Klasyczne motorowery i skutery. Część pierwsza

Motorowery, skutery, mopedy i lekkie motocykle – to od nich zaczyna się przygoda z motoryzacją. To na nich nasi dziadkowie szpanowali przed dziewczynami a nasi ojcowie uczyli się trudnej sztuki prowadzenia pojazdu. Do późnych lat 70-tych własny motorower był w zasadzie jedynym środkiem transportu dostępnym na kieszeń przeciętnego Polaka a w niektórych krajach nawet dziś posiadanie włoskiego skutera świadczy o wyjątkowości jego właściciela. Poniższe zestawienie zawiera kilkadziesiąt pojazdów – zarówno rodzimej jak i zagranicznej produkcji. Są wśród nich modele produkowane seryjnie jak i te zmontowane w niewielkiej ilości. Przed Wami pierwsza część zestawienia.

ZMW Ryś – pierwszy polski motorower, którego konstrukcji podjęto się w 1957 roku a rok później trafił do produkcji seryjnej. Poruszający się na 23 – calowych kołach Ryś był napędzany 1,5 – konnym silnikiem o poj. 49 cm³. Napęd był przenoszony za pomocą 2 – stopniowej przekładni. Rozwijający prędkość maksymalną 55 km/h motorower udowodnił swoją doskonałość techniczną na teście liczącym ponad 6500 km a jednym z jego etapów był wjazd na Wezuwiusza. Średnie zużycie paliwa wynosiło 2 dm³ na 100 km a zasięg na jednym tankowaniu ok. 270 km. Produkcję zakończono w 1964 roku.

Motorower Ryś

Źródło: jacomoto.pl

Cushman Airborn – opracowany w 1943 roku amerykański skuter dla … jednostek powietrzno-desantowych. Jednocylindrowy silnik o poj. 244 cm³  i mocy 4,6 KM rozpędzał ten pojazd do 64 km/h. Zużycie paliwa było duże i wynosiło 5 litrów na 100 km. Pojazd, pomimo braku osłon, był ciężki i ważył 116 kg. Ta dość specyficzna konstrukcja nie odegrała znaczącej roli na polu walki. Do użytku został wprowadzony dopiero po lądowaniu w Normandii. Żołnierze skarżyli się na brak komfortu jazdy – skuter miał sztywno zawieszone koła a amortyzację zapewniały jedynie sprężyny siodełka.

Reklama „desantowego” skutera Cushman

Źródło: dws-xip.pl

Tornedo 98 z lat 1938 – 1939 czyli jeden z ostatnich przedwojennych motocykli małolitrażowych produkowanych w Polsce. Jego 1 – cylindrowy silnik o poj. 98 cm³ miał moc 3,25 KM co pozwalało ważącemu zaledwie 60 kg motorowerowi osiągnąć prędkość 60 km/h. Zużycie paliwa wynosiło ok. 2.5 litra na 100 km. Co ciekawe, Tornedo było wyposażone w 4 – voltową instalację elektryczną a jego oświetlenie było niezależne od obecności akumulatora. Tylne koło nie posiadało amortyzacji. Z racji niewielkiej liczby zachowanych egzemplarzy oryginalne Tornedo to dziś rzadkość.

Tornedo 98

Źródło: automobilia.pl

WFM Osa z lat 1959-1965. Polska odpowiedź na Lambrettę i Vespę i jednocześnie jedyny seryjny skuter powstały w okresie PRL-u. Osa dzięki 14 – calowym kołom zapewniała dobry komfort jazdy a jej silniki o mocach 6,5-8 KM zapewniały dobre osiągi. Najmocniejsza Osa potrafiła jechać z prędkością 85 km/h zużywając średnio 3,2 dm³ na 100 km. Choć Osa była ciężka i ważyła 130 kg doskonale sprawdzała się w rajdach, gdzie rywalizowała z mniejszymi motocyklami. Dowodem tego był udany debiut w Rajdzie Tatrzańskim oraz wygrane w kilku imprezach enduro (tak, to nie pomyłka) rozgrywanych w Austrii na początku lat 60-tych.

WFM Osa z 1964 r.

