Tradycyjny Diesel ze Szwajcarii

Szwajcarska motoryzacja to przede wszystkim małe rodzinne firmy oraz kilka pracowni stylistycznych. Nie ma dużych fabryk samochodów osobowych. Tak było przez cały XX wiek i jest do dnia dzisiejszego. Szwajcarska motoryzacja to również ciężarówki, które jako pierwsze wyposażono w silniki o zapłonie samoczynnym. Pionierem w tej dziedzinie była fabryka ciężarówek „Saurer”, której historia sięga połowy XIX wieku. Saurer zaczynał jako odlewnia żeliwa dla zakładów kolejowych.

Zakład założył w 1853 roku Franz Saurer. W 1882 roku kierownictwo przejął jego syn – Adolph Saurer. Pod koniec XIX wieku Adolph rozpoczął prace nad konstrukcjami pojazdów z różnymi silnikami. W 1896 roku Saurer pokazał swój własny silnik benzynowy. W 1903 roku zaprezentowano pierwszą ciężarówkę. Pojazd o DMC równym 5 ton napędzał 30-konny silnik. W tym czasie dla Saurera pracował Rudolph Diesel. W 1908 roku zaprezentowano pojazd z nowym silnikiem o niespotykanej ekonomii jazdy.

Reklama ciężarówki Saurer z 1910 roku

Źródło: Wikimedia

Nowy silnik miał niską moc – 8 KM i osiągał niskie prędkości obrotowe – pomiędzy 700 a 800 obr/min. W tym czasie Saurer udzielił już kilku licencji na produkcję swoich ciężarówek. Produkowano je w Austrii, Francji, Wielkiej Brytanii, w Niemczech i we Włoszech. Solidne ramy i mocne silniki benzynowe były idealne pod specjalistyczne zabudowy. Saurer na początku drugiej dekady XX wieku był największym dostawcą pojazdów dostawczych w Europie Środkowej. Zawdzięczał to kontraktom wojskowym.

W czasie I Wojny Światowej zakłady Saurera produkowały silniki lotnicze. W tym czasie jeden z najważniejszych licencjobiorców – MAN rozpoczął produkcję pod własną marką. W latach 20-tych interes przejął syn Adolpha – Hippolyt. Jego władza nad majątkiem rodzinnym trwała krótko. Pod nową władzą Saurer rozwijał się w szybkim tempie. W ofercie były ciężarówki o ładowności do 5 ton napędzane 4-cylindrowymi silnikami wysokoprężnymi lub 6-cylindrowymi benzynowymi o różnych mocach (70-100 KM).

Co ciekawe, polski przedwojenny autobus Zawrat posiadał podwozie oraz silnik Saurera. Nowoczesne silniki wysokoprężne Saurera miały 6 cylindrów, pojemność 8,0 dm³ i moc około 100-110 KM. W 1938 roku Saurer jako pierwszy wprowadził do oferty ciężarówkę z silnikiem doładowanym sprężarką. Już przed wojną udało się uzyskiwać moce rzędu 150-180 KM co znacznie poprawiło osiągi i ładowność produkowanych ciężarówek lub … czołgów, do których Saurer dostarczał silniki swojej produkcji. Konkurencja oferowała silniki słabsze o około 50-60 KM.

CT1D jako licencyjny silnik dla PZInż.

Źródło: ZBiAM

Dla potrzeb transportu ciężkiego oferowano podwozia z trzema lub czterema osiami, które wykorzystano w pojazdach przeznaczonych dla wojska. Jednym z najważniejszych modeli w historii Saurera był model serii C. Miał długi przód, niską szoferkę i ładowność do 10 ton. Produkowano go od 1934 do 1965 roku. Przed wojną szwajcarski oddział Saurera zrezygnował ze współpracy z wiedeńską filią, Dlaczego? O tym świadczą zdjęcia zrobione podczas wojny w okolicy Krakowa, na których można „podziwiać” pewien nietypowy pojazd.

Po Anschlussie austriacki oddział pozyskiwał kontrakty od nazistów i rozpoczął montaż pojazdów opancerzonych i terenowych. Produkowano lekkie pojazdy służące do transportu i utrzymania łączności. W tym czasie produkowano „coś” jeszcze. Austriacki oddział firmy dostarczał podwozia i kabiny do ciężarówek, które służyły jako … mobilne komory gazowe. Te instalowano nawet wewnątrz nadwozi autobusowych, które „kursowały” po ulicach Krakowa. Jest to znany fakt, o którym jest wiele źródeł historycznych.

Szwajcarska część firmy skupiła się na produkcji silników do samolotów wyprodukowanych dla szwajcarskich sił powietrznych (którymi zestrzeliwano nazistowskie Messerschmity) oraz ciężarówek dla armii szwajcarskiej. Po wojnie w ofercie były różne rodzaje ciężarówek z silnikami o mocy od 120 do 240 KM. W 1956 roku Saurer sprzedał swój francuski oddział. W wyniku dalszych fuzji powstała Simca Industries. Od początku lat 60-tych Saurer podejmował współpracę z Leylandem i rezygnował z wielu swoich inwestycji tnąc koszty i walcząc o przetrwanie.

Luksusowe autobusy turystyczne marki Saurer

Źródło: saurermuseum.ch

Zamiast własnych przekładni zaczęto stosować skrzynie marki ZF. W zakładach Saurera budowano również krótką serie pojazdów terenowych na rzecz szwajcarskiego wojska. Projekt był rozwinięciem Fiata Campagniola z nadwoziem projektu Fissore wykonanym przez Monteverdi oraz napędami projektu Saurera. W latach 70-tych większość produkcji stanowiły autobusy i trolejbusy oraz niezawodne ciężarówki wojskowe. W 1981 roku Saurer został przejęty przez Daimlera i rozpoczęto restrukturyzację przedsiębiorstwa. Postawiono wyłącznie na produkcję wojskową.

W tym czasie austriacki oddział produkował … czołgi i transportery opancerzone. Od lat 80-tych Saurer powoli rezygnował z produkcji cywilnej i realizował wyłącznie kontrakty wojskowe. Od 1983 roku w ofercie były ciężarówki 6DM i 10DM, które służyły jako pojazdy transportowe oraz nośniki do systemu radarowego i broni rakietowej. Po wielu zmianach nazwy firmy i zmianach właścicieli Saurer nadal realizuje kontrakty rządowe i korzysta z … chińskiego kapitału. Technika i solidność pozostała w typowo szwajcarskim wydaniu. I dobrze.