{"id":8760,"date":"2019-10-29T17:28:20","date_gmt":"2019-10-29T17:28:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/?p=8760"},"modified":"2024-12-25T13:55:10","modified_gmt":"2024-12-25T12:55:10","slug":"butler-i-jego-pierwszenstwo-umowne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/2019\/10\/29\/butler-i-jego-pierwszenstwo-umowne\/","title":{"rendered":"Butler i jego pierwsze\u0144stwo umowne"},"content":{"rendered":"

W historii motoryzacji wi\u0119kszo\u015b\u0107 temat\u00f3w z kategorii \u201ckto by\u0142 pierwszy\u201d stanowi przedmiot umowy wielu znawc\u00f3w konkretnego zagadnienia a ich punkt widzenia zale\u017cy od … (sami wiecie czego). Tak jest np. z pierwszym pojazdem spalinowym, kt\u00f3ry nosi cechy wsp\u00f3\u0142czesnego nam samochodu. Powszechnie za taki pojazd uznaje si\u0119 konstrukcj\u0119 Benza, ale w tym samym czasie powsta\u0142o przynajmniej kilka podobnych konstrukcji. Niestety, niewielu wynalazc\u00f3w mog\u0142o pozwoli\u0107 sobie na reklam\u0119 jak\u0105 zrobi\u0142a Berta Benz i jej zuchwa\u0142a kradzie\u017c pojazdu m\u0119\u017ca.<\/p>\n

Jednym z takich wynalazc\u00f3w by\u0142 Edward Butler, kt\u00f3ry kr\u00f3tko przed Benzem opatentowa\u0142 pojazd nap\u0119dzany paliwem p\u0142ynnym. Dlaczego nie pisze si\u0119 o Butlerze? Powod\u00f3w jest kilka, jednym z nich jest wiek konstruktora. Butler zrobi\u0142 to w wieku … 22 lat, co by\u0142o ogromnym osi\u0105gni\u0119ciem dla niego i dla wszystkich brytyjskich konstruktor\u00f3w tamtego okresu. Benz, Otto czy Daimler w tym wieku nie byli znani – na swoje „5 minut” czekali prawie do „40-tki”. Tymczasem Butler ju\u017c od kilku lat szkicowa\u0142 r\u00f3\u017cne wersje pojazdu, kt\u00f3ry nie potrzebuje konia jako nap\u0119du.<\/p>\n

Edward Butler na swoim „wieloko\u0142owcu”<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: 3 Wheelers<\/p>\n

Projekty Butlera po raz pierwszy upubliczniono w 1884 roku. Butler pokaza\u0142 je na wystawie rower\u00f3w „Stanley Bicycle Show” w Londynie i zrobi\u0142 to … dwa lata wcze\u015bniej ni\u017c Karl Benz. Projekt mia\u0142 oryginaln\u0105 konstrukcj\u0119 z osi\u0105 z przodu i pojedynczym ko\u0142em tylnym. Zupe\u0142nie inn\u0105 „architektur\u0119” zastosowa\u0142 Benz, kt\u00f3ry chcia\u0142 nap\u0119d przekaza\u0107 na o\u015b a nie na pojedyncze ko\u0142o. Najwa\u017cniejszym elementem tego pojazdu by\u0142 oczywi\u015bcie … silnik spalinowy, kt\u00f3ry paliwo p\u0142ynne zamienia\u0142 w moc potrzebn\u0105 do poruszania si\u0119 ca\u0142ej konstrukcji.<\/p>\n

Silnik spalinowy mia\u0142 pojemno\u015b\u0107 600 cm3<\/sup> a moc maksymalna wynosi\u0142a 0,7 KM – tak, przecinek jest we w\u0142a\u015bciwym miejscu. „Moc” silnika by\u0142a przenoszona na tylne ko\u0142o za pomoc\u0105 \u0142a\u0144cucha rowerowego. Takie by\u0142y za\u0142o\u017cenia „na papierze”, gdy\u017c w poje\u017adzie po raz pierwszy pokazanym w 1885 roku silnik jeszcze nie by\u0142 w pe\u0142ni sprawny. Gotow\u0105 jednostk\u0119 odlano w Merryweather Fire Company w 1887 roku a po raz pierwszy pokazano kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, gdy ju\u017c wszystko by\u0142o w pe\u0142ni sprawne. Co to by\u0142 za silnik? To by\u0142o dzie\u0142o sztuki \u00f3wczesnej in\u017cynierii.<\/p>\n