Źródło: imged.pl

Zundapp Sport Combinette – produkowany w latach 1962-1966. Choć wygląd może mylić, nie jest to motocykl a  motorower z silnikiem o poj. 49 cm³ i mocy 2,6 KM. Do przeniesienia napędu służyła 3 – biegowa przekładnia. Z racji 21 – calowych kół motorower zapewniał wygodę podróżowania, ale nawet niska masa własna – 74 kg nie wpłynęła na poprawę osiągów. „Sport” w tym przypadku oznaczał prędkość maksymalną zaledwie 40 km/h, co według niemieckiego prawa klasyfikowało go jako moped. Jako jeden z nielicznych pojazdów o takiej masie miał 2 – osobowe siedzenie.

Sport Combinette

Źródło: zuendapp-museum-hofen.de

Moto Guzzi Motoleggera 65 (1946-1954) – jak sama nazwa wskazuje był to lekki motocykl o osiągach zbliżonych do „50-tek”. Jego prototyp powstał w 1943 roku a produkcję podjęto dopiero po wojnie. Silnik o poj. 64 cm³ miał moc 2 KM i rozpędzał „Guzzi” do 50 km/h. Takie osiągi można było uzyskać dzięki rekordowo niskiej masie – 45 kg. Pomimo niskiej wagi pojazd według włoskiej „skarbówki” miał aż „2 konie podatkowe”. 6,5 – litrowy zbiornik paliwa pozwalał na pokonanie 270 km na jednym tankowaniu.  Motoleggera była wyposażona w 26 – calowe koła, co było rzadkością w tej klasie pojazdów.

Motoleggera 65

Źródło: auto-zer.com

Lambretta LD 57 – produkowana pomiędzy 1957 a 1958 rokiem. Skuter legenda i jedyny „poważny” konkurent Vespy. Jej charakterystyczna linia była wzorem dla niemal każdej marki produkującej skutery w tamtym czasie. Napędzana silnikami o poj. 123 i 148 cm³ (oczywiście dwusuwowymi) i mocy 5 – 6 KM mogła rozpędzać się do 80 km/h. Napęd był przenoszony przez 3 – biegową przekładnię. Mocniejszy silnik zadowalał się dwoma litrami paliwa na 100 km, co oznaczało zasięg na pełnym zbiorniku ok. 320 km. Gotowy do jazdy skuter ważył 90 kg. Do dziś produkuje się części do tego skutera i są one bardzo drogie.

Lambretta 125 LD 57

Źródło: tuttolambretta.it

Wierchowina 5 – mocny rywal Rometa produkowany w latach 1974-1977. Tylko 2 – biegowa przekładnia, ale za to silnik o mocy 2,2 KM i prędkość maksymalna 50 km/h. Poruszający się na 16 – calowych kołach motorower ważył zaledwie 54 kg, Modele ukraińskiego producenta były popularne w „Demoludach”, szczególnie na Węgrzech. W Polsce musiały rywalizować z Komarem. Niektórzy bardziej cenili ukraiński motorowej, głównie ze względu na mocniejszy silnik. Do dziś zachowało się niewiele oryginalnych Wierchowin a te w dobrym stanie są nieco droższe od oryginalnego Rometa.

Wierchowina 5

Źródło: Forum Polskiej Motoryzacji

Jawa 50 typ 20p z lat 1969-1983. Co importer robił z tym skuterem tuż po sprowadzeniu do Polski? Stosował zwężkę, gdyż silnik miał moc (aż) 3,5 KM. To pozwalało na osiąganie prędkości wyższych niż 50 km/h. Mała czechosłowacka „50-tka” ważyła 65 kg i pomimo niskiej masy mogła przewieść dwie osoby. Poruszała się na 16 – calowych kołach a jej zasięg na pełnym zbiorniku wynosił około 250 km. Ten motorower był bardzo popularny, głównie ze względu na udaną konstrukcję oraz dobre osiągi. Co ciekawe, silnik użyty w Jawie został przeniesiony do Ogara 200.

Jawa 50 typ 20p

Źródło: gazeta.pl

Część druga

Klasyczne motorowery i skutery. Część trzecia

Klasyczne motorowery i skutery. Część czwarta i ostatnia