Czechosłowacka Formuła 1

Pod koniec lat 60-tych Formuły 1, 2 i 3 na „zgniłym Zachodzie” były bardzo popularnym sportem. Kierowcy byli uważani za celebrytów, zespoły miały milionowe budżety i wielu sponsorów. Po drugiej stronie „Żelaznej Kurtyny” nie było porównywalnego sportu. Rajdy i wyścigi były organizowane, ale nie na taką skalę jak na Zachodzie. Szansa na organizowanie podobnej klasy zawodów pojawiła się w 1969 roku. W tym samym czasie w PRL-u i Czechosłowacji próbowano określić zasady nowych wyścigów.

W PRL-u organizacja zawodów „Formuła Polonia” była oparta o zawody organizowane na kilku torach a do konstrukcji bolidów używano silników „Dużego Fiata” i części z Dacii. W Czechosłowacji za organizację zawodów odpowiadała Skoda oraz Metalex (MTX). Nowe regulacje FIA dotyczące silników zmusiły „Demoludy” do rezygnacji z udziału w międzynarodowych zawodach co dodatkowo wzmocniło chęć organizacji własnych wyścigów. Silniki Skody były za małe aby spełnić wymogi FIA.

Były za to tanie, co pozwoliło na powszechne wykorzystanie w nowej serii wyścigowej – „Formuła Skoda” zakładała użycie silników ze Skody 110 z kilkoma zmianami (m.in. inny gaźnik). Dla potrzeb konstrukcji nowego bolidu silnik obrócono o 180 stopni. MTX wykonał kratownicę z rur o grubości 32 mm oraz karoserię z włókna szklanego. Całość „na sucho” ważyła 400 kg. Silniki o mocy od 52 do około 65 KM (w zależności od gaźnika) wystarczały do osiągania prędkości 150-180 km/h. Mało? Tory w Europie Środkowej były kręte i krótkie.

Bolid „Formuły Skoda”

Źródło: Auta5

Nową wyścigówkę po raz pierwszy pokazano podczas GP Brna. Konstrukcja zebrała dobre opinie. Rozpoczął się montaż krótkiej serii aby móc zorganizować pierwsze wyścigi (zmontowano 35 sztuk). Pierwszy wyścig Formuły Skoda odbył się 16 maja 1971 roku. Wyścigi nowej „Formuły” wzbudziły zainteresowanie wielu młodych kierowców wyścigowych a seria przyciągała zawodników z całej Europy Środkowej. W tym czasie MTX projektował wyścigówki do innych serii wyścigowych oraz wersje specjalne Skody – głównie rajdówki.

W 1975 roku w regulaminie wprowadzono możliwość modyfikacji układu wydechowego a dwa lata później umożliwiono zmiany w układzie kierowniczym. Zmianom uległ kształt nadwozia. Zostało nieznacznie wydłużone i poprawie uległa aerodynamika. Nowe nadwozie wykonano z włókna szklanego. Za kierownicami nowych wyścigówek zasiadali m.in. Jiri Micanek, Adolf Fesarek, Josef Kolas czy Milos Lepka. Wraz ze zmianą generacji Skody jej nowe części posłużyły do budowy wyścigówki nowej generacji.

W 1981 roku wprowadzono nową wersję wyścigówki z silnikiem Skody 105.  Z oryginału przeniesiono również układ kierowniczy oraz koła. Czy osiągi uległy znacznej poprawie? Nie – jedynym atutem tej konstrukcji była niska masa własna. Priorytetem było utrzymanie dotychczasowego poziomu kosztów opracowania nowej wyścigówki. Przy stosunkowo niskim progu wejścia do tego sportu wokół zawodów gromadziło się wielu utalentowanych kierowców. Wśród nich byli: Josef Krecmer, Jaromir Pavlicek, Jan Kacer czy Jan Vonka.

Jan Kacer w wyścigówce

Źródło: euromontagna.com

Oczywiście seria miała swojego „Króla Statystyk”. Podobnie jak w przypadku innych serii wyścigowych, również „Formuła Skoda” miała swojego Schumachera. Niekwestionowanym zwycięzcą tej serii był Jan Kacer. W latach 1979-1989 aż 8-krotnie zdobył mistrzowski tytuł tej serii. Kim był?  Nie był czechosłowackim „człowiekiem renesansu” – reżyserem i społecznikiem uhonorowanym „Orderem Masaryka”. To zupełnie dwie różne osoby. Czechosłowacki Schumacher miał wielu konkurentów. Byli to głównie kierowcy z Czechosłowacji i Węgier.

Dużą liczbę wyścigów wygrywali również: Jiri Cerva oraz, wcześniej wspomniany, Josef Krecmer. Wspomniani kierowcy wkrótce otrzymali propozycje startów w innych seriach. W połowie lat 80-tych większość kierowców Formuły Skoda przeszło do szybszej Formuły Easter oraz „Pucharu Pokoju i Przyjaźni” (typowa nazwa międzynarodowych zawodów w Demoludach). W tym czasie Skoda rozwijała projekt przednionapędowego samochodu i oczywistym było, że części z nowej konstrukcji zostaną wykorzystane do kolejnej generacji wyścigówek.

Ostatnią zmianą było dostosowanie konstrukcji do silnika pochodzącego ze Skody Favorit. W przeciwieństwie do serii „Formuła Easter” wyścigówki były wyposażone w silniki bez doładowania. Moc około 70-75 KM przeciw doładowanym silnikom Łady (około 160 KM) ? W latach 90-tych oczekiwano, że wyścigi w słabszych klasach będą szybsze zatem puchary marek przestały cieszyć się zainteresowaniem widzów. Z prędkości maksymalnej ok. 180 km/h na prostych odcinkach torów osiągały najwyżej 140-150 km/h. To już przestawało imponować kibicom.

Wyścigówki z końca lat 80-tych

Źródło: euromontagna.com

Po 1989 roku seria wygasała. W tym czasie coraz popularniejsze stały się „Puchary Narodowe” a Skoda skupiła się na współpracy z Volkswagenem i rozwojem nowej linii modelowej. Tymczasem MTX nadal stanowił zaplecze badawczo-rozwojowe dla potrzeb Skody i Tatry oraz produkowano wyścigówki dla innych serii (co ciekawe, korzystano z części Fiata i Łady). To w jej zakładach zmontowano kabriolety dla Skody (na podwoziu Favorit i Felicia) i sportową Tatrę. MTX istnieje do dziś i zajmuje się realizacją zamówień na rzecz rządu czeskiego.