Dwa cylindry, cztery suwy, nowoczesny ga\u017anik (wprowadzony 5 lat p\u00f3\u017aniej przez Maybacha), ch\u0142odnica (umieszczona za tylnym ko\u0142em) i wiele innych udogodnie\u0144, kt\u00f3re konkurencja wprowadzi\u0142a dopiero 5-6 lat p\u00f3\u017aniej. Kierowca mia\u0142 do dyspozycji dr\u0105\u017cek sterowy oraz kilka d\u017awigni. Miejsce dla kierowcy znajdowa\u0142o si\u0119 nad osi\u0105 przedni\u0105 a kierowca mia\u0142 do dyspozycji wygodne podparcie dla n\u00f3g (w postaci drewnianej deski). Projekt przez dwa lata by\u0142 udoskonalany. Jedn\u0105 z takich modyfikacji by\u0142o zamontowanie ma\u0142ych gumowych k\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re stabilizowa\u0142y ty\u0142 pojazdu.<\/p>\n

Fragment rysunku patentowego<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Touring Roads (WordPress)<\/p>\n

Wyposa\u017cony w sprawny nap\u0119d pojazd znany jako „Butler\u2019s Patent Velocycle” (a zatem „Wieloko\u0142owiec wed\u0142ug patentu Butlera”) po raz pierwszy pokazano w 1887 roku. Wtedy pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pierwsze zdj\u0119cia. Cho\u0107 by\u0142 to pojazd sprawny, niewielu si\u0119 nim interesowa\u0142o. By\u0142 ciekawostk\u0105 i zagro\u017ceniem \u2013 w my\u015bl przepis\u00f3w, kt\u00f3re nak\u0142ada\u0142y obowi\u0105zek jazdy za pieszym nios\u0105cy czerwon\u0105 flag\u0119, taki pojazd by\u0142 uwa\u017cany za niebezpieczn\u0105 machin\u0119. Tak – wtedy obowi\u0105zywa\u0142 „Red Flag Act”, kt\u00f3ry wprowadzono w 1865 roku i zniesiono dopiero po fali protest\u00f3w setek brytyjskich automobilist\u00f3w.<\/p>\n

Dodatkowym utrudnieniem by\u0142y pierwsze ograniczenia pr\u0119dko\u015bci \u2013 w Londynie taki pojazd m\u00f3g\u0142 porusza\u0107 si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 2 mil na godzin\u0119 podczas, gdy wed\u0142ug Butlera rozwija\u0142 a\u017c 10 mil na godzin\u0119. Nawet \u201cna trasie\u201d \u00f3wczesne ograniczenia pr\u0119dko\u015bci (4 mile na godzin\u0119) wynalazek przekracza\u0142 z niezwyk\u0142\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 (przynajmniej tak twierdzi\u0142 konstruktor). Wed\u0142ug niego na ka\u017cde 100 km pojazd mia\u0142 zu\u017cywa\u0107 oko\u0142o 6 litr\u00f3w paliwa. By\u0142a to pierwsza warto\u015b\u0107 podana w ten spos\u00f3b. Wcze\u015bniej \u017caden konstruktor nie podawa\u0142 zu\u017cycia paliwa gdy\u017c … po prostu tego nie zmierzy\u0142.<\/p>\n

Pojazd Butlera zyska\u0142 uznanie dopiero po opisaniu wyczyn\u00f3w dzielnej Niemki. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce i on wzbudza zainteresowanie. Butler sam napisa\u0142 do czasopisma „Angielski Mechanik” i pochwali\u0142 si\u0119 swoim wynalazkiem. By\u0142o to dopiero w 1890 roku kiedy na rynku pojawi\u0142o si\u0119 wiele podobnych konstrukcji a Karl Benz i jego \u017cona byli ju\u017c znani w ca\u0142ej Europie. Rok p\u00f3\u017aniej ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 w „Scientific American”. Dopiero wtedy konstruktor zyska\u0142 uznanie – spekulowano, \u017ce szybko znajdzie klient\u00f3w. Tymczasem Butler nie podj\u0105\u0142 si\u0119 produkcji seryjnej.<\/p>\n

Udoskonalony przez Butlera model z tylnym b\u0142otnikiem<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: gracesguide.co.uk<\/p>\n

Butler sam u\u017cywa\u0142 swojego pojazdu przez kilka lat. Je\u017adzi\u0142 nim w\u015br\u00f3d innych pojazd\u00f3w (najcz\u0119\u015bciej elektrycznych i konnych) i cz\u0119sto ucieka\u0142 przed str\u00f3\u017cami prawa, kt\u00f3rzy mieli „alergi\u0119” na dziwn\u0105 i niebezpieczn\u0105 machin\u0119. W 1896 roku pojazd by\u0142 ju\u017c na tyle wyeksploatowany, \u017ce jego cz\u0119\u015bci pow\u0119drowa\u0142y na z\u0142om. Sprawny by\u0142 jedynie silnik. Patent na kopiowanie jego konstrukcji zosta\u0142 sprzedany niejakiemu Harremu Lawsonowi, kt\u00f3ry w oparciu o silnik tego pojazdu chcia\u0142 zmontowa\u0107 nap\u0119d do \u0142odzi. Podobny biznes rozpocz\u0105\u0142 Butler, ale bez wi\u0119kszych sukces\u00f3w.<\/p>\n

Dlaczego nie jest to pierwszy samoch\u00f3d w historii? Konstrukcja mia\u0142a cechy zmotoryzowanej rikszy. W latach 90-tych XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 setki podobnych pojazd\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c w Wielkiej Brytanii. Niekt\u00f3rzy dopatruj\u0105 si\u0119 spisku dziennikarzy, ale tak naprawd\u0119 to winnym tego stanu by\u0142 brak kontynuacji i rozwoju tego pomys\u0142u – spowodowany zapewne brakiem funduszy, kt\u00f3rych Benz i Daimler mieli wtedy niewyczerpalne \u017ar\u00f3d\u0142o. Dlatego w wi\u0119kszo\u015bci publikacji to Benz jest \u201ctym pierwszym\u201d cho\u0107 niejaki Otto te\u017c jest cz\u0119sto wymieniany, ale to zupe\u0142nie … inna historia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W historii motoryzacji wi\u0119kszo\u015b\u0107 temat\u00f3w z kategorii \u201ckto by\u0142 pierwszy\u201d stanowi przedmiot umowy wielu znawc\u00f3w konkretnego zagadnienia a ich punkt widzenia zale\u017cy od … (sami wiecie czego). Tak jest np. z pierwszym pojazdem spalinowym, kt\u00f3ry nosi cechy wsp\u00f3\u0142czesnego nam samochodu. Powszechnie za taki pojazd uznaje si\u0119 konstrukcj\u0119 Benza, ale w tym samym czasie powsta\u0142o przynajmniej\u2026 Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej »<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":8772,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[106,1933,1932,1926],"class_list":["post-8760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","tag-brytyjscy-konstruktorzy","tag-butler-patent-velocycle","tag-edward-butler","tag-karl-benz"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"landscape":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"portraits":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"1536x1536":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"2048x2048":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",320,240,false],"excerpt-thumbnail":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",187,140,false],"excerpt-thumbnail-mobile":["https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/butler-1.jpg",267,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Zbigniew Kluczkowski","author_link":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/author\/admin\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"\"Historyczne\" wpisy<\/a>","rttpg_excerpt":"W historii motoryzacji wi\u0119kszo\u015b\u0107 temat\u00f3w z kategorii \u201ckto by\u0142 pierwszy\u201d stanowi przedmiot umowy wielu znawc\u00f3w konkretnego zagadnienia a ich punkt widzenia zale\u017cy od … (sami wiecie czego). Tak jest np. z pierwszym pojazdem spalinowym, kt\u00f3ry nosi cechy wsp\u00f3\u0142czesnego nam samochodu. Powszechnie za taki pojazd uznaje si\u0119 konstrukcj\u0119 Benza, ale w tym samym czasie powsta\u0142o przynajmniej\u2026…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8760"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20869,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8760\/revisions\/20869"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.historiazkolemwtle.cal24.pl\/Blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}