce gdy zarobi na sprzeda\u017cy silnik\u00f3w, wtedy zainwestuje w pojazd rolniczy. Pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 s\u0142uszny, gdy\u017c pozwoli\u0142o to na opracowanie silnika na tyle mocnego, \u017ce by\u0142 w stanie zast\u0105pi\u0107 zwierze poci\u0105gowe. Ko\u0144 wreszcie m\u00f3g\u0142 przej\u015b\u0107 na zas\u0142u\u017con\u0105 rolnicz\u0105 emerytur\u0119.<\/p>\n

Pierwszy spalinowy ci\u0105gnik rolniczy Froelicha<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Pinterest<\/p>\n

Silniki produkowano od 1895 do 1911 roku kiedy to pokazano pierwszy ci\u0105gnik dost\u0119pny dla przeci\u0119tnego klienta. Maszyna nazywa\u0142a si\u0119 „Waterloo Boy” i w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat sprzedano imponuj\u0105ce … 20 sztuk. W tym czasie Ford mia\u0142 ju\u017c gotowy projekt ci\u0105gnika rolniczego opartego na cz\u0119\u015bciach modelu T. Projekt by\u0142 prosty i tani a jego produkcja by\u0142a tak szybka jak samochodu. Ta stopniowo przyspiesza\u0142a, ale na rewolucj\u0119 w produkcji maszyn rolniczych nale\u017ca\u0142o do czasu, kiedy Ford uruchomi\u0142 ta\u015bm\u0119 monta\u017cow\u0105.\u00a0 T\u0105 w przypadku maszyn rolniczych uruchomi\u0142 dopiero w 1917 roku.<\/p>\n

Ford by\u0142 zmuszony czeka\u0107 a\u017c 10 lat na rozw\u00f3j produkcji maszyn rolniczych. Zestaw do przer\u00f3bki modelu T na ci\u0105gnik rolniczy by\u0142 gotowy ju\u017c w 1907 roku (rok przed debiutem rynkowym modelu T), ale dopiero uruchomienie produkcji seryjnej we wszystkich fabrykach uwolni\u0142o moce produkcyjne i wtedy na rynek Ford wprowadzi\u0142 „profesjonalny ci\u0105gnik rolniczy” jak nazwano jego wynalazek. By\u0142 tani, mia\u0142 \u017celiwne ko\u0142a tylne i 22-konny silnik, kt\u00f3ry przeniesiono z modelu T. Co najwa\u017cniejsze – nie by\u0142 ju\u017c zestawem do samodzielnego sk\u0142adania (rolniczy „kit-car”) a gotowym pojazdem.<\/p>\n

Ci\u0105gnik Forda by\u0142 s\u0142aby i paliwo\u017cerny, ale sprawdza\u0142 si\u0119 jako pojazd poci\u0105gowy jak i do „zada\u0144 specjalnych”. Nadwozie mo\u017cna by\u0142o samemu zdemontowa\u0107 i za\u0142o\u017cy\u0107 inne co by\u0142o niemo\u017cliwe u innych producent\u00f3w. Ci\u0105gnik Forda by\u0142 chwalony za przeniesienie nap\u0119du – nietypowy system Forda doskonale sprawdza\u0142 si\u0119 w warunkach prac polowych, cieszy\u0142 si\u0119 niezawodno\u015bci\u0105 i \u0142atwo\u015bci\u0105 napraw. Konstrukcja Forda przyczyni\u0142a si\u0119 do rozwoju ameryka\u0144skiego rolnictwa, ale wraz z powi\u0119kszaniem area\u0142u rolnicy potrzebowali coraz wi\u0119kszych maszyn.<\/p>\n

Odrestaurowany Fordson F z 1919 roku<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: fordsontractorpages.nl<\/p>\n

Tak oto w ci\u0105gu kilku miesi\u0119cy dokonano wielu przer\u00f3bek dotychczasowej konstrukcji i jeszcze w 1917 roku Ford pokaza\u0142 pierwszy „pe\u0142noprawny” ci\u0105gnik – Fordson F. W przeciwie\u0144stwie do modelu T mia\u0142 nieco s\u0142abszy silnik (20 KM), ale by\u0142 dostosowany do r\u00f3\u017cnego rodzaju paliwa. Fordson mia\u0142 zupe\u0142nie inn\u0105 przek\u0142adni\u0119 (3 – biegow\u0105) a na twardym pod\u0142o\u017cu rozp\u0119dza\u0142 si\u0119 do 10 km\/h. By\u0142 zatem znacznie wolniejszy od wcze\u015bniejszej konstrukcji, ale mia\u0142 wi\u0119kszy uci\u0105g. Dost\u0119pny w cenie 750$ by\u0142 najta\u0144sz\u0105 tego typu konstrukcj\u0105. Ford odni\u00f3s\u0142 sukces na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n

Model F by\u0142 tani i sk\u0142adano go we wszystkich fabrykach Forda do 1928 roku. Prosty ci\u0105gnik Forda by\u0142 wzorem dla innych producent\u00f3w, w tym dla Fiata, kt\u00f3ry w 1919 roku pokaza\u0142 ci\u0105gnik oznaczony jako „700”. By\u0142 to pojazd mniejszy i l\u017cejszy od wa\u017c\u0105cego 2,8 tony Fordsona. Fiat, podobnie jak Ford, zmechanizowa\u0142 rolnictwo dzi\u0119ki prostej i taniej konstrukcji. Tak\u0105 te\u017c mia\u0142a „Ci\u0105g\u00f3wka” produkcji Ursusa. By\u0142a to pierwsza pr\u00f3ba mechanizacji polskiego rolnictwa, kt\u00f3re jeszcze wtedy opiera\u0142o si\u0119 na wykorzystaniu najprostszych narz\u0119dzi.<\/p>\n

Ci\u0105gnik polskiej produkcji powstawa\u0142 w latach 1915-1918, ale do produkcji trafi\u0142 dopiero 4 lata p\u00f3\u017aniej. „Ci\u0105g\u00f3wka” by\u0142a wzorowana na ameryka\u0144skim ci\u0105gniku „Titan”. Mia\u0142a dwubiegow\u0105 przek\u0142adni\u0119 i osi\u0105ga\u0142a oko\u0142o 5 km\/h. Dwucylindrowy silnik m\u00f3g\u0142 pracowa\u0107 na ka\u017cdym rodzaju paliwa. W ci\u0105gu 5 lat zamontowano oko\u0142o 100 sztuk (niekt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105 o 200 sztukach). „Ci\u0105g\u00f3wka” zapocz\u0105tkowa\u0142a popyt na ci\u0105gniki rolnicze w Polsce. Ten by\u0142 niewielki, szczeg\u00f3lnie gdy por\u00f3wna si\u0119 go z produkcj\u0105 maszyn rolniczych na Ziemiach Polskich.<\/p>\n

„Ci\u0105g\u00f3wka” podczas pracy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum Ursus<\/p>\n

W latach 20-tych w II Rzeczypospolitej produkowano przeci\u0119tnie 100-150 tysi\u0119cy maszyn rolniczych rocznie (!). W tym czasie z dr\u00f3g powoli znika\u0142y lokomobile. Pojawia\u0142y si\u0119 na polu jedynie jako nap\u0119d do kombajnu lub m\u0142ockarni, ale w latach 30-tych by\u0142y ju\u017c niepotrzebne. W tym czasie moce ci\u0105gnik\u00f3w podwoi\u0142y si\u0119 a coraz cz\u0119\u015bciej nap\u0119d benzynowy zast\u0119powano dieslem, kt\u00f3ry zu\u017cywa\u0142 mniej paliwa cho\u0107 jego rozruch by\u0142 trudniejszy (szczeg\u00f3lnie podczas mro\u017anych zim). Z tego powodu diesel w ci\u0105gniku by\u0142 zjawiskiem powszechnym dopiero w latach 60-tych.<\/p>\n

Z \u201cHistori\u0105 \u2026\u201d u rolnika czyli historia ci\u0105gnik\u00f3w rolniczych, cz\u0119\u015b\u0107 druga<\/a><\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rolnictwo od niepami\u0119tnych czas\u00f3w pe\u0142ni\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w gospodarce. Do ko\u0144ca XVIII wieku opiera\u0142o si\u0119 na pracy cz\u0142owieka oraz si\u0142y poci\u0105gowej zwierz\u0105t. Maszyny z tego okresu pozwala\u0142y na przyspieszenie pracy, ale kluczowe dla osi\u0105gni\u0119cia lepszej wydajno\u015bci okaza\u0142o si\u0119 zast\u0105pienie si\u0142y zwierz\u0105t poci\u0105gowych si\u0142\u0105 maszyny parowej, kt\u00f3ra mo\u017ce pracowa\u0107 wiele godzin bez przerwy. Na pojawienie si\u0119\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[1890,1891,1230,1892],"class_list":["post-8562","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-ciagnik-rolniczy","tag-fordson","tag-lokomobila","tag-waterloo-boy"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/20da006a939d85b390825588a196696b-tractors-farming-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"Rolnictwo od niepami\u0119tnych czas\u00f3w pe\u0142ni\u0142o szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 w gospodarce. Do ko\u0144ca XVIII wieku opiera\u0142o si\u0119 na pracy cz\u0142owieka oraz si\u0142y poci\u0105gowej zwierz\u0105t. Maszyny z tego okresu pozwala\u0142y na przyspieszenie pracy, ale kluczowe dla osi\u0105gni\u0119cia lepszej wydajno\u015bci okaza\u0142o si\u0119 zast\u0105pienie si\u0142y zwierz\u0105t poci\u0105gowych si\u0142\u0105 maszyny parowej, kt\u00f3ra mo\u017ce pracowa\u0107 wiele godzin bez przerwy. Na pojawienie si\u0119\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8562"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8562\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20847,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8562\/revisions\/20847"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8562"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8562"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